Ο Κάρολος Κουν θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους θεατρικούς σκηνοθέτες ενώ ήταν και ο δημιουργός του θεάτρου τέχνης το μακρινό 1942, που σήμερα φέρει το όνομά του. Το θέατρο τέχνης είναι ο χώρος που δημιουργήθηκαν τα μεγαλύτερα ονόματα στον χώρο του θεάτρου.
Ο βίος του
Ο Κουν γεννήθηκε στην Προύσα της Μικράς Ασίας στις 13 Σεπτεμβρίου 1908 από γονείς που είχαν μικτές καταγωγές. Ο πατέρας του Κουν είχε ελληνική, Γερμανική και Εβραϊκή καταγωγή, ενώ η μητέρα του ήταν Ελληνίδα. Ο Κουν φοίτησε στη Ροβέρτειο Σχολή της Κωνσταντινούπολης και σπούδασε αισθητική στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Το πραγματικό του επίθετο ήταν Κοέν. Ο Κουν στην ηλικία των 29 ετών διορίστηκε καθηγητής αγγλικών στο Κολλέγιο Αθηνών. Εκεί άρχισε να κάνει τα πρώτα του θεατρικά έργα με μικρά θεατρικά σκετς που έγραφε ο ίδιος. Οι μαθητές του στο κολλέγιο Αθηνών μυήθηκαν στην τέχνη του θεάτρου μέσα από τις παραστάσεις που δημιουργούσε ο ίδιος.
Μέσα στα έργα που παρουσίασε εκείνη την περίοδο ήταν το Τέλος του ταξιδιού του Ρόμπερτ Σερίφ, οι όρνιθες, οι βάτραχοι και οι Πλούτος του Αριστοφάνη, αλλά και το όνειρο της θερινής νυχτός του Ουϊλιαμ Σαίξπηρ. Παράλληλα με την διδασκαλία Αγγλικών και τα θεατρικά έργα άρχισε και τις πρώτες του συνεργασίες με θέατρα της εποχής (Θέατρο κοτοπούλη κ.α.).
Το 1942 εν μέσω της Γερμανικής κατοχής ίδρυσε το θέατρο τέχνης όπου και ανέβασε έργα του Ίψεν, του Τζορτζ Μπέρναρντ Σω, του Λουίτζι Πιραντέλλο και άλλα. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδος ανέβασε για πρώτη φορά στο Ελληνικό κοινό έργα του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, του Τένεσι Ουίλιαμς, του Άρθουρ Μίλερ κ.ά. Ο Κουν ήταν πρωτοπόρος για τα δεδομένα εκείνης της εποχής. Ωστόσο το πρώτο εγχείρημα του θεάτρου τέχνης δεν άντεξε λόγω οικονομικών δυσχερειών και έτσι το 1949 διαλύθηκε. Λίγα χρόνια αργότερα (1954) και με το πείσμα που τον διέκρινε κατάφερε να ανοίξει το θέατρο τέχνης σε μορφή κυκλικού θεάτρου. Εκείνη την περίοδο ο Κουν συνεργάστηκε με το εθνικό θέατρο σκηνοθετώντας Αντόν Τσέχοφ (Ο θείος Βάνιας, Τρεις αδελφές), Πιραντέλο (Ερρίκος Δ΄), κ.λπ.
Με μαθητές της Δραματικής Σχολής του όταν συγκρότησε και πάλι το 1954 το Θέατρο Τέχνης, με τη μορφή κυκλικού θεάτρου, εκτός τους παλαιούς συγγραφείς ο Κουν παρουσίασε τα καινούργια ρεύματα του ξένου μεταπολεμικού θεάτρου (Μπρεχτ, Ιονέσκο, Μπέκετ, Πίντερ, Ντάριο Φο, Αραμπάλ κ.ά.) και παράλληλα παρουσίασε έργα πολλών νέων Ελλήνων προικισμένων συγγραφέων – Σεβαστίκογλου, Καμπανέλλη, Κεχαΐδη, Σκούρτη, Αναγνωστάκη και Ευθυμιάδη επιστρέφοντας σε έργα των αρχαίων τραγικών και του Αριστοφάνη. Οι έλληνες συγγραφείς που αναφέρονται αναδείχθηκαν μέσα από τα έργα που παρουσίασε ο Κάρολος Κουν.
Ο Κουν από το 1957 και μετά άρχισε να ανεβάζει έργα αρχαίου δράματος. Αρχικά παρουσίασε στο θέατρό τον Πλούτο και το 1959 τους Όρνιθες του Αριστοφάνη, που θεωρήθηκε παράσταση-σκάνδαλο λόγω της πρωτοποριακής της μορφής. Τα έργα του μεταφέρθηκαν στο φεστιβάλ Αθηνών και στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, ενώ έργα του ανέβηκαν και σε θέατρα του εξωτερικού, όπως το “Θέατρο των Εθνών” του Παρισιού, στο Λονδίνο, στη Ζυρίχη, στο Μόναχο, στη Μόσχα, στο Λένινγκραντ, στη Βαρσοβία, στη Βενετία, στο Φεστιβάλ Βιέννης, στο Διεθνές θεατρικό Φεστιβάλ Βελιγραδίου, στην Ελληνική Εβδομάδα του Ντόρτμουντ, στο Φεστιβάλ Φλάνδρας και στις σκανδιναβικές πρωτεύουσες με τα έργα Όρνιθες, Πέρσες, Επτά επί Θήβας, Αχαρνής, Οιδίπους Τύραννος, Λυσιστράτη, Βάκχες και Ειρήνη.
Επίσης, παρουσίασε έργα ξένων συγγραφέων, όπως των Ουάιλντερ (Η μικρή μας πόλη), Σαρτρ (Κεκλεισμένων των θυρών), Πάτρικ (Αυγουστιάτικο φεγγάρι), Ουίλιαμς (Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι, Τριαντάφυλλο στο στήθος, Καλοκαίρι και καταχνιά), Μπρεχτ (Ο κύκλος με την κιμωλία, Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν), Ιονέσκο (Ρινόκερος), Μίλερ (Ο θάνατος του εμποράκου), Ευγένιου Ο Νιλ (Ο παγοπώλης έρχεται), Μπέκετ (Περιμένοντας τον Γκοντό), Πίντερ, Άλμπι, Αραμπάλ, Ζενέ, Βάις, κ.ά.
Οι περισσότεροι μάλιστα από τους παραπάνω συγγραφείς πρωτοπαρουσιάστηκαν στην Ελλάδα από το Θέατρο Τέχνης. Παράλληλα, όμως σκηνοθέτησε έργα νέων Ελλήνων θεατρικών συγγραφέων, όπως των Καμπανέλλη, Κεχαΐδη, Σκούρτη, Σεβαστίκογλου, Αρμένη, Λ. Αναγνωστάκη (Η αυλή των θαυμάτων, Αγγέλα, Η πόλη, Βαβυλωνία κ.λπ.). Το Θέατρο Τέχνης συμμετείχε σε πολλά ελληνικά (Αθηνών, Επιδαύρου, Φιλίππων κ.ά.) και ξένα (Λονδίνου, Παρισιού, Μονάχου, Βιέννης κ.ά.) φεστιβάλ.
Το 1984 το ελληνικό κράτος αναγνωρίζοντας την προσφορά του, παραχώρησε έναν χώρο στην Πλάκα, για την ανέγερση του θεάτρου Κ. Κουν. Εκεί βρίσκεται ακόμα και σήμερα 36 χρόνια από τον θάνατό του το θέατρο τέχνης Καρόλου Κουν, που συνεχίζει να δίνει πρωτοποριακές παραστάσεις.
Ο Κουν έφυγε μια μέρα σαν σήμερα το 1987 από έμφραγμα του μυοκαρδίου στην ηλικία των 79 ετών. Το ελληνικό κράτος διαμέσω του υπουργείου πολιτισμού αλλά και άλλων φορέων έχει τιμήσει πάμπολες φορές τον Κουν όσο ήταν εν ζωή αλλά και μετά τον θάνατό του. Το 1996 προς τιμήν του θεσμοθετήθηκαν τα βραβεία Κάρολος Κουν που απονέμονται από τον Πολιτισμικό Οργανισμό του Δήμου Αθηναίων (ΠΟΔΑ) και την Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών (ΕΕΘΜΚ)]. Τα βραβεία αυτά ήταν μια πρωτοβουλία του τότε δημάρχου Δημήτρη Αβραμόπουλου και της Προέδρου του ΠΟΔΑ Έλλης Ευαγγελίδου.
Με αρκετά προβλήματα και αδράνειες ετών τα βραβεία άρχισαν να απονέμονται από το 1999. Τα βραβεία αυτά είναι 3 ειδών, πρώτο βραβείο είναι της καλύτερης σκηνοθεσίας Ελληνικού Έργου, δεύτερο είναι το βραβείο δραματουργίας Ελληνικού Έργου και τρίτο το βραβείο ερμηνείας ηθοποιού σε ελληνικό έργο. Η τελευταία απονομή έγινε το 2019 με τους εξής νικητές.
Βραβείο σκηνοθεσίας ελληνικού έργου: Δήμος Αβδελιώδης για τον «Επιτάφιο» του Περικλή
Βραβείο δραματουργίας ελληνικού έργου: Τσιμάρας Τζανάτος για το έργο «Η δεσποινίς Δυστυχία»
Βραβείο ερμηνείας ηθοποιού σε ελληνικό έργο: Δέσποινα Σαραφείδου για τον ρόλο της Σάρας στη «Θυσία του Αβραάμ» του Βιτσέντζου Κορνάρου
Περισσότερες πληροφορίες για βραβεία καρόλου Κουν εδώ
Το θέατρο τέχνης μετά τον θάνατο του ιδρυτή του
Το 1987 μετά το θάνατο του Δασκάλου Κάρολου Κουν, το Θέατρο Τέχνης συνέχισε να λειτουργεί και στις δυο Σκηνές, με Διευθύνοντα Σύμβουλο τον Γιώργο Λαζάνη και Αναπληρωτή Διευθύνοντα Σύμβουλο τον Μίμη Κουγιουμτζή.
Από το 2005 έως το 2014 Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Θεάτρου και της Διευθυντής της Δραματικής Σχολής διετέλεσε ο Διαγόρας Χρονόπουλος,
Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Θεάτρου Τέχνης από το 2014 είναι η σκηνοθέτις και συγγραφέας Μαριάννα Κάλμπαρη. Η θητεία της ανανεώθηκε πρόσφατα έως το 2020.
Περισσότερα για το θέατρο τέχνης στον επίσημο ιστότοπό του
