Ο Ιταλοτουρκικός πόλεμος, που ξέσπασε το 1911 στη Λιβύη, μεταφέρθηκε στο Αιγαίο με σκοπό οι Ιταλοί να καταλάβουν τα Δωδεκάνησα. Με αυτό τον τρόπο ήθελαν να εμποδίσουν την ενίσχυση των τουρκικών δυνάμεων από τα παράλια της Μικράς Ασίας. Έως τον Μάιο του 1912 τα περισσότερα από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των Ιταλών. O κίνδυνος να εξαπλωθούν οι Ιταλοί να εξαπλωθούν βόρεια των Δωδεκανήσων και συγκεκριμένα στην Ικαρία και στη Σάμο ήταν μεγάλος.
Στις 17 Ιουλίου του 1912, οι κάτοικοι της Ικαρίας, έκαναν ακριβώς αυτό, ανέκοψαν την εξάπλωση των Ιταλών στα υπόλοιπα νησιά και ανακήρυξαν την Ικαριακή Πολιτεία με μια σεμνή επανάσταση που εδιώχθει σεμνός ο ελάχιστος Τουρκικός πληθυσμός. Η Ιταλική κατοχή των Δωδεκανήσων έφερε τους αντιπροσώπους των ελληνικών νησιών σε συνάντηση στο μοναστήρι του Ιωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο από τις 3 έως τις 5 Ιουνίου του 1912. Στις 4 του ίδιου μήνα, οι αντιπροσωπείες κήρυξαν τη δημιουργία της «Πολιτείας του Αιγαίου» εκφράζοντας έτσι την κοινή τους επιθυμία για ένωση με την υπόλοιπη Ελλάδα και την αποχώρηση των Ιταλών.
Ο Χ. Παμφίλης, δικηγόρος και εκπρόσωπος της «Ικαριακής εν Αιγύπτω Αδελφότητος» βρέθηκε μεταξύ αλληλέγγυων νησιωτών του Αιγαίου σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στην Αλεξάνδρεια. Τάχθηκε υπέρ του ένοπλου αγώνα κατά των Τούρκων στην Ικαρία και πρότεινε την κήρυξη της αυτονομίας των όμορων νησιών. Οι Ικαριώτες, κατόπιν τούτου, ήρθαν σε επαφή με την ελληνική κυβέρνηση μέσω του γιατρού Ιωάννη Μαλαχία.
Ξεκίνησαν άμεσα τις προετοιμασίες για την εκπαίδευση των ανδρών στη μάχη. Ο απεσταλμένος του Υπουργείου Εξωτερικών Κ. Μυριανιθόπουλος Κυπραίος, ηγήθηκε του ένοπλου σώματος των Ικαρίων. Στην εξέγερση που ακολούθησε, οι Ικαριώτες κατάφεραν να επανακτήσουν τον έλεγχο εδαφών. Έφτασαν στο χωριό Χρυσόστομος όπου έλαβε χώρα μία αιματηρή μάχη, κατά τη διάρκεια της οποίας σκοτώθηκε ο Ι. Σπανός.
Το τελευταίο προπύργιο των Τούρκων ήταν το διοικητήριο στον Άγιο Κήρυκο. Οι υπερασπιστές του παραδόθηκαν και μαζί με άλλους αιχμαλώτους μεταφέρθηκαν στη Σάμο, από όπου κατευθύνθηκαν στη συνέχεια προς την Έφεσο. Η ένωση της Ικαρίας με την Ελλάδα δεν πραγματοποιήθηκε όμως αμέσως, διότι η Ικαριώτικη επανάσταση δεν ήταν ευνοϊκή για την ελληνική κυβέρνηση, που πρότεινε στους Ικαριώτες να κηρύξουν την ανεξαρτησία του νησιού, παρά το θετικό αποτέλεσμα του ένοπλου αγώνα. Σε ψήφισμα που ακολούθησε σύσσωμος ο Ικαριώτικος λαός έδωσε την έγκρισή του για την ανακήρυξη της «Ελεύθερης Αυτόνομης Πολιτείας».
Την εξουσία της Πολιτείας, ανέλαβε μια Διοικητική Επιτροπή, που αποτελούνταν αρχικά από εννέα δημογέροντες οι οποίοι αυξήθηκαν σε δώδεκα, υπό την προεδρία του Ι. Μαλαχία. Καθόρισαν την σημαία με χρώμα το κυανό και ένα λευκό σταυρό στο κέντρο της. Ο Φρ. Καρέρ έγραψε τους στίχους του Ύμνου της Πολιτείας και τη μελοποίησή του ανέλαβε ο Κ. Ψάχος. Το πεντάμηνο ταξίδι της Ελλευθέρας Πολιτείας της Ικαρία είχε αρχίσει. Η πολιτεία της Ικαρίας οργάνωσε διοίκηση, εξέδωσε γραμματόσημο, εφημερίδα, προχώρησε στη σύσταση σωμάτων ακτοφυλακής και χωροφυλακής και αποφάσισε τη λειτουργία δικαστηρίων, ταχυδρομείου και τελωνείου. Στις 8 Οκτωβρίου του 1912 ξεκινούσε ο πρώτος Βαλκανικός πόλεμος, έναν μήνα περίπου μετά, στις 4 Νοεμβρίου του 1912 τα ξημερώματα το Αντιτορπιλικό ”Θύελλα”, με πλοίαρχο τον Αλ.Βλαχόπουλο βρέθηκε στον Εύδηλο και χαιρέτισε με 21 κανονιοβολισμούς. Το απόγευμα της ίδιας μέρας έφτασε στην πρωτεύουσα του νησιού τον Άγιο Κήρυκο, όπου υπεγράφη και ανακοινώθηκε η ένωση της Ικαρίας με την Ελλάδα. Η προσχώρηση του νησιού μας αναγνωρίστηκε και διεθνώς από τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου που υπογράφηκε το 1913, έκτοτε η Ικαρία όπως βέβαια και τα γύρω νησιά είναι αναπόσπαστο μέρος της ελληνικής επικράτειας.
