Γράφει η Τασσώ Γαΐλα.
Παπαρούνα, ίσως το πιο εντυπωσιακό λουλούδι της Ελληνικής υπαίθρου, το ντελικάτο λουλούδι της άνοιξης με το υπέροχο κόκκινο χρώμα.
Το συναντάμε εν αφθονία τώρα το Μάη κι όλη την άνοιξη στους αγρούς. Η επιστημονική ονομασία της παπαρούνας είναι Papaver rhoeas και στα Ελληνικά Μύκων η ροιάς, γιατί τα πέταλα της φυλλορούν και πέφτουν πολύ εύκολα εφόσον τα ανοίγει για μία μόνο μέρα και την επόμενη αρχίζει να φυλλορροεί.
Κι αν την κόψουμε, μαραίνεται γρήγορα. «Ρύκων ροιάς ωνόμαστε» , λέει ο Διοσκουρίδης δια το ταχέως το άνθος αποβάλλειν.
Στη χώρα μας είναι γνωστή κι η μύκων η υπνοφόρος , από την οποία παράγεται μορφίνη.
Στα αρχαία χρόνια και στη μυθολογία μας η παπαρούνα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα Ελευσίνια μυστήρια κι ήταν το ιερό φυτό της Θεάς Δήμητρας. Στα Ελευσίνια μυστήρια τα αγάλματα της θεάς ήταν στολισμένα με άνθη παπαρούνας, ενώ λένε πως μετά την απαγωγή της κόρης της, της Περσεφόνης, από τον Πλούτωνα, η θεά απέκτησε ξανά γαλήνη πίνοντας ζωμό παπαρούνας.
Επίσης, χάρη στις ηρεμιστικές και υπνωτικές της ιδιότητες, παρουσίαζαν τον γιο του Άδη, τον Ύπνο, και τη θεά Νύχτα με παπαρούνες στα μαλλιά και στα χέρια.
Ένας μύθος θέλει την παπαρούνα να γεννιέται από το αίμα του Άδωνη όταν τον σκότωσε η Θεά Αφροδίτη.
Η παπαρούνα έχει φαρμακευτικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται ως βότανο σίδηρο, κάλιο, ασβέστιο και ένα αλκαλοειδές, τη ροϊαδίνη, που είναι ηρεμιστική και καταπολεμά την αϋπνία και το κρυολόγημα. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται και τα φύλλα, και οι κάψες του φυτού, οι μικρές θήκες που βλέπουμε όταν πέφτουν τα πέταλα του άνθους.
Στην αρχαία Ελλάδα έφτιαχναν με παπαρουνόσπορους, μέλι και κρασί ένα δυναμωτικό ποτό για τους αθλητές. Τους χρησιμοποιούσαν όμως και στην παρασκευή ψωμιών, τους “μακωνίδες άρτους”, συνήθεια που κρατάμε κι εμείς σήμερα. Δεν είναι καθόλου ασυνήθιστα σε φούρνους ή σε καταστήματα τροφίμων τα πεντανόστιμα ψωμιά, παξιμάδια και κέικ ζυμωμένα με παπαρουνόσπορο.
Όπως και να έχει, η παπαρούνα το ταπεινό αυτό φυτό των αγρών είναι συνδεδεμένο με πολλούς μύθους και παραδόσεις διάφορων λαών αποτελεί δε και το σύμβολο των πεσόντων Βρετανών Στρατιωτών στην Φλάνδρα στον Α’Παγκόσμιο πόλεμο .
Ενέπνευσε μεγάλους ζωγράφους αλλά και λογοτέχνες. Στην Ελληνική λογοτεχνία κάνουμε μία στάση σε δύο κορυφαίους λογοτέχνες του Αιγαίου, τους Στράτη Μυριβήλη(1890-1969) από τη Λέσβο και τον ποιητή Φώτη Αγγουλέ από τη Χίο (1911-1964).
‘Η Ζωή εν Τάφω’ : πολλοί το διδάχτηκαν στο σχολείο κι άλλοι έχουν μελετήσει το έργο του Στράτη Μυριβήλη ‘Η Ζωή εν Τάφω’ ένα από τα καλύτερα παγκοσμίως αντιπολεμικά βιβλία .
Στράτης Μυριβήλης. Η Ζωή Εν Τάφω.
…«Ήταν ένα λουλούδι εκεί! Συλλογίσου! Ένα λουλούδι είχε φυτρώσει εκεί μέσα στους σαπρακιασμένους γεώσακους. Και μου φανερώθηκε έτσι ξαφνικά τούτη τη νύχτα πού’ναι γιομάτη θάματα. Απόμεινα να το βλέπω σχεδόν τρομαγμένος. Τ’άγγισα με χτυποκάρδι, όπως αγγίζεις ένα βρέφος στο μάγουλο. Είναι μία παπαρούνα. Μία τόση δα μεγάλη, καλοθρεμμένη παπαρούνα, ανοιγμένη σαν μικρή βελούδινη χούφτα. Αν μπορούσε να τη χαρεί κανένας μέσα στο φως του ήλιου, θα’ βλεπε πως ήταν άλικη, μ’ ένα μαύρο σταυρό στην καρδιά, με μία τούφα μαβιές βλεφαρίδες στη μέση. Είναι καλοθρεμμένο λουλούδι, γεμάτο χαρά, χρώματα και γεροσύνη. Από μέσα μου αναβρύζουν δάκρυα απολυτρωτικά. Στέκουμαι έτσι πολλήν ώρα με το κεφάλι όλο χώματα, ακουμπισμένο στα σαπισμένα σακιά. Με δύο δάκτυλα λαφριά, προσεχτικά, αγγίζω την παπαρούνα. Ξαφνικά με γεμίζει μία έγνοια, μία ζωηρή ανησυχία πως κάτι μπορεί να πάθει τούτο το λουλούδι, που μ’ αυτό μου αποκαλύφθηκε απόψε ο Θεός»…(απόσπασμα).
Στράτης Μυριβήλης .
Η συγκλονιστική στιγμή που ο λοχίας στο χαράκωμα εξαντλημένος από τον διαρκή φόβο του θανάτου , ανακαλύπτει την παπαρούνα …
…………………………..
Μένουμε Αιγαίο και πάμε στην Χίο και τον ποιητή της Φώτη Αγγουλέ.
Το ποίημα του ‘Οι παπαρούνες’, το έγραψε στην διάρκεια της φυλάκισης του ως πολιτικός κρατούμενος ενώ ταυτόχρονα έφτιαχνε με φλός παπαρούνες που μοίραζε στους συγκρατούμενους του και στους φίλους του.
Τίτλος: Οι παπαρούνες – Φώτης Αγγουλές
Eνα μπουκέτο παπαρούνες, φτιαγμένες από σύρματα και φλος, αναστατώσαν την ψυχή μου.
Ο λογισμός ξαστέρωσε ο θολός κι έπεσε φως μεσ’ στο κελί μου.
Ένα μπουκέτο πυρκαγιές, ένα μπουκέτο χείλη,
ένα μπουκέτο ροδαμνιές, σε τροπικό ένα δείλι.
Μα πούναι η αγάπη; Πνίγηκε στο μίσος και στο ψέμακαι στο κελί μου φτάνουνε σπαρακτικές κραυγές.
Κι οι παπαρούνες έγιναν ένα μπουκέτο από πληγέςκαι στάζουν αίμα.
Ποιητής Φώτης Αγγουλές
Οι παπαρούνες όμως δεν είναι μόνο κόκκινες… Πρώτη και καλύτερη η φημισμένη κίτρινη παπαρούνα της Καλιφόρνιας ΗΠΑ.
Όμορφη και ζωηρή η καλλωπιστική παπαρούνα ή παπαρούνα Καλιφόρνιας Eschscholzia californica είναι ένα είδος ανθοφόρου φυτού στην οικογένεια Papaveraceae,δίνει ζωή με το χρώμα της στον ανοιξιάτικο κήπο. Πρόκειται για ένα πολύ όμορφο είδος παπαρούνας με κιτρινο-πορτοκαλί, χρυσαφένια πέταλα, η χρυσή όπως την αποκαλούν παπαρούνα. Σπόρους της για φύτευμα θα βρείτε στα ειδικά καταστήματα.
Λευκή παπαρούνα, σπάνια και πανέμορφη που την συναντάμε όμως κι αυτήν στην Ελλάδα. Αυτή την παπαρούνα που δεν θα συναντήσουμε στην χώρα μας είναι η γαλάζια παπαρούνα των Ιμαλαΐων που φύεται μόνο στα Ιμαλάϊα-από εκεί και το όνομα της-, παπαρούνα σπάνιας ομορφιάς.
