Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας απεφάνθη οριστικά και αμετάκλητα: Αντισυνταγματικές οι διατάξεις των «νόμων Θεοδωρικάκου» με τις οποίες μεταφέρθηκαν κρίσιμες και με σημαντικό οικονομικό αντικείμενο αρμοδιότητες των δημοτικών συμβουλίων προς τις Οικονομικές Επιτροπές και τις Επιτροπές Ποιότητας Ζωής των Δήμων και με τις οποίες αλλοιώθηκαν οι εκλογικοί συσχετισμοί της απλής αναλογικής, με αποτέλεσμα να αποκτήσουν στις εν λόγω επιτροπές (πλασματικές) πλειοψηφίες 3/5 οι παρατάξεις των δημάρχων.
Η απόφαση (υπ’ αριθμόν 2377/2022) του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου αποτελεί ισχυρό και αναμφισβήτητο πλήγμα για τον «πυρήνα» του πολιτικού δόγματος με το οποίο προσεγγίζει την Τοπική Αυτοδιοίκηση η κυβέρνηση της Ν.Δ., που απαξίωσε τα εγγύτερα στον πολίτη δημοκρατικά όργανα και μετέτρεψε τους δήμους σε «ενός ανδρός αρχές».
Οι νόμοι του πρώην υπουργού Εσωτερικών Τ. Θεοδωρικάκου (4623/2019 και 4625/2019) ήταν από τους πρώτους που πέρασε η παρούσα κυβέρνηση το καλοκαίρι του 2019. Ψηφίστηκαν άμεσα μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές του Μαΐου 2019, όταν είχαν ήδη εκλεγεί νέες δημοτικές αρχές με το εκλογικό σύστημα του «Κλεισθένη», αλλά πριν αναλάβουν οι νεοεκλεγείσες δημοτικές αρχές καθήκοντα. «Μετέβαλαν εκ των υστέρων το πλαίσιο ασκήσεως του κατοχυρωμένου στο Σύνταγμα δικαιώματος εκλογής των αρχών των ΟΤΑ», αναφέρεται στην περίληψη της απόφασης του ΣτΕ. Δηλαδή το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο με απλά λόγια έκρινε ότι η κυβέρνηση άλλαξε τους όρους του «εκλογικού παιχνιδιού» κατά παράβαση του Συντάγματος. Μάλιστα, το ΣτΕ δεν παραλείπει να επισημάνει ότι «κατά τον χρόνο ψηφίσεως των σχετικών διατάξεων, δεν είχε δοκιμαστεί στην πράξη η εφαρμογή του συστήματος της απλής αναλογικής που είχε εισαχθεί με τον ν. 4555/2018 [«Κλεισθένης»] στη διοίκηση των δήμων, προκειμένου να δικαιολογείται από επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος» η «τόσο σοβαρή και έντονη επέμβαση του νομοθέτη στη θέληση των εκλογέων».
Η κυβέρνηση προώθησε τις αντισυνταγματικές διατάξεις, υποστηρίζοντας ότι έτσι θα διασφαλίσει συνθήκες «κυβερνησιμότητας» στους δήμους έναντι του «χάους» που κατά το αφήγημά της θα επέφερε η απλή αναλογική των δύο γύρων. Αυτό που έγινε στην πράξη ήταν οι δημοτικές αρχές να έχουν περιθώριο να περνούν κάθε εισήγησή τους –από απευθείας αναθέσεις, έργα σημαντικού προϋπολογισμού έως και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις- έχοντας ισχυρή αλλά πλασματική πλειοψηφία σε κλειστές και «αποστειρωμένες» από τους δημότες επιτροπές, με την αντιπολίτευση να περιορίζεται σε ρόλο παρατηρητή. Ο πρώην υπουργός Εσωτερικών επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ που συνέταξε τον «Κλεισθένη», Π. Σκουρλέτης, είχε εξαρχής προειδοποιήσει ότι οι επίμαχες διατάξεις παραβίαζαν το Σύνταγμα. Ακολούθησαν έγκαιρες προειδοποιήσεις έγκριτων συνταγματολόγων. Πολιτική κριτική στους «νόμους Θεοδωρικάκου» είχαν ασκήσει και προσκείμενοι στη Ν.Δ. δήμαρχοι.
Η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ ελήφθη κατά πλειοψηφία και έκρινε αντισυνταγματικές τις διατάξεις που άλλαξαν τον τρόπο συγκρότησης των Οικονομικών Επιτροπών και των Επιτροπών Ποιότητας Ζωής των Δήμων, καθώς και τις διατάξεις που μετέφεραν αρμοδιότητες των δημοτικών συμβουλίων στις Επιτροπές. Αντιθέτως, το ΣτΕ έκρινε ότι δεν αντίκεινται στο Σύνταγμα οι διατάξεις που αφορούν την ανάδειξη μελών στα διοικητικά συμβούλια δημοτικών οργανισμών και επιχειρήσεων (π.χ. ΔΕΥΑ), καθώς δεν συνδυάστηκαν και με μεταφορά αρμοδιοτήτων.
Τι σημαίνει πρακτικά η απόφαση του ΣτΕ για τις αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί στη διάρκεια των τελευταίων τριών χρόνων από τις Επιτροπές; «Πρακτικά, τίποτα», εξηγούν κύκλοι του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου στην «Εφ.Συν.»: οι αποφάσεις αυτές διατηρούν τεκμήριο νομιμότητας και εφόσον δεν έχουν προσβληθεί εμπρόθεσμα (60 ημέρες μετά τη δημοσιοποίησή τους, αν πρόκειται για κανονιστικές πράξεις), έχει κλείσει οποιοδήποτε ζήτημα ακύρωσής τους. Η απόφαση του ΣτΕ δεν έχει αναδρομική ισχύ.
Μείζον ζήτημα, όμως, εγείρεται για τις αποφάσεις που θα ληφθούν εφεξής: είναι δυνητικά πληττόμενες, δηλαδή, όπως εξηγούν οι ίδιοι κύκλοι του ΣτΕ, μπορούν να προσβληθούν. «Εγείρεται ένα ζήτημα νομιμότητας, αλλά κάποιος πρέπει να το θέσει», αναφέρουν.
Σε κάθε περίπτωση οι συγκεκριμένες Επιτροπές είναι πλέον πολιτικά απονομιμοποιημένες. Η κυβέρνηση της Ν.Δ. έπαιξε με τους αυτοδιοικητικούς θεσμούς, τη Δημοκρατία και το Σύνταγμα, παραβίασε τις αρχές της λαϊκής κυριαρχίας και δημιούργησε ένα χάος μεγαλύτερο από αυτό που ισχυριζόταν ότι ήθελε να βάλει σε τάξη.
Η απόφαση του ΣτΕ «ακουμπά» εμμέσως και τις αντίστοιχες διατάξεις για τις Περιφέρειες. Αν και η προσφυγή στο ΣτΕ -κατ’ επέκταση και η απόφαση της Ολομέλειας- αφορά αποκλειστικά και μόνο τις νομοθετικές διατάξεις για τους δήμους, έχει ήδη διαμορφωθεί μια νομολογία βάσει της οποίας πιθανολογείται ότι θα ευδοκιμήσουν και προσφυγές που αφορούν τον δεύτερο βαθμό αυτοδιοίκησης.
ΣΥΡΙΖΑ: Ράπισμα για την κυβέρνηση Μητσοτάκη
Η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ «αποτελεί ένα ακόμα ράπισμα για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, που ομνύει κατά τα άλλα στην αριστεία και τη νομιμότητα», τονίζουν σε δήλωσή τους οι τομεάρχες Εσωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ, Κ. Ζαχαριάδης και Μιλτ. Χατζηγιαννάκης, θυμίζοντας ότι «από την αρχή της διακυβέρνησης της Ν.Δ. παρακολουθούμε ένα κρεσέντο νομοθετικών παρεμβάσεων της κυβέρνησης στον χώρο των ΟΤΑ, με τρόπο που παραβιάζει όλο το καταστατικό και κανονιστικό πλαίσιο της Αυτοδιοίκησης, όπως αυτό διαμορφώθηκε από τη μεταπολίτευση και μετά». «Ο ΣΥΡΙΖΑ δεσμεύεται ότι, από την πρώτη κιόλας ημέρα της προοδευτικής κυβέρνησης που θα προκύψει μετά τις εκλογές, θα καταργήσει το σύνολο των αντισυνταγματικών νομοθετημάτων της Ν.Δ., θα αποκαταστήσει τα δημοκρατικά θεσμικά κεκτημένα και θα διασφαλίσει τον δημόσιο χαρακτήρα των αυτοδιοικητικών δραστηριοτήτων», συμπληρώνουν.
ΚΚΕ:Επιβεβαιώνεται η στάση του κόμματος (902)
Σε ανακοίνωσή του το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ για την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με την αντισυνταγματικότητα της μεταφοράς αρμοδιοτήτων στην οικονομική επιτροπή και την επιτροπή ποιότητας ζωής σημειώνει:
«Η απόφαση του ΣτΕ που κρίνει αντισυνταγματική τη μεταφορά αρμοδιοτήτων από το Δημοτικό συμβούλιο στην οικονομική επιτροπή και την επιτροπή ποιότητα ζωής, επιβεβαιώνει τη στάση και την κριτική του ΚΚΕ στους σχετικούς νόμους της κυβέρνησης της ΝΔ.
Συγκεκριμένα κατά τη συζήτηση των νόμων (4623/2019 και 4625/2019) που έφερε η κυβέρνηση της ΝΔ, στο όνομα της “κυβερνησιμότητας” των δήμων, το ΚΚΕ καταψήφισε και κατήγγειλε τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις, που τελικά στόχο έχουν την απρόσκοπτη υλοποίηση των αστικών σχεδιασμών κόντρα στις λαϊκές ανάγκες.
Οι αποφάσεις από τις πλασματικές πλειοψηφίες των επιτροπών ενισχύουν περαιτέρω την αδιαφάνεια στη διαχείριση των οικονομικών των δήμων και λειτουργούν στο πλαίσιο των πολιτικών ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας, των ιδιωτικοποιήσεων, της ανταποδοτικότητας και των προτεραιοτήτων των τεχνικών προγραμμάτων με τη λογική της επιλεξιμότητας, η οποία αποκλείει τα αναγκαία έργα (αντιπλημμυρικά έργα, αντισεισμικά, αντιπυρικά κλπ) και τις υποδομές προς όφελος του λαού.
Οι ρυθμίσεις αυτές προστέθηκαν στο νομοθετικό πλαίσιο που διαμόρφωσαν οι προηγούμενες κυβερνήσεις, τόσο του ΣΥΡΙΖΑ όσο και του ΠΑΣΟΚ, που προσέδωσαν στους δήμους τον χαρακτήρα του “τοπικού κράτους”, συνέχεια του κεντρικού, που εξειδικεύει και υλοποιεί τις αντιλαϊκές πολιτικές για την υλοποίηση των αστικών σχεδιασμών. Με αυτές τις ρυθμίσεις μετέβαλε τον τρόπο συγκρότησης της Οικονομικής Επιτροπής και της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι σε αυτές η πλειοψηφία θα ανήκει στην παράταξη με την οποία εξελέγη ο Δήμαρχος. Προέβλεψε ταυτόχρονα τη μεταφορά αρμοδιοτήτων από το δημοτικό συμβούλιο προς την Οικονομική Επιτροπή, προς την οποία μεταβιβάστηκαν αποφασιστικές αρμοδιότητες σημαντικού οικονομικού αντικειμένου και προς την Επιτροπή Ποιότητας Ζωής, προς την οποία μεταβιβάστηκε η αρμοδιότητα λήψεως αποφάσεων που αφορούν την κυκλοφορία.
Αυτές είναι οι πολιτικές που ασκούν σήμερα η συντριπτική πλειοψηφία των δήμων, που συγκροτούνται από τις δυνάμεις της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και του ΣΥΡΙΖΑ.
Οι δυνάμεις της “Λαϊκής Συσπείρωσης” στους δήμους και τις Περιφέρειες αγωνίζονται ενάντια σε αυτό το αντιλαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Μαζί με το εργατικό – λαϊκό κίνημα δίνουν τη μάχη για την οργάνωση του λαού, τη συμμετοχή του στους αγώνες, για την διεκδίκηση των δικών του αναγκών. Πρωτοστατούν ενάντια σε κάθε λαϊκό πρόβλημα και αποτελούν ουσιαστικά τη μόνη αντιπολίτευση στα Δημοτικά και Περιφερειακά συμβούλια, αποκαλύπτοντας τις συνέπειες τέτοιων αποφάσεων και διεκδικώντας λύσεις υπέρ του λαού.
Οι εργατικές λαϊκές οικογένειες έχουν πικρή πείρα από την πολιτική των κυβερνήσεων, των Περιφερειακών και Δημοτικών Αρχών. Τώρα χρειάζεται να συμπορευτούν με το ΚΚΕ παντού, στα σωματεία, σε κάθε φορέα λαϊκής πάλης, όπως και στις εκλογές για την Βουλή, τις Περιφέρειες και τους δήμους, για να αποδυναμωθούν οι δυνάμεις του κεφαλαίου, για να δυναμώσει ο αγώνας για όλα όσα μας βασανίζουν, για να ανοίξει ο δρόμος για ριζικές αλλαγές προς όφελος του λαού».
ΜΕΡΑ 25:Το «εφεύρημα» της «κυβερνησιμότητας» είναι τελικά αντισυνταγματική ανατροπή της λαϊκής βούλησης!
Αυτό προκύπτει από την απόφαση 2377/2022 της Ολομέλειας του ΣτΕ, η οποία κρίνει ως αντισυνταγματικές διατάξεις των νόμων Θεοδωρικάκου για την τοπική αυτοδιοίκηση.
Πιο συγκεκριμένα, με τους νόμους 4623/19 και 4625/19, που ήταν από τους πρώτους που πέρασε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας το καλοκαίρι του 2019, υπήρξε σημαντική μεταφορά αρμοδιοτήτων από τα Δημοτικά Συμβούλια προς τις οικονομικές επιτροπές και τις επιτροπές ποιότητας ζωής των δήμων και υπήρξε περαιτέρω αλλοίωση των εκλογικών συσχετισμών, καθώς οι παρατάξεις των δημάρχων απέκτησαν πλασματικές πλειοψηφίες 3/5 στη σύνθεση αυτών των επιτροπών. Αυτές οι αλλαγές έγιναν από τη «Μητσοτάκης Α.Ε.» στον βωμό της “κυβερνησιμότητας”, συκοφαντώντας την απλή αναλογική ως πρόβλημα (σε αντίθεση και με τη Μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τα εκλογικά συστήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση) και βαφτίζοντας λύση την καταπάτηση της λαϊκής βούλησης.
Όμως όπως αναφέρει η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ:
«Οι εν λόγω διατάξεις κατά το μέρος που καταλαμβάνουν την αμέσως επομένη των δημοτικών εκλογών περίοδο μετέβαλαν εκ των υστέρων το πλαίσιο ασκήσεως του κατοχυρούμενου στο Σύνταγμα δικαιώματος εκλογής των αρχών των Ο.Τ.Α.· και τούτο, διότι η εκφρασθείσα θέληση των εκλογέων είχε διαμορφωθεί κατά συνεκτίμηση, εκτός των άλλων, και του ότι, σύμφωνα με την ισχύουσα κατά τις εκλογές αυτές νομοθεσία, οι αποφάσεις που αφορούν σημαντικές αρμοδιότητες του δήμου, όπως αυτές που προαναφέρθηκαν και που αφορούν ζητήματα που κατ’ εξοχήν συνάπτονται με την κατοχυρούμενη στο άρθρο 102 παρ. 2 του Συντάγματος οικονομική αυτοτέλεια των Ο.Τ.Α., θα λαμβάνονται από το δημοτικό συμβούλιο, όργανο διοικήσεως του δήμου με άμεση δημοκρατική νομιμοποίηση, απαιτουμένων ενδεχομένως ευρύτερων συναινέσεων για την επίτευξη πλειοψηφίας και από δημοτικούς συμβούλους που δεν εξελέγησαν με τον συνδυασμό του Δημάρχου. Εξ άλλου, κατά τον χρόνο ψηφίσεως των σχετικών διατάξεων, δεν είχε δοκιμαστεί στην πράξη η εφαρμογή του συστήματος της απλής αναλογικής που είχε εισαχθεί με τον ν. 4555/2018 στη διοίκηση των δήμων, προκειμένου να δικαιολογείται από επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, αναγόμενους στην ομαλή λειτουργία αυτών, η τόσο σοβαρή και έντονη επέμβαση του νομοθέτη στη θέληση των εκλογέων, με την εφαρμογή των επίδικων ρυθμίσεων και κατά την τρέχουσα δημοτική περίοδο. Για τους λόγους αυτούς, οι προαναφερθείσες ρυθμίσεις, καθ’ ό μέρος καταλαμβάνουν τη δημοτική περίοδο που διανύεται μετά τις εκλογές, έρχονται σε αντίθεση με τις διατάξεις των άρθρων 5 παρ. 1, 52 και 102 παρ. 2 του Συντάγματος.»
Το ΜέΡΑ25 χαιρετίζει την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ και διεκδικεί την άμεση αλλαγή του νομικού πλαισίου με την επιστροφή των αρμοδιοτήτων στα συμβούλια (δημοτικά και περιφερειακά) και την κατάργηση όλων των αντιδημοκρατικών νομοθετημάτων των τελευταίων ετών. Ταυτόχρονα, όμως, αναγνωρίζουμε πως η «Μητσοτάκης Α.Ε.» θα συνεχίσει αναίσχυντα τις αυταρχικές μεθοδεύσεις της ενάντια στη δημοκρατία και την πολυφωνία στην τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς μέσα από την αντισυνταγματική μεταφορά κρίσιμων αρμοδιοτήτων από τα δημοτικά συμβούλια στις επιτροπές, επιδιώκει τη μετατροπή τους σε διακοσμητικά όργανα και τη συγκέντρωση όλων των εξουσιών στα χέρια των δημάρχων «χειροκροτητών» της κυβέρνησης. Είναι αποκαλυπτική και ξεδιάντροπα προκλητική η δήλωση του αναπληρωτή υπουργού Εσωτερικών κ. Πέτσα από το βήμα του Συνεδρίου της ΚΕΔΕ στον Βόλο, όπου ανέφερε προς τους δημάρχους: «Στο τέλος αναρωτηθείτε όχι τι έκανε η κυβέρνηση για σας, αλλά τι θα κάνετε εσείς για την κυβέρνηση του τόπου».
Το ΜέΡΑ25 θα συνεχίσει να αγωνίζεται ενάντια σε αυτόν τον σφετερισμό του κράτους και της αυτοδιοίκησης από τη Νέα Δημοκρατία και ενάντια στον αποκλεισμό των αντιπολιτευτικών δυνάμεων και κυρίως όσων αγωνίζονται κατά των αντιλαϊκών πολιτικών του μνημονιακού πλαισίου. Θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε την ανατροπή του εγκληματικού εκλογικού νόμου και αυτών των πολιτικών, προτάσσοντας μία διαφορετική αυτοδιοίκηση—μία αυτοδιοίκηση δημόσια, ανοιχτή, πράσινη, δημοκρατική και ακηδεμόνευτη.
Δείτε περισσότερα στο ρεπορτάζ της εφημερίδας των Συντακτών
