Οι σημερινές χημικές πτήσεις επανέρχονται μετά από καιρό με ένα επίκαιρο θέμα. Ακούμε αυτές τις ημέρες για το περίφημο Ξυλόλιο που υπήρχε στην εμπορική αμαξοστοιχία και από όσα φαίνονται από τα δεδομένα των πραγματογνωμώνων, προκάλεσε την μεγάλη έκρηξη που είχε αποτέλεσμα και τον τραγικό θάνατο των συμπολιτών μας.
Το τι έγινε ακριβώς στα Τέμπη πέρα από όσα ήδη έχουν δημοσιευθεί, δεν το γνωρίζουμε, αλλά επειδή η επιστημονική κατάρτιση μας, επιτρέπει να γνωρίζουμε την ουσία που ακούγεται πως προκάλεσε το μεγάλο κακό, θα μιλήσουμε για αυτή.
Το Ξυλόλιο καταρχήν είναι μια οργανική ένωση που ανήκει στην κατηγορία των αρωματικών υδρογονανθράκων, δηλαδή έχει ως βάση το Βενζόλιο. Πρόκειται όντως για μια πολύ εύφλεκτη ουσία, που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για την νόθευση των καυσίμων στις επιχειρήσεις που εμπορεύονται αυτά. Έχει πολλές ομοιότητες χημικά με την Βενζίνη και έτσι είναι δύσκολο κανείς να διαπιστώσει την νόθευση του προϊόντος. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν διαλύτη που όμως δεν έχει ως μόνη χρήση τα παραπάνω, αλλά χρησιμοποιείται και για ενδιάμεσο προϊόν για την δημιουργία άλλων προϊόντων. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο, σε υλικά επικάλυψης, στην επεξεργασία των πολυμερών, στην κατασκευή εκρηκτικών, αλλά χρησιμοποιείται και σε καθαριστικά και σε αγροχημικά προϊόντα. Επίσης έχει εφαρμογή στην οδοποιία και γενικότερα στον τομέα των κατασκευών. Επίσης το ξυλόλιο χρησιμοποιείται ως πρόσθετο σε φυτοφάρμακα και βέβαια σε διάφορες εργαστηριακές τεχνικές.
Υπάρχουν 3 ειδών Ξυλόλια, που έχουν να κάνουν με την θέση των μεθυλίων (-CH3).
- Το m-ξυλόλιο ή το μεταξυλόλιο
- Το p-ξυλόλιο ή παραξυλόλιο
- Το O-ξυλόλιο ή ορθοξυλόλιο
Το μεταξυλόλιο χρησιμοποιείται στην παραγωγή του ισοφθαλικού οξέος, που χρησιμοποιείται σε συμπολυμερισμό με το αιθένιο παράγοντας πολυαιθυλενοτερεφθαλικό οξύ (PET, PolyEthylene Terephthalate), ένα υλικό που αξιοποιείται στην παραγωγή φυαλών αναψυκτικών. Το μεταξυλόλιο χρησιμοποιείται ακομη στην παραγωγή 2,4- και 2,6- ξυλιδίνης και μερικών άλλων χημικών.
Το παραξυλόλιο χρησιμοποιείται σε μεγάλη κλίμακα για την παραγωγή του τερεφθαλικού οξέος, που με τη σειρά του παράγει πολυεστέρες. Το πολυμερές είναι γνωστό ως παρυλένιο. Το παραξυλένιο παράγεται με καταλυτική αναμόρφωση της νάφθας (ενός παράγώγου του πετρελαίου και διαχωρίζεται από άλλα συμπαράγωγα απόσταξη, απορρόφηση ή κρυστάλλωση κσι διεργασίες αντιδράσεων ισομερείωσης από μεταξυλόλιο, ορθοξυλόλιο και αιθυλοβενζόλιο. Το σημείο τήξης του είναι το υψηλότερο ανάμεσα στα ισομερή του, αλλά η απλή κρυστάλλωση δεν επιτρέπει εύκολο καθαρισμό του, εξαιτίας του σχηματισμού σειράς ευτηκτικών μιγμάτων. Επίσης είναι πολύ εύφλεκτο.
Το ορθοξυλόλιο χρησιμοποιείται πολύ για την παραγωγή του φθαλικού ανυδρίτη. Συνήθως παράγεται σε μίγμα με το παραξυλόλιο, από το οποίο διαχωρίζεται, όταν αυτό απαιτείται. Το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής του γίνεται στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής.
Τα τρία παραπάνω αποτελούν ουσιαστικά τα 3 ισομερή του ξυλολίου που η διαφορά τους είναι η θέση των μεθυλίων ως προς τον χημικό τύπο. Ωστόσο αυτό που μας ενδιαφέρει σχετικά με το θέμα που έχει να κάνει με τα τέμπη, είναι το ξυλόλιο που δίνεται για την νόθευση των καυσίμων.
Η Slovnaft, Σλοβάκικη εταιρεία διύλισης πετρελαίου, έχει δώσει το παρακάτω δελτίο δεδομένων ασφαλείας-MSDS. (Υπάρχει για κάθε χημική ουσία για όσους θέλουν να την αγοράσουν προφανώς για κάποια νόμιμη χρήση που συμπεριλαμβάνονται και οι ερευνητικοί σκοποί)
Με μια απλή έρευνα στην εταιρεία sigma-aldrich διαπιστώσαμε και τις τιμές που πωλείται η συγκεκριμένη ουσία. To P-Xylene έχει 183 € το λίτρο, το M-Xylene έχει την τιμή των 122€ για τα 100ml και το O-Xylene έχει 618€ τα 50ml. Πρόκειται βέβαια για ενώσεις που χρησιμοποιούνται για ερευνητικούς σκοπούς και είναι καθαρές, διαχωρισμένες. Πόσο κάνει όμως νόμιμα να αγοράσεις Xylene;
Με μια αναζήτηση στο Alibaba είδαμε την τιμή των 300 $ για τους 20 τόνους, δηλαδή περίπου 15$ ο τόνος. Οι τιμές βέβαια αλλάζουν όπως και αυτές του πετρελαίου, που κυμαίνεται περίπου στα 85$ o τόνος την στιγμή που γράφεται το άρθρο. Προφανώς λοιπόν ως πιο φθηνό καύσιμο με διαφορές που ελάχιστα τις καταλαβαίνει ο καταναλωτής, συμφέρει αυτούς που εμπορεύονται καύσιμα, αφού σου πουλάνε ξυλόλιο σε τιμές βενζίνης.
Το τι ακριβώς υπήρχε στο τραίνο δεν μπορούμε βέβαια να το γνωρίζουμε. Αν το γνωρίζαμε θα το είχαμε δώσει ήδη στους φορείς της δικαιοσύνης. Επίσης δεν έχει δοθεί ποτέ στην δημοσιότητα το περιεχόμενο του τραίνου που ανατινάχθηκε και παρέσυρε στον θάνατο τόσο τους εργαζόμενους όσο και τους επιβάτες, αλλά ναι, το Ξυλόλιο έχει την δυνατότητα να εκραγεί σε μια τέτοια κατάσταση και μάλιστα να προκαλέσει ουσιαστικά την εξάχνωση της ανθρώπινης οργανικής ύλης, και για αυτό οι συγγενείς επί της ουσίας παρέλαβαν κάποια λίγα κόκκαλα των αγαπημένων τους ανθρώπων, αν και εφόσον ισχύει. Το ξυλόλιο όντως είναι μια καλή εξήγηση και από την στιγμή που βρέθηκε στο σημείο μεταγενέστερα του ατυχήματος, είναι και το πιο πιθανό σενάριο για την έκρηξη. Ωστόσο αυτό δεν αποκλείει την πιθανότητα να υπήρχαν και άλλες εκρηκτικές ύλες. Αυτό που έχει σημασία τουλάχιστον για τους ερευνητές δημοσιογράφους και προφανώς για τις διωκτικές αρχές αλλά κυρίως τις οικογένειες, που θέλουν να μάθουν την αλήθεια, είναι ότι η εξήγηση που δίνουν, δηλαδή το ξυλόλιο, για το κρατικό έγκλημα στα Τέμπη, όπως το ονομάζουμε εμείς, στέκει. Δεν υπήρχαν τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας για να αποφευχθεί η σύγκρουση, και υπήρχαν στο εμπορικό τραίνο εκρηκτικές ύλες, που δεν είχαν δηλωθεί, κατά πάσα πιθανότητα. Το Ξυλόλιο αν υπήρχε, περνούσε για την νόθευση των καυσίμων, δηλαδή μια παράνομη διαδικασία. Οπότε εδώ ανοίγει και ένα άλλο θέμα, αν και εφόσον αποδειχθεί η ύπαρξη πρέπει να μάθουμε και τους παραλήπτες του προϊόντος.
Το τραίνο προφανέστατα μετέφερε παράνομα την ουσία, αφού όταν γίνεται τέτοια μεταφορά πρέπει όχι μόνο να δηλώνεται αλλά και να παίρνονται συγκεκριμένα μέτρα ασφαλείας, που δεν πάρθηκαν, οπότε αν αποδιεχθεί η ύπαρξη πρέπει να γίνει σοβαρότατη έρευνα για το ποιος επέτρεψε να περάσει κάτι τέτοιο, και το κυριότερο, ο λήπτης του παράνομου υλικού. Επειδή έχω εργαστεί αρκετά χρόνια σε εργαστήρια, όταν χρειαζόταν να πάρουμε κάποια ουσία, την οποία προφανώς την θέλαμε για ερευνητικούς σκοπούς, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εκρηκτικό ή ακόμα και ως όπλο σε βιολογικό πόλεμο, υπογράφαμε ένα πάκο χαρτιά και παίρναμε τις κατάλληλες διαπιστεύσεις από τις αρμόδιες αρχές της χώρας μας. Επρόκειτο ουσιαστικά για την πιο χρονοβόρα γραφειοκρατική διαδικασία, που χρησιμοποιείται σωστά για την διασφάλιση της ασφάλειας, για να χρησιμοποιήσουμε και την έκφραση του Κώστα Καραμανλή, υπουργού μεταφορών μέχρι εκείνη την αποφράδα ημέρα. Είναι μια διαδικασία που ακολουθείται σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν πρόκειται για ελληνική πατέντα. Η Ελλάδα μάλιστα σε αυτό το θέμα ίσως είναι και από τις πιο αυστηρές χώρες, σε ότι αφορά πάντα την έρευνα.
Αυτό που ενδιαφέρει εμάς και για αυτό καταγράψαμε όσα μπορέσαμε να βρούμε είναι να διαφωτίσουμε τους ανθρώπους που δεν έχουν τις κατάλληλες γνώσεις πάνω σε ζητήματα που ακούγονται δημόσια. Οι επιστήμονες που βγαίνουν στα ΜΜΕ είναι η αλήθεια πως εξηγούν επαρκώς τα θέματα αυτά για να μην μας παρεξηγήσουν κιόλας. Απλά καλό είναι να καταγράφονται όσο απλά γίνεται για να τα καταλαβαίνει και ο μέσος πολίτης. Εμείς καταθέτουμε γνώσεις, από κει και πέρα για όλα τα ζητήματα που αφορούν στο κρατικό έγκλημα των Τεμπών, υπεύθυνη όχι είναι, αλλά πρέπει να είναι η δικαιοσύνη, και μόνο αυτή, που ελπίζουμε σε αυτήν να πράξει όσα πρέπει για να μάθουμε τόσο εμείς αλλά κυρίως και οι άνθρωποι που έχασαν τους δικούς τους ανθρώπους, την αλήθεια. Ευχόμαστε λοιπόν οι άνθρωποι αυτοί να δουν τους πραγματικούς θύτες αυτής της υπόθεσης να τιμωρούνται και βέβαια να δικαιωθούν στον αγώνα που δίνουν για την αλήθεια
