Εορτάστηκαν στην Σάμο τα 203 χρόνια από την Σαμιακή επανάσταση. Στην εορτή βρέθηκαν πέρα των τοπικών αρχόντων και τον μητροπολίτη Σάμου και ο Γιάννης Πλακιωτάκης ο Α’ αντιπρόεδρος της Ελληνικής βουλής.

Ο πανηγυρικός της ημέρας, εκφωνήθηκε από την πρώην Αντιπεριφερειάρχη Άννυ Ανδρεάδη. Ο εορτασμός ολοκληρώθηκε με παρέλαση αντιπροσωπειών σχολείων και του Σώματος Ελληνικού Οδηγισμού, με τη συνοδεία της Φιλαρμονικής Καρλοβάσου «Κλεάνθης Ο Σάμιος» .
Ο δήμαρχος της Δυτικής Σάμου, Θεμιστοκλής Παπαθεοφάνους τόνισε στην ΕΡΤ3 και την εκπομπή «Περίμετρος» πως στη Σάμο ήταν η απαρχή της Ελληνικής Επανάστασης. «Σήμερα ο αγώνας αυτός είναι ακόμα πιο επίκαιρος», σχολίασε για να προσθέσει πως δρομολογούνται εκδηλώσεις για τον εορτασμό των 200 χρόνων από τη Ναυμαχία της Σάμου, που θα κορυφωθούν την 6η Αυγούστου.
Τι συνέβη όμως στην Σαμιακή επανάσταση
Η επανάσταση στο νησί της Σάμου ξεκίνησε στις 8 Μαΐου του 1821 με την ευλογία του Μητροπολίτη Κύριλλου στην επαναστατική σημαία, που ύψωσε στο Καρλόβασι ο Λυκούργος Λογοθέτης. Το 1832 δημιουργήθηκε η λεγόμενη ηγεμονία της Σάμου, όπου το νησί απέκτησε ξεχωριστή ηγεμονία μετά από έκδοση μπερατιού από την υψηλή πύλη, όπου θα διοριζόταν ο πρώτος μπέης-ηγεμόνας. Βασική αλλαγή ήταν ότι ο μπέης του νησιού θα ήταν χριστιανός, ενώ ο μπέης θα είχε την βοήθεια σχετικού συμβουλίου, όπου θα αποτελούνταν από προύχοντες εκλεγμένους από τους πλέον επιφανείς του τόπου.
Για τη Σάμο ίσχυε καθεστώς ημικυριαρχίας. Δεν μπορούσε να έχει συμβολή σε διακρατικές συνθήκες, να αναλαμβάνει υποχρεώσεις ή να αποκτά δικαιώματα με τις συνθήκες που συνήπτε η Υψηλή Πύλη, δεν μπορούσε να έχει διπλωματικούς εκπροσώπους και η Πύλη μόνη διόριζε τον εκάστοτε Ηγεμόνα.
Η δυνατότητα των Σαμίων να οργανώσουν ίδιον κρατικό μηχανισμό, νομοθετική και δικαστική εξουσία και διοικητικό κλάδο, να εμπλουτίζουν τον δημόσιο βίο με κατάλληλους θεσμούς, να εισάγουν νομοθεσίες (π.χ Σαμιακή Πολιτική Δικονομία, Αστικός Κώδικας Ηγεμονίας Σάμου κλπ) προσδιόριζε την εσωτερική αυτονομία των Σαμίων.
Ο πρώτος ηγεμόνας διορίστηκε ο Στέφανος Βογορίδης, όπου κάθισε στην θέση αυτή μέχρι το 1850, όπου αντικαταστάθηκε από τον Αλέξανδρο Καλλιμάχη. Το 1854 στη θέση αυτή κάθισε ο Ιωάννης Γκίκας, ενώ το 1859 αντικαταστάθηκε από τον Μιλτιάδη Αριστάρχη. Στην θέση αυτή έκατσαν επίσης ο Παύλος Μουσούρος, ο Κωστάκης Αδοσίδης, ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρής και ο Γεώργιος Βέροβιτς. Τελευταίος ηγεμόνας ήταν ο Γρηγόριος Βεγλέρης, όπου ξεκίνησε η ηγεμονία του στις 22 Μαρτίου του 1912, όπου ολοκληρώθηκε με το επαναστατικό κίνημα του Σοφούλη τον Σεπτέμβριο του 1912.
Η εθνοσυνέλευση των Σαμίων, που συγκλήθηκε αμέσως μετά την επανάσταση, κήρυξε την ένωση της Σάμου με την Ελλάδα στις 11 Νοεμβρίου του 1912, ενώ με την κατάληψη του νησιού από μοίρα του ελληνικού στόλου, το Μάρτιο του 1913, τερματίστηκε οριστικά το καθεστώς της ηγεμονίας. Μέχρι την ενσωμάτωσή της στην Ελλάδα, η Σάμος διοικήθηκε από προσωρινή κυβέρνηση έως και το 1914 με πρόεδρο το Θεμιστοκλή Σοφούλη. Ο Σοφούλης διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδος το 1924 και την περίοδο του εμφυλίου πολέμου. Ο Σοφούλης πέθανε στις 24 Ιουνίου του 1949.
![]()