Ο Παντελής Πουλιόπουλος μια τολμηρή μορφή της αριστεράς, εκτελέστηκε σαν σήμερα μαζί με άλλους 105 κρατούμενους στο Νεζερό της Λάρισας από τις ιταλικές δυνάμεις κατοχής, ως αντίποινα για την ανατίναξη από τον ΕΛΑΣ της σιδηροδρομικής γέφυρας του Κούρνοβου.
Υπήρξε ο πρώτος ΓΓ του ΚΚΕ αλλά το 1927 διεγράφη από το κόμμα ως λικβινταριστής, και ακολούθησε την πορεία του τροτσκιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Το 1924 το ΣΕΚΕ, που είχε ιδρυθεί ήδη από το 1918, μετατράπηκε σε ΚΚΕ, εξέλεξε ως ΓΓ τον Πουλιόπουλο, ωστόσο το 1925 λόγω του μακεδονικού ζητήματος εξορίστηκε στη Φολέγανδρο και αφέθηκε ελεύθερος στα τέλη Αυγούστου του 1926 με την πτώση της δικτατορίας του Θεόδωρου Πάγκαλου.
Μετά την αποφυλάκισή του, στη “Σύσκεψη Παραγόντων” στις 5-8 Σεπτέμβρη του 1926 ο Πουλιόπουλος εξελέγη και πάλι ομόφωνα γραμματέας του ΚΚΕ, αλλά δεν αποδέχθηκε την εκλογή του και τη γραμματεία κατέλαβε ο Παστιάς Γιατσόπουλος. Επίσης αρνήθηκε να είναι υποψήφιος του κόμματος για τις βουλευτικές εκλογές στις 7 Νοέμβρη 1926 και αφού η ΚΕ δεν έλαβε υπόψη της την άρνησή του, κατέθεσε σχετική δήλωση αποποίησης στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.
Η απάντηση του ΚΚΕ ήταν να τον θέσει εκτός κόμματος μέχρι το επόμενο συνέδριο, το οποίο ήταν το μόνο αρμόδιο να αποφασίσει για τα περαιτέρω. Ο Πουλιόπουλος τότε αποσύρθηκε στη Θήβα και προετοιμάστηκε για το επόμενο συνέδριο του ΚΚΕ που είχε οριστεί για το Μάρτιο του 1927.
Σε εκείνο το συνέδριο ξέσπασε μεγάλη διαμάχη μεταξύ των φραξιών του κόμματος, από τη μια οι υποστηρικτές του Πουλιόπουλου (Τροτσκιστές), από την άλλη οι υποστηρικτές του Χαϊτά (Σταλινικοί) και η τρίτη δύναμη ήταν οι κεντριστές υπό την καθοδήγηση του Μάξιμου. Εντέλει οι δυνάμεις των Σταλινικών επικράτησαν και ο Πουλιόπουλος απεχώρησε από το κόμμα.
Δημιούργησε την δική του πολιτική ομάδα και δημιούργησε το περιοδικό Σπάρτακος, ωστόσο υπήρχε και δεύτερη ομάδα Τροσκιστών, οι λεγόμενοι αρχειομαρξιστές,που αυτούς αναγνώρισε ο Τρότσκι ως αντιπροσώπους του στην Ελλάδα.
Το 1934, η ομάδα του Πουλιόπουλου και μια ομάδα που είχε διασπαστεί από τους Αρχειομαρξιστές, με επικεφαλής τον Μιχάλη Ράπτη (Πάμπλο), ενώθηκαν για να σχηματίσουν την Οργάνωση Κομμουνιστών Διεθνιστών Ελλάδας (ΟΚΔΕ).
Παράλληλα με όλα αυτά, ο Πουλιόπουλος τελείωσε τη Νομική, κατόρθωσε να μάθει δέκα ξένες γλώσσες και να διαβάζει νομικά και μαρξιστικά κείμενα στη γλώσσα που γράφτηκαν. Ο τότε Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ Σταυρίδης αναφέρει για τον Πουλιόπουλο ότι: “Ήτο άριστος δικηγόρος και πολλάκις εις δίκας είχε καταπλήξει τους δικαστάς δια την εμβρίθειαν και πολυμάθειάν του και από νομικής απόψεως, διότι είχε μελετήσει και πολλά ξένα νομικά συγγράμματα.” Ο Στσαυρίδης πους αργότερα εντάχθηκε στο ακροδεξιό στρατόπεδο.
Την περίοδο 1927-1929 ο Πουλιόπουλος εκπαιδεύει μια ολιγομελή ομάδα νεαρών δικηγόρων (Λύσανδρος Μηλιαρέσης κ.α.) στις δραστηριότητες της Εργατικής Βοήθειας Ελλάδας, της οργάνωσης αλληλεγγύης των εργαζομένων, με σκοπό να τους κάνει ικανούς να υποστηρίζουν αγωνιστές της εργατικής τάξης όταν καταδιώκονται. Δίνει καθημερινά ως δικηγόρος το παρών για να υπερασπιστεί εργάτες απέναντι στους εργοδότες τους, κατατρεγμένους και διαδηλωτές που συλλαμβάνονται, σωματεία που διαλύονται αυθαίρετα, συνελεύσεις που δέχονται αστυνομικές επιδρομές, εκλογές που ματαιώνονται, συνδικαλιστές, διανοούμενους και φοιτητές που οδηγούνται στα αστυνομικά τμήματα και σέρνονται στα δικαστήρια με βαριές κατηγορίες.
Εκείνη την περίοδο, που σηματοδοτείται από την επικράτηση του σταλινισμού στο κομμουνιστικό κίνημα, ο Πουλιόπουλος αντιπάλευε την άποψη που διαμορφωνόταν από το ΚΚΕ και παγιώθηκε στην 6η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του το 1934, η οποία θεωρούσε ότι λόγω του μη ανεπτυγμένου και μισοφεουδαρχικού χαρακτήρα του ελληνικού καπιταλισμού, η επανάσταση στην Ελλάδα δε θα μπορούσε να είναι σοσιαλιστική, αλλά αστικοδημοκρατική.
Ο Πουλιόπουλος υποστήριξε το σοσιαλιστικό της χαρακτήρα, τονίζοντας τόσο το επίπεδο της οικονομικής ανάπτυξης στην Ελλάδα και την πραγματοποιημένη λύση του αγροτικού ζητήματος, όσο και ότι πολλά θέματα που παρουσιάζονται ως έλλειμμα δημοκρατίας η αστική τάξη δεν μπορούσε πια να τα επιλύσει και μάλιστα έπαιρνε μια έντονα αυταρχική στροφή. Θεωρούσε ότι στην πράξη, αυτή η τακτική σήμαινε την εγκατάλειψη του στόχου της σοσιαλιστικής επανάστασης γενικά.
Άλλο σημείο σύγκρουσης με το ΚΚΕ ήταν η σχέση με τις μη κομμουνιστικές εργατικές οργανώσεις. Υπό το βάρος της ήττας με την άνοδο του φασισμού στη Γερμανία, τα επίσημα κομμουνιστικά κόμματα, που για μια ολόκληρη περίοδο δεν ήθελαν καμία συνεργασία μαζί τους, στράφηκαν προς την τακτική του Λαϊκού Μετώπου. Ο Πουλιόπουλος υποστήριζε την ανάγκη συνεργασίας στη δράση, αλλά τονίζοντας την ανάγκη πολιτικής και οργανωτικής ανεξαρτησίας των κομμουνιστών, και απορρίπτοντας ιδιαίτερα τη συμμετοχή σε οποιαδήποτε αστική κυβέρνηση επέμενε στη λογική των εργατικών και μόνο μετώπων, ενώ παλαιότερα γι΄ αυτό κατηγορούσε τα στελέχη του ΚΚΕ.
Ο Πουλιόπουλος υπήρξε ιδιαίτερα επικριτικός για την κατάσταση στη Σοβιετική Ένωση και την κατάλυση της εργατικής δημοκρατίας σε αυτήν. Παράλληλα όμως, υποστήριζε ότι θα έπρεπε να υποστηριχτεί σε περίπτωση επίθεσης από τα καπιταλιστικά κράτη. Επίσης, αρχές του 1940 έθεσε ξανά το ζήτημα της αυτονομίας της Μακεδονίας, ενώ κατέκρινε το ΚΚΕ ως σωβινιστικό κόμμα.
Ο Πουλιόπουλος το 1938 πήρε την πρωτοβουλία να ενώσει τους Έλληνες τροτσκιστές στην Ενιαία Οργάνωση Κομμουνιστών Διεθνιστών Ελλάδας (ΕΟΚΔΕ). Το Σεπτέμβριο του 1938, η ΕΟΚΔΕ συμμετείχε στην ίδρυση της Τετάρτης Διεθνούς στο Παρίσι.
Τον Αύγουστο του 1938 συνελήφθη από το Καθεστώς της 4ης Αυγούστου και φυλακίστηκε στην Ακροναυπλία, όπου προσπάθησε να συνεχίσει την πολιτική του δράση. Η ηγεσία της καθοδήγησης του ΚΚΕ στην Ακροναυπλία (Ιωαννίδης) απομόνωσε τον Πουλιόπουλο και τους συντρόφους του τροτσκιστές από τους υπόλοιπους κρατούμενους κομμουνιστές. Ο Πουλιόπουλος μαζί με άλλους συντρόφους του υποστήριξε την επιχείρηση για την απόδρασή τους τον Απρίλιο του 1941, λίγο πριν φθάσουν οι Γερμανοί στην Ακροναυπλία, αλλά αυτή ματαιώθηκε μετά από απόφαση του Ιωαννίδη. Σε μεταγωγή του σε άλλη φυλακή, δεν αποπειράθηκε να αποδράσει παρά τις παρακλήσεις συντρόφων του, και όλα αυτά για να μην έχει συνέπειες ο χωροφύλακας που τον φρουρούσε.
Το 1942, κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, μεταφέρθηκε άρρωστος στο Δημοτικό Νοσοκομείο της Αθήνας, στη συνέχεια στις Φυλακές Αβέρωφ και τέλος στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Λάρισας.
Ο Πουλιόπουλος, σε αντίθεση με τον Ζαχαριάδη, υποστήριξε ότι ο χαρακτήρας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν ήταν αντιφασιστικός, αλλά πόλεμος ανταγωνισμού ανάμεσα σε αντίπαλα εθνικά κράτη λόγω της οικονομικής κρίσης, με το πρόσχημα του διαφορετικού εσωτερικού καθεστώτος τους. Για τον Πουλιόπουλο, η εργατική τάξη και το κομμουνιστικό κίνημα δεν έπρεπε να συνταχθούν με τις αντίστοιχες αστικές τάξεις και τα εθνικά κράτη.
Η Δικτατορία Μεταξά δεν απελευθέρωσε τους πολιτικούς κρατούμενους με την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερμανούς, αλλά τους παρέδωσε στους κατακτητές. Στις 6 Ιουνίου του 1943 ο Πουλιόπουλος, μαζί με άλλους 105 φυλακισμένους από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Λάρισας, εκτελέστηκε από τις ιταλικές κατοχικές δυνάμεις στο χωριό Νεζερός (σημερινός Άγιος Στέφανος) κοντά στο Δομοκό, σε αντίποινα για την ανατίναξη της σήραγγας στο Κούρνοβο από τον ΕΛΑΣ.
Λίγο πριν την εκτέλεσή του απευθύνθηκε στα ιταλικά στους στρατιώτες του εκτελεστικού αποσπάσματος καλώντας τους να μην τους εκτελέσουν στο όνομα του αντιφασισμού και της διεθνιστικής αλληλεγγύης. Στις εφημερίδες της εποχής θα καταγραφεί ότι μίλησε στα ιταλικά στους Ιταλούς φαντάρους προτρέποντας τους να εξεγερθούν ενάντια στους ιμπεριαλιστές. Αρκετά μετά την Απελευθέρωση έχουμε τις πρώτες μεταγενέστερες αναφορές ότι οι στρατιώτες αρνήθηκαν να τους εκτελέσουν και την εκτέλεση έκαναν οι αξιωματικοί.
Μόνιμη έννοια του Πουλιόπουλου υπήρξε η δημιουργία ενός καταρτισμένου δυναμικού στελεχών της αριστεράς. Πίστευε ότι το ΚΚΕ από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του περνούσε μια διαρκή εσωτερική κρίση, της οποίας βασικό σύμπτωμα ήταν η έλλειψη ενός ηγετικού πυρήνα στελεχών με μαρξιστική κατάρτιση και πολιτική ικανότητα να προσαρμόσουν τις κομμουνιστικές αρχές στις συγκεκριμένες συνθήκες της χώρας. Γι’ αυτό φρόντισε να μεταφράσει στα ελληνικά, το «Κεφάλαιο» και την «Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας» του Μαρξ, την «Προδομένη Επανάσταση» του Τρότσκι, τα βιβλία του Καρλ Κάουτσκι «Οικονομικές Θεωρίες του Καρλ Μαρξ» και «Καντ», καθώς και την «Ιστορία του Ιστορικού Υλισμού» του Νικολάι Μπουχάριν.
