Οι σημερινές Χημικές πτήσεις έχουν ένα ιδιαίτερο επιστημονικό χαρακτήρα σε ότι αφορά την Χημεία στο επίπεδο της εκπαίδευσης.
Η Χημεία στην Ελλάδα είναι ένα μάθημα σε ότι αφορά την παιδεία που πραγματικά το έχουν ρίξει σε μια δεύτερης κατηγορίας επιστήμη. Η χημεία όμως είναι μια από τις πιο βασικές επιστήμες και οι εφαρμογές της αφορύν όλους τους επιστημονικούς κλάδους. Ας πάμε όμως στο θέμα που έχει προκύψει. Διαβάζουμε ότι οι συνάδελφοί μας εκφράζουν τους προβληματισμούς τους για τις αλλαγές που εισάγονται στην ονοματολογία χημικών ενώσεων στα νέα σχολικά βιβλία Χημείας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Πιο συγκεκριμένα, τις ενστάσεις τους επί του θέματος εκφράζουν οι πρόεδροι των έξι τμημάτων Χημείας των Πανεπιστημίων της χώρας, οι οποίοι έστειλαν επιστολή στη ένωση Ελλήνων Χημικών, στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και το υπουργείο Παιδείας.
Η ονοματολογία των ενώσεων στην Ελληνική γλώσσα είναι αλήθεια πως είναι ένα θέμα πληγή για τον συγκεκριμένο επιστημονικό τομέα, αφού τα ελληνικά πανεπιστήμια και οι καθηγητές βέβαια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ακόμα δεν έχουν καταλήξει σε μια κοινή ονομασία, ενώ προφανώς όλοι αποδέχονται την αγγλική ονομασία. Ας πάμε σε ένα παράδειγμα….
Οι σύμπλοκες ενώσεις συναντιώνται στην ελληνική βιβλιογραφία ως σύμπλοκα, ενώσεις συναρμογής, ενώσεις σύνταξης ή ενώσεις ένταξης. Προφανώς όλες οι ονομασίες αναφέρονται στην ίδια κατηγορία οργανομεταλλικών ενώσεων, κάθε πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας μας δέχεται διαφορετική ονομασία για αυτό που στα αγγλικά ονομάζουμε Coordination complex. Το σύμπλοκο όπως το έχει μάθει ο γράφων, βέβαια είναι μια κατηγορία ενώσεων που ακόμα δεν έχει μπει στην μέση εκπαίδευση.
Υπάρχουν όμως άλλες ενώσεις όπου πραγματικά δημιουργούν μπέρδεμα, όπως το NaCl, αυτό που γνωρίζαμε στα παλαιά σχολικά βιβλία ως Χλωριούχο νάτριο, που είναι η χημική ονομασία του αλατιού, σήμερα στα σχολικά και πανεπιστημιακά βιβλία αναφέρεται ως νάτριο χλωρίδιο, αλλά το πιο ενδιαφέρον που έχει να κάνει με τα νέα σχολικά βιβλία είναι η ονομασία του CO2, που το γνωρίζουμε όλοι ως διοξείδιο του άνθρακα. To google translator όμως το έχει ως άνθρακας διοξείδιο και έτσι για να μην ξεφύγουμε από τον μαγικό κόσμο του internet το γράψαμε και στα σχολικά βιβλία έτσι.
Η προβληματική αυτή βέβαια λογική μπερδεύει τόσο τους διδάσκοντες όσο και τα παιδιά, αλλά πέρα τούτου ξεφεύγει από την κοινώς αποδεκτή ονομασία της IUPAC και βέβαια την ελληνική της μετάφραση που είχε γίνει από το 1988 σε αποφάσεις σχετικής επιτροπής που είχε συστηθεί υπό την αιγίδα της Ένωσης Ελλήνων Χημικών. Η ονοματολογία χρειάζεται επικαιροποίηση, αλλά το να γράφουμε βιβλία όπου υπάρχουν εξώφθαλμα λάθη σε αύτήν, αλλά και όχι μόνο, δυσχεραίνει το έργο των εκπαιδευτικών.
Οι άνθρωποι που υπογράφουν το κείμενο, είναι από τα βασικά χημικά τμήματα της χώρας, δηλαδή του ΕΚΠΑ, του Αριστοτελείου, του Δημοκρίτειου, των Ιωαννίνων, της Πάτρας και της Κρήτης. Οι άνθρωποι που υπογράφουν το κείμενο ήταν καθηγητές μας στα χημικά τμήματα που αποφοιτήσαμε, και ήταν εξαιρετικά αυστηροί σε θέματα ονοματολογίας. Εξαιρετικά αυστηροί πρέπει να είμαστε και εμείς απέναντι στα παιδιά που διδάσκουμε στην μέση εκπαίδευση, αλλά θα πρέπει να μας πει κάποιος τι ακριβώς να διδάξουμε. Αυτά που μας έμαθαν στο Ελληνικό πανεπιστήμιο θα διδάξουμε ή αυτά που θέλουν να μας μάθουν οι συγγραφείς των βιβλίων; Αν ισχύει το πρώτο, τότε τα παιδιά θα μπερδευτούν, αν όμως ισχύει το δεύτερο ας έρθουν οι συγγραφείς των βιβλίων να μας πουν ότι αυτά που μάθατε ξεχάστε τα, αλλά θα πρέπει μετά και οι πανεπιστημιακοί να ξεχάσουν αυτά που μας έμαθαν, γιατί δε μπορείς να ονομάζεις στο σχολείο το CO2 ως άνθρακας διοξείδιο, και να απαιτείς από τους φοιτητές των χημικών τμημάτων να μάθουν την πραγματική και ρεαλιστική ονομασία, που είναι διοξείδιο του άνθρακα.
Το google translator δε γράφει την επιστήμη, το google translator όπως και άλλα εργαλεία (π.χ. τεχνητή νοημοσύνη) είναι χρήσιμα για την ανάπτυξη και την διάδοση της επιστήμης, αλλά όχι αυτά που γράφουν την επιστήμη και τους κανόνες της που ρυθμίζονται από τις πλεόν σοβαρές και έγκυρες επιστημονικές ενώσεις. Και κάτι άλλο προς τους αγγλόφιλους….η αγγλική γλώσσα είναι όντως η παγκόσμια γλώσσα της επιστήμης και όχι μόνο, αλλά η κάθε γλώσσα έχει τους δικούς της κανόνες και την δική της ερμηνεία στα πράγματα. Η Ελληνική γλώσσα είναι μια αυθεντική και επιστημονική γλώσσα, όπου ακόμα και στην αγγλική μετάφραση για πολλούς επιστημονικούς όρους, χρησιμοποιείται. Στα αγγλικά λέμε gynecology και όχι womenology όταν αναφερόμαστε στην γυναικολογία. Σαν αυτό υπάρχουν χιλιάδες παραδείγματα, και βέβαια αυτό έχει την λογική του, αφού οι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που ανέπυξαν τις επιστήμες. Δεν το λέμε εθνικιστικά, και δεν θα μπορούσα να το κάνω αυτό άλλωστε, αφού οι απόψεις μου είναι στην αντίπερα όχθη, αλλά το λέω πρακτικά και επιστημονικά.
Προφανώς και συνυπογράφω το κείμενο των καθηγητών μας και ζητώ άμεση διόρθωση των όρων.
Καραπέτης Στέφανος
Δρ Αναλυτικής Χημείας
Καθηγητής μέσης Εκπαίδευσης
