Μνήμη Γιώργου Γεωργακόπουλου

Γράφει ο Γιώργος Βοϊκλής*

Μνήμη Γιώργου Γεωργακόπουλου

Ο Ικαριώτης ζωγράφος Γιώργος Γεωργακόπουλος έφυγε ξαφνικά απ’ τη ζωή τον Αύγουστο του 2022, σε ηλικία 83 ετών. Επτά μήνες αργότερα, ο Πολιτιστικός Οργανισμός «Ικαριακά Δρώμενα – Φεστιβάλ Ικαρίας», οργάνωσε γι’ αυτόν ένα, καλλιτεχνικό θα λέγαμε, μνημόσυνο. Ανάμεσα σε αυτούς που μίλησαν για τη ζωή και το έργο του ήταν ο Σαμιώτης δημοσιογράφος και- συγγραφέας Γιώργος Βοϊκλής, που ήταν για πολλά χρόνια επιστήθιος φίλος και συνεργάτης του.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ομιλία του σε αυτή την εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου της Αθήνας στις 22 Μαρτίου 2023.

Όταν μου πρότεινε η Κατερίνα, η σύντροφός του, να μιλήσω για τον Γιώργο, βρέθηκα σε δύσκολη θέση, γιατί δεν έχω αποδεχθεί ακόμη το ότι έφυγε. Γιατί τον βλέπω συνέχεια μπροστά μου, στον ύπνο και στον ξύπνιο μου, ακόμη και τώρα, εδώ, καθισμένο στην πρώτη σειρά, να μου χαμογελάει και να με ρωτάει:

-Τι γράφεις τώρα, ρε χοντρέ;

Γι’ αυτό και αποφάσισα να γράψω αυτά που έχω να πω, αφού, όπως μου έλεγε ο Γιώργος, γράφω όπως μιλάω.

Το κείμενό μου αναφέρεται στον Γιώργο Γεωργακόπουλο όπως τον γνώρισα τα τελευταία 17 χρόνια της ζωής του

Τον συνάντησα πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο του 2005 στην Ικαρία, όταν επισκέφτηκα την έκθεση έργων του με μυθολογικά θέματα, που εντάσσονταν στις παράλληλες εκδηλώσεις του Διεθνούς Επιστημονικού Συμποσίου με θέμα «Μύθος μετά Λόγου», που οργάνωσε το Φεστιβάλ Ικαρίας και με είχαν καλέσει να το παρακολουθήσω ως δημοσιογράφο, διευθυντή του περιοδικού «Μεθόριος του Αιγαίου».

Αλήθεια, τι παράξενα παιχνίδια παίζει η ζωή. Σε εκδήλωση του Φεστιβάλ Ικαρίας ξεκινάει και σε εκδήλωσή του δεκαοχτώ χρόνια μετά τελειώνει αυτή η ιστορία!

Ας επανέλθω, όμως, στα της γνωριμίας μας.

Από την πρώτη στιγμή μου έκανε τόσο μεγάλη εντύπωση η ιδιαίτερη τεχνοτροπία της ζωγραφικής του που, με βάση την εποπτεία που διέθετα στον εικαστικό χώρο,  τον κατέταξα αμέσως ανάμεσα σε μεγάλους Έλληνες ζωγράφους, όπως ο Παρθένης, ο Μόραλης και ο Χατζηκυριάκος – Γκίκας.

Από αυτή, την πρώτη μας συνάντηση στο χώρο της έκθεσης, διαπιστώσαμε ότι από τις αρχές της 10ετίας του 1960 ακολουθούσαμε παράλληλες διαδρομές, στους ίδιους χώρους, με κοινές εμπειρίες και κοινούς γνωστούς, χωρίς, όμως, να έχουν διασταυρωθεί οι δρόμοι μας.

Βρήκαμε και πολλούς κοινούς γνωστούς Ικαριώτες, καθώς ο Γιώργος τους ήξερε όλους, κι εγώ «είχα φάει ψωμί κι αλάτι» με δεκάδες συντρόφους από την Ικαρία, στη Νεολαία ΕΔΑ και τους Λαμπράκηδες, στην αντίσταση στη χούντα και στα κοινωνικά κινήματα της μεταπολίτευσης.

Σ’ αυτή τη συνάντηση ανταλλάξαμε τηλέφωνα για να βρεθούμε στην Αθήνα.

Στην πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία μας, διαπιστώσαμε πως μένουμε σχεδόν στην ίδια γειτονιά. Ότι τα σπίτια μας στη Νέα Σμύρνη απέχουν μεταξύ τους δέκα λεπτά με τα πόδια.

Τέλος, από την πρώτη συνάντησή μας στο σπίτι του, προέκυψε ότι οι γυναίκες μας ήταν συμμαθήτριες στο 7ο Γυμνάσιο Θηλέων του Κολωνού τη 10ετία του 1960 και δεν είχαν ξαναβρεθεί από τότε. Έτσι ήρθε κι έδεσε το γλυκό.

Από τότε ήμουνα τακτικός θαμώνας στο ατελιέ του, στον τρίτο όροφο του σπιτιού του. Κι όταν μετά από μερικούς μήνες βγήκα στη σύνταξη, καθιερώσαμε τακτικές επισκέψεις μου, συνήθως κάθε Παρασκευή πρωί, που για μένα ήταν η μέρα του Γεωργακόπουλου και για κείνον η μέρα του Βοϊκλή.

Έγινε, δηλαδή, ο πλησιέστερος φίλος μου, τόσο με την κυριολεκτική όσο και με τη μεταφορική έννοια.

Κι ένιωθα ότι, όπως λένε, «αυτή τη φιλία μας τη χρώσταγε η ζωή», καθώς όταν ξεκίνησε εγώ ήμουνα εξήντα χρόνων κι ο Γιώργος εξήντα έξι.

Εδώ θα πρέπει να προσθέσω πως, εκτός από αυτές τις τακτικές συναντήσεις μας, ανταλλάσσαμε συχνά και οικογενειακές επισκέψεις, περνούσαμε μαζί, σχεδόν κάθε χρόνο, τη βραδιά της ανάστασης και κάναμε κοινές διακοπές στην Ικαρία και στη Μάνη.

Πίναμε, λοιπόν, κάθε εβδομάδα τον καφέ και τα τσιπουράκια μας, κουβεντιάζαμε και τον παρακολουθούσα να ζωγραφίζει.

Και καθώς τον ρωτούσα συνέχεια, μου αποκάλυψε πολλά μυστικά. Για τα χρώματα και για τις τεχνικές της ζωγραφικής -με πινέλα, με σπάτουλα και με κραγιόνια- αλλά και για τους μουσαμάδες, τα τελάρα και τις κορνίζες, που ετοίμαζε μόνος του.

Η ζωγραφική ήταν για τον Γιώργο μια στοιχειακή διαδικασία, σαν την αναπνοή. Ενδεικτικά ως προς αυτό είναι το ότι όσο ήταν ακόμη μαθητής του Δημοτικού πήρε το Πρώτο Βραβείο σε πανελλήνιο διαγωνισμό ζωγραφικής του Υπουργείου Παιδείας και ότι η πρώτη του έκθεση παρουσιάστηκε στον Άγιο όταν ήταν ακόμη μαθητής Γυμνασίου.

Όταν κουράζονταν απ’ την «προσωπική του δουλειά» -όπως έλεγε τους πίνακες με τη δική του τεχνοτροπία, αυτή με τους κύκλους- ζωγράφιζε από μνήμης θάλασσες και νησιώτικα τοπία, σε τεράστια ταμπλό ή σε πίνακες – μινιατούρες. Κι όταν έκανε διακοπές στην Ικαρία, στο σπίτι του στον Κουντουμά, ή στον πύργο του στη Μάνη, ζωγράφιζε κυρίως τοπία με μολύβι.

Κι ενώ θυμόταν ποια έργα του πού βρίσκονται -σε Πινακοθήκες, σε δημόσιους χώρους και σε συλλογές, σ’ όλο τον κόσμο και στην Ελλάδα- παρέμενε απλός και ταπεινός, ένας «εργάτης της Τέχνης», χωρίς την έπαρση και την αλαζονεία πολλών «ζωγράφων της μόδας», αλλά και χωρίς τη σοβαροφάνεια κάποιων δασκάλων της Σχολής Καλών Τεχνών.

Παρέμενε ένας «μάστορας του χρωστήρα», που είχε ανακαλύψει έναν καινούριο, αναγνωρίσιμο, δικό του δρόμο. 

Ενδεικτικό της αξίας της ζωγραφικής του είναι το εξής περιστατικό: Όταν ο διάσημος Γάλλος ζωγράφος Μιρό είδε πίνακές του, σε μια κοινή έκθεσή τους στις ΗΠΑ, του είπε:

-Επιτέλους! Ανακάλυψες τον κύκλο, που ήταν μπροστά μας και δεν τον βλέπαμε.

Αναφερόμενος σ’ αυτό ο Γιώργος έλεγε:

-Μπορεί να μου το είπε ο Μιρό, αλλά δεν το έχω γραμμένο με την υπογραφή του, γι’ αυτό δεν μπορώ να το βάλω στο βιογραφικό μου.

Από αυτό το περιστατικό, πάντως, εγώ έγραψα ότι μπορούμε να ονομάσουμε την τεχνοτροπία του «κυκλισμό», κατά το «κυβισμός» του Πικάσο.

Πέρα από αυτό, ωστόσο, για την ιδιαίτερη αξία του έργου του μαρτυρούν πολλοί καταξιωμένοι κριτικοί τέχνης.

Από τις συχνές επισκέψεις μου στο ατελιέ του, προέκυψε και μια συνεργασία. Έργα του κοσμούν τέσσερα εξώφυλλα του  περιοδικού «Μεθόριος του Αιγαίου» -που εκδίδονταν από τον Όμιλο Κοινωνικής και Πολιτιστικής Παρέμβασης Νομού Σάμου από το 2001μέχρι το 2016- στο οποίο υπάρχουν και έξι αφιερώματα στη δουλειά του, ενώ ένα ακόμη έργο του κοσμεί το εξώφυλλο της συλλογής διηγημάτων των εκδόσεων «υπερόριος» με τίτλο «Σπονδές στο Διόνυσο». Από τον πίνακά του, μάλιστα, πήρε το βιβλίο τον τίτλο του.

Τέλος, πριν φύγουμε από το χώρο της ζωγραφικής θέλω να σημειώσω κάτι που δείχνει τη γνήσια ανθρωπιά του και τη συναδελφική αλληλεγγύη του:

Με πήρε μαζί του να γνωρίσω τον φίλο του Σαμιώτη  ζωγράφο Αριστοτέλη Σολούνια και να του συμπαρασταθούμε στους οδυνηρούς τέσσερις τελευταίους μήνες της ζωής του, όταν παρουσίασε μετάσταση και  ολική διασπορά η αρρώστιας του κι αποφάσισε να μη συνεχίζει τις  «ανακουφιστικές αγωγές» που του πρότειναν οι γιατροί.

Πέρα απ’ τη ζωγραφική, όμως, στις χιλιάδες ώρες των συναντήσεών μας, μου αποκαλύφθηκε και μια ακόμη διάσταση του φίλου μου: Αυτή του συλλέκτη.

Στο ατελιέ του, πέρα από τα εκατοντάδες έργα του και τη συλλογή έργων Ελλήνων ζωγράφων και γλυπτών, υπάρχει συλλογή χαρακτικών διάσημων ξένων  καλλιτεχνών του 18ου και του 19ου αιώνα, αλλά και Ελλήνων, παλαιότερων και σύγχρονων. Υπάρχουν επίσης δεκάδες συλλεκτικά βιβλία σε σπάνιες εκδόσεις.

Υπάρχει, επίσης, πλούσια βιβλιοθήκη, στη οποία βρίσκονται και όλα τα έργα συγγραφέων της Ικαρίας, παλαιότερων και σύγχρονων.

Από το υλικό αυτό αντλούσαμε θέματα σχετικά με την Ικαρία, που δημοσίευα κάθε τρίμηνο στο περιοδικό «Μεθόριος του Αιγαίου», στήνοντας για πρώτη φορά μια «γέφυρα πολιτισμού» ανάμεσα στη Σάμο και την Ικαρία.

Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας, μάλιστα, ετοιμάσαμε μια συλλογή διηγημάτων Σαμιωτών και Ικαριωτών λογοτεχνών με τίτλο «Από τον Κάβο Πάπας στον Κάβο Φονιά» (δηλαδή από το δυτικό ακρωτήριο της Ικαρίας στο ανατολικό ακρωτήριο της Σάμου) το εξώφυλλο του οποίου κοσμεί ένας πίνακάς του με δελφίνια. Ετοιμάσαμε επίσης ένα λεύκωμα με 23 πίνακές του με μυθολογικά θέματα και αντίστοιχα ποιήματα του Σαμιώτη ποιητή Μιλτιάδη Ζέρβα.

Αγκάθι στην ψυχή μου είναι το ότι δεν μπορέσαμε μέχρι τώρα να τα εκδώσουμε.

Τελειώνοντας θα ήθελα να προσθέσω κάτι ακόμη:

Το γεγονός ότι στις τακτικές πολύωρες επισκέψεις μου στο εργαστήριό του τον έβλεπα συνέχεια να ζωγραφίζει, αν και ήταν έξι χρόνια μεγαλύτερος από μένα, και το ότι κάθε φορά με ρωτούσε «Εσύ τι κάνεις; Γράφεις;», με κινητοποιούσε. Έπρεπε κάτι να έχω να του πω ή να του δείξω κάθε Παρασκευή. Κι έτσι, εκείνος και η Κατερίνα ήταν οι πρώτοι που διάβαζαν τα κείμενά μου, μετά από την σύντροφό μου, βέβαια, τη Μαρία.

Και, όπως ήταν στο χαρακτήρα του να λέει «έξω απ’ τα δόντια» αυτά που σκέφτονταν, μου έλεγε, τις περιόδους με τις διάφορες εμμονές μου:

-Τέλειωνε, επιτέλους, με τον εμφύλιο, ή

-Φτάνει πια με τον Σωτήρη Πέτρουλα. Γράψε για κάτι πιο σύγχρονο.

Κι όταν του είπα ότι ζηλεύω που τον βλέπω να ζωγραφίζει, μου απάντησε:

-Για ποιο λόγο; Αφού κάνουμε το ίδιο πράγμα. Εγώ ζωγραφίζω με χρώματα κι εσύ με λέξεις.

Με αυτόν τον τρόπο με προφύλαξε από την κατάθλιψη που με πολιορκούσε μετά τον παροπλισμό μου απ’ τη δημοσιογραφία, όταν έκλεισε το 2016 και το περιοδικό «Μεθόριος του Αιγαίου».

Ο Γιώργος Γεωργακόπουλος τίμησε με το έργο του και με τη ζωή του την Ικαρία και την Ελλάδα.

Όσο για μένα, θα τελειώσω αυτόν τον αποχαιρετισμό του λέγοντας:

-Ξέρεις ποιος είμαι εγώ ρε; Εγώ ήμουνα για δεκαεπτά χρόνια αδερφικός φίλος του Γιώργου Γεωργακόπουλου.


*Ο Γιώργος Βοϊκλής γεννήθηκε το 1945 στη Σάμο και από το 1958 ζει στην Αθήνα. Τέλειωσε το Νυκτερινό Γυμνάσιο και παρακολούθησε σπουδές κινηματογράφου. Εργάστηκε σε πολλά χειρωνακτικά επαγγέλματα, στις οικοδομές και τη βιομηχανία, και από το 1987 είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος. Από το 1962 μετέχει ενεργά στους κοινωνικούς και δημοκρατικούς αγώνες.  Από το 1975 μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί 14 βιβλία του, τα έξι από τα οποία ανήκουν στην κατηγορία της λογοτεχνίας για εφήβους.  Το 2000 πρωτοστάτησε στη δημιουργία του Ομίλου Κοινωνικής και Πολιτιστικής Παρέμβασης Νομού Σάμου. Από το 2001 μέχρι το 2016 ήταν Διευθυντής του περιοδικού «Μεθόριος του Αιγαίου» και υπεύθυνος των εκδόσεων «υπερόριος».Είναι παντρεμένος με την φιλόλογο – ιστορικό Μαρία Καββαδία και έχουν μια κόρη, την Καλή.

Loading

Σχολιάστε Ελεύθερα

Ads Blocker Image Powered by Code Help Pro

Ads Blocker Detected!!!

We have detected that you are using extensions to block ads. Please support us by disabling these ads blocker.