Γράφει η Τασσώ Γαΐλα
Το Χαλκειός της Χίου ή Χαλκειό είναι ένα χωριό που βρίσκεται σε απόσταση μόλις 7 χιλιομέτρων νότια από την πόλη της Χίου και στο μέσο των Καμποχωρίων.
Γιατί πάμε εκεί;
Γιατί το Χαλκειός είναι ένα από τα λίγα χωριά της Χίου που έχει διατηρήσει το χρώμα και το ύφος ενός παλιού χωριού , είναι χωριό που λες και δεν το άγγιξε η τουριστική επέλαση, χωριό βγαλμένο από ελληνική ταινία του ’60.
Η πλέον πιθανή εκδοχή του ονόματος του: Χαλκειός, είναι ότι προέρχεται από τους χαλκουργούς ή γανοματάδες του χωριού που είχαν μάλιστα τα χαλκουργεία τους στην τοποθεσία .«Ατσίγγανοι» που διατηρείται μέχρι σήμερα.
Στα ανατολικά συνορεύει με το Βασιλεώνοικο, δυτικά με το Βερβεράτο, και το Δαφνώνα, βόρεια με το όρος Κορακάρη, νότια με τους Βαβύλους και το Νεχώρι και Νοτιοδυτικά με το Ζυφιά.
Το Χαλκειός έχει πληθυσμό περίπου 906 κατοίκων (απογραφή 1991) και η καλλιεργήσιμη έκτασή του καλύπτει τις 3.972 στρέμματα.
Στο χωριό λειτουργεί Λαογραφικό Μουσείο το οποίο στεγάζεται σε παλιό ελαιοτριβείο και εκτίθενται εργαλεία παραδοσιακών επαγγελμάτων. Εντυπωσιακό είναι επίσης το Δημαρχείο του χωριού που αποτελούσε το Δημαρχείο των Καμποχώρων και παλαιότερα στέγαζε την Αργέντειο Σχολή.
Χαρακτηριστικό του Χαλκειούς οι πολλές εκκλησίες και ξωκλήσια. Χωριοεκκλησία του είναι η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου σχεδόν στο κέντρο του χωριού με αξιόλογη αγιογράφιση και εντυπωσιακό καμπαναριό. Η νότια θύρα του ναού είναι αξιόλογη για τον πλούσιο μαρμάρινο διάκοσμο της, με ανάγλυφο υπέρθυρο που απεικονίζει την είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα. Την παραμονή της εορτής της, στις 14 Αυγούστου, γίνεται η περιφορά του Επιταφίου της Παναγίας.
Κι ενώ στην είσοδο του χωριού συναντάμε το Μοναστήρι της Αγίας Σκέπης, γραφική εκκλησούλα του Χαλκειούς είναι ο πετρόκτιστος Άγιος Χαράλαμπος προστάτης του χωριού που πανηγυρίζει 10 Φεβρουαρίου. Μερικές από τις εκκλησίες του χωριού είναι η Αγία Παρασκευή, ο Άγιος Ανδρέας, ο Άγιος Γεώργιος που υπέστη ζημιές στο σεισμό του 2020 και πολλά παλαιά ως επί το πλείστον ξωκκλήσια όπως του Αγίου Πολυκάρπου. Εδώ, στον Άγιο Πολύκαρπο, μετόχι της Νέας Μονής, στο άκρο ερειπίων πύργου, βρέθηκαν τμήματα επιτύμβιων πλακών με επιγραφές.
Τα παλαιά χρόνια το χωριό που είναι μάλλον προβυζαντινό υπήρχαν πολλοί πύργοι που οι περισσότεροι από αυτούς είχαν γκρεμιστεί πριν τον μεγάλο σεισμό της Χίου το 1881.
Νότια του χωριού υπήρχε το εργοστάσιο της ΒΙΑΛ, που το 2016 μετατράπηκε στο γνωστό <Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης> (ΚΥΤ) προσφύγων –hot spot- , το οποίο εγκαταστάθηκε εκεί με υποδομές για τη φιλοξενία αρχικώς 1.000 ατόμων . Στην επέκταση του, ώστε να μπορεί να φιλοξενεί άλλους 300 πρόσφυγες, αντέδρασαν στις αρχές του 2018 με μπλόκα οι Χαλκούσοι. Γνωστά από τον τύπο τα επεισόδια κι οι διαμαρτυρίες των κατοίκων του Χαλκειούς που είχαν ακόμη έναν λόγο και μάλιστα πολύ σοβαρό να βρίσκονται κυριολεκτικά συνεχώς επί ποδός κι αυτό από τις βεβηλώσεις μικρών ξωκκλησιών τους το 2019 και το 2020. Το 2019 μεταξύ άλλων υπέστη εμπρησμό ο Άγιος Γεώργιος και το 2020 εμπρησμός και βεβήλωση του Αγίου Πολυκάρπου. Γεγονότα που έφεραν το Χαλκειός στην πρώτη γραμμή δημοσιότητας και φυσικά τους Χαλκούσους σε θέση μάχης αλλά και απόγνωσης.
Πράγματι δυσάρεστα γεγονότα για το Χαλκειός το χτισμένο σε κατάφυτη πανέμορφη τοποθεσία, χωριό που βίωσε πολύ αρνητικά το ‘προσφυγικό’, δεν είναι κι ασήμαντο θέμα να καίνε τις εκκλησίες του χωριού σου.
Αλλαγή ατμόσφαιρας και μία ματιά στις καλλιέργειες των εργατικών Χαλκούσων με πλούσια γεωργική παραγωγή σε εσπεριδοειδή, σιτάρι, δημητριακά, ελιές κι αμύγδαλα και πάνω από όλα; Τι άλλο; Τα φημισμένα Χαλκούσικα κουκιά.
Ζητήσαμε από τον γνωστό Χιώτη σεφ συνταγή Χιώτικη με κουκιά για να… τιμήσουμε το Χαλκειός και την παραγωγή του στην μοναδική ποιότητα κουκιών.
Παραδοσιακή Συνταγή.
Αγγινάρες με κουκιά.
Του executive chef Παναγιώτη Παπαδάκη.
Υλικά (για 4-6 άτομα)
8 αγγινάρες και οι μίσχοι τους, καθαρισμένες.
500 γρ. φρέσκα κουκιά με κομμένες τις άκρες τους.
2-3 φρέσκα κρεμμυδάκια ψιλοκομμένα.
1 ξηρό λευκό κρεμμύδι.
2 καρότα σε φέτες.
1 πράσσο σε ροδέλες (προεραιτικό).
5-6 κλωνάρια φρέσκο μάραθο ψιλοκομμένο (αν δεν έχει, βάλτε άνηθο).
6 φύλλα φασκόμηλο (προεραιτικό).
1 λεμόνι.
50 γρ. εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο.
1 κ.σ αλεύρι.
1 λίτρο βραστό νερό (ή ζωμό λαχανικών).
Παρασκευή
Ετοιμάζετε τα λαχανικά
Σε ευρύχωρη πλατιά κατσαρόλα και μέτρια φωτιά βάζετε το λάδι να κάψει και ρίχνετε τα κρεμμυδάκια να τσιγαριστούν μαλακά.
Στα 3 λεπτά προσθέτετε τις ροδέλες από το καρότο και το πράσο και το κρεμμύδι μόλις αρχίσουν να μαραίνονται (άλλα 3 λεπτά), προσθέτετε τα καθαρισμένα κουκιά με τις αγκινάρες.
Αφού τσιγαριστούν για άλλα 3 λεπτά, προσθέτετε το νερό (ή τον ζωμό, αν προτιμάτε τη γεύση πιο στρογγυλή, χάνοντας όμως παράλληλα τις εντάσεις των βασικών γεύσεων).
Σκεπάζετε και αφήνετε να σιγοβράσει το σύνολο για 20 λεπτά (μπορεί να χρειαστεί και άλλο ένα 5λεπτο, ανάλογα με το πόσο τρυφερές είναι οι αγκινάρες σας), μέχρι να δείτε στο πηρούνι ότι οι αγκινάρες είναι σχεδόν έτοιμες.
Βγάζετε λίγες κουταλιές ζουμί απ’ το πιάτο σε ένα μπολ και διαλύετε εκεί το αλεύρι μέχρι να ομογενοποιηθεί στο ζουμί.
Το ξαναρίχνετε στη κατσαρόλα, ανακατεύετε και προσθέτετε τα αρωματικά (μάραθο ή άνηθο και φασκόμηλο), αλάτι, πιπέρι και ζουμί από μισό ως ένα λεμόνι, ανάλογα με τη γεύση σας.
Τα αφήνετε μαζί να βράσουν για άλλα 3 λεπτά ώστε να δέσει κάπως η σάλτσα και σβήνετε τη φωτιά.
Σερβίρισμα.
Αφήνετε το φαγητό να ξεκουραστεί για ένα 10 λεπτά πριν το μεταφέρετε στα πιάτα. Μπορείτε να προσθέσετε μια λεπτή γραμμή φρέσκου ελαιόλαδου -αν σας αρέσει- και φρεσκοτριμμένο πιπέρι.
Παναγιώτης Παπαδάκης.
Executive Chef italy kitchen and American, Internacional.
Ευχαριστώ θερμά τον σεφ Παναγιώτη Παπαδάκη εργαζόμενο στη Χίο για την συνταγή του την οποία όπως δήλωσε κι ο ίδιος εκτελεί αποκλειστικά με κουκιά από το Χαλκειός.
Νοτίως του χωριού, στην άλλη πλευρά του δρόμου προς τον Αγ. Γεώργιο Συκούση υπάρχει μεγάλο στρατόπεδο του Ελληνικού στρατού. Είναι το Στρατόπεδο Λοχαγού (ΠΖ) Αναστασίου.
Αν βρεθείτε Πάσχα στη Χίο επισκεφθείτε το Χαλκιός για να παρακολουθήσετε από κοντά «Το Κάψιμο του Ιούδα», έθιμο παραδοσιακό και θρησκευτικό του χωριού που οι ρίζες του χάνονται βαθιά στους αιώνες. Είναι εντυπωσιακό.
Συνταγή: Παναγιώτης Παπαδάκης, γνωστός Χιώτης σεφ.
Υλικό: Εγκ. Λεξικό ΔΟΜΗ, facebook.com / Χαλκειός-Χίος.
