Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης, Χημικός
Σε εξέλιξη είναι η Δημόσια διαβούλευση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για το σχέδιο διαγωνισμού “Προκήρυξη Α’ φάσης Διαγωνισμού Εκμίσθωσης του τμήματος έκτασης 9,02 km2 του Δημοσίου Μεταλλευτικού Χώρου Χίου στον Κέραμο Χίου”, σχετικά με τα μεταλλεύματα αντιμονίου.
Η σχετική διαβούλευση έχει αναρτηθεί από την Τετάρτη, 25 Σεπτεμβρίου 2024, στην ιστοσελίδα του Δήμου Χίου και θα είναι σε ισχύ μέχρι και τις 15 Οκτωβρίου 2024 (ώρα 5.00 μ.μ.). Παράλληλα επισυνάπτονται το Σχέδιο Προκήρυξης Α΄ Φάσης και παράδειγμα σύμβασης εκμίσθωσης Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Γενική Γραμματεία Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, Γενική Δ/νση Ορυκτών Πρώτων Υλών, Δ/νση Μεταλλευτικών Ενεργειακών και Βιομηχανικών Ορυκτών θέτει από σήμερα, Τετάρτη, 25 Σεπτεμβρίου 2024, σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση το σχέδιο διαγωνισμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας».
Η Προκήρυξη για την Α΄ Φάση του Διαγωνισμού Εκμίσθωσης του δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης μεταλλευτικών ορυκτών στην Κέραμο της Χίου, διαβιβάστηκε στο Δήμο Χίου και στην Περιφέρεια Β. Αιγαίου με το Α.Π. ΥΠΕΝ/ΔΜΕΒΟ/98588/863/13.9.2024 της αρμόδιας Υπηρεσίας.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμος Χίου, καλεί να συμμετάσχει στη δημόσια διαβούλευση κάθε κοινωνικός εταίρος και κάθε ενδιαφερόμενος, καταθέτοντας τις προτάσεις του επί των διατάξεων του ανωτέρω σχεδίου.
Ενώ για κάθε αναγκαία διευκρίνιση ο Δήμος παραπέμπει στην αρμόδια Υπηρεσία του ΥΠΕΝ, Δ/νση Μεταλλευτικών Ενεργειακών και Βιομηχανικών Ορυκτών. ( email: dmetal.gram@prv.ypeka.gr τηλ. 2131513838, Μεσογείων 119, 101 92 Αθήνα).
Ωστόσο η παραπάνω διαβούλευση έχει προκαλέσει αντιδράσεις από φορείς του νησιού. Για το θέμα καλεί σε σύσκεψη το Νομαρχιακό Τμήμα Χίου της ΑΔΕΔΥ με σύνθημα «Τα κέρδη τους ή το νησί μας».
Η σύσκεψη θα γίνει την προσεχή Δευτέρα, 30 Σεπτεμβρίου 2024 στις 6.30 μ.μ. στον Οίκο Χίου Διδασκάλου, όλα τα σωματεία, τους φορείς και τους συλλόγους του νησιού, για το θέμα των μεταλλείων αντιμονίου στη Βόρεια Χίο.
Στην ανακοίνωση γίνεται αναφορά για «σύσκεψη συντονισμού και αγώνα για να μην επιτρέψουμε αυτή την καταστροφική επένδυση για το νησί», διατυπώνοντας την αντίθεσή του στην εκμετάλλευση του αντιμονίου.
«Η κυβέρνηση της ΝΔ προχωράει τους επικίνδυνους σχεδιασμούς της για εξόρυξη του αντιμονίου στη βορειοδυτική Χίο. Μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι παγκοσμίως, έχουν βάλει στο μάτι τον ορυκτό πλούτο του νησιού μας. Ετοιμάζουν ένα φαραωνικό έργο που θα καταστρέψει ένα από τα τελευταία δάση του νησιού μας.
Η προστασία του περιβάλλοντος θεωρείται “κόστος” για τους ομίλους, απειλεί τα κέρδη τους. Γι’ αυτό δεν έχουμε καμία εμπιστοσύνη για το πώς θα διαχειριστούν ένα από τα πιο καρκινογόνα ορυκτά, με άμεσο κίνδυνο μια μεγάλη καταστροφή του υδροφόρου ορίζοντα στην περιοχή και όχι μόνο», αναφέρεται μεταξύ άλλων στην ανακοίνωση του Νομαρχιακού Τμήματος Χίου της ΑΔΕΔΥ.
Ανακοίνωση εξέδωσε και η ΤΕ Χίου του ΚΚΕ όπου σημειώνει μεταξύ άλλων πως «Η διαβούλευση που υποτίθεται ότι κάνει η Κυβέρνηση (ξεκίνησε στις 25/9 και λήγει στις 15/10/2024) είναι κοροϊδία αφού όλα τα έχουν αποφασίσει. Το μόνο που τους νοιάζει είναι να εξαπατήσουν το λαό της Χίου.
Καμιά εμπιστοσύνη στην προπαγάνδα της κυβέρνησης και των εδώ παρατρεχάμενων τους. Τα αντισταθμιστικά οφέλη που κάνει λόγο η Δημοτική αρχή είναι τα «ψίχουλα» για τις ζωές μας».
Λίγα λόγια για το αντιμόνιο
Το Αντιμόνιο (Sb) είναι ένα ασημί-λευκό μέταλλο που βρίσκεται στο φλοιό της γης. Τα μεταλλεύματα του εξορύσσονται και στη συνέχεια αναμιγνύονται με άλλα μέταλλα για να σχηματίσουν κράματα ή σε συνδυασμό με οξυγόνο για να σχηματίσουν οξείδιο του Αντιμονίου. Το Αντιμόνιο δεν χρησιμοποιείται μόνο του επειδή σπάει εύκολα, αλλά όταν αναμειγνύεται σε κράματα, χρησιμοποιείται σε μπαταρίες μολύβδου, σε συγκολλήσεις, σε μεταλλικούς σωλήνες, ρουλεμάν, κλπ.
Το οξείδιο του Αντιμονίου (Sb2O3) προστίθεται σε κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και σε πλαστικά για να τα εμποδίσει να πιάσουν φωτιά. Χρησιμοποιείται επίσης σε χρώματα, κεραμικά, σε πυροτεχνήματα και ως επικάλυψη σε πλαστικές, μεταλλικές και γυάλινες επιφάνειες.
Πώς μπορεί το Αντιμόνιο να επηρεάσει την ανθρώπινη υγεία;
Η έκθεση σε υψηλά επίπεδα Αντιμονίου μπορεί να οδηγήσει σε διάφορες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Η εισπνοή υψηλών δόσεων και για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να ερεθίσει τα μάτια και τους πνεύμονες και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην καρδιά και τους πνεύμονες, πόνους και έλκη στο στομάχι, διάρροια και εμετό.
Το Αντιμόνιο έχει χρησιμοποιηθεί ως φάρμακο για τη θεραπεία ασθενών που έχουν μολυνθεί με παράσιτα (Λεϊσμανίαση). Το Αντιμόνιο αποβάλλεται από τον οργανισμό μέσω των ούρων.
Επειδή ορισμένες ενώσεις του Αντιμονίου χρησιμοποιούνται ως καταλύτης στην παραγωγή πλαστικών για χρήση στη συσκευασία νερών, αναψυκτικών και χυμών (ΡΕΤ), μπορεί να αποτελούν πηγές έκθεσης στο Αντιμόνιο.
Το αντιμόνιο στη Χίο
Tο κοίτασμα αντιμονίτη στη Χίο έχει αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης και στο παρελθόν, καθώς στα τέλη του 19ου αι. και μέχρι το 1908 η γαλλική εταιρεία Societe Anonyme des mines de Keramos προχώρησε σε εκμετάλλευση του κοιτάσματος και επιτόπια μεταλλουργική επεξεργασία του μεταλλεύματος για την παραγωγή οξειδίου του αντιμονίου.
Μετά το 1949 εταιρεία του Μποδοσάκη προσπάθησε να συνεχίσει την εκμετάλλευση, επαναλειτουργώντας 3 κατακρημνισμένες στοές της γαλλικής εταιρείας και διανοίγοντας 7 νέες. Όμως, η αποτυχία της ένταξης του εγχειρήματος στο σχέδιο Μάρσαλ οδήγησε σε εγκατάλειψη του εγχειρήματος το 1952, μετά από την παραγωγή περίπου 500 τόνων συμπυκνώματος, κυρίως για οικονομικούς λόγους, αφού εκτιμήθηκε ότι η τιμή του μεταλλεύματος είχε πέσει σε ασύμφορα για την εταιρεία επίπεδα.
Το γεγονός ότι το κοίτασμα παραμένει σήμερα διαθέσιμο προς εκμετάλλευση, αε συνδυασμό με το γεγονός ότι το αντιμόνιο αναγνωρίζεται πλέον κρίσιμη πρώτη ύλη με παγκόσμια σημασία για την οποία η Ευρώπη παρουσιάζει υψηλό βαθμό εξάρτησης από ελάχιστες χώρες (κυρίως από την Κίνα), ενώ ο βαθμός υποκατάστασής του από άλλα στοιχεία για συγκεκριμένες χρήσεις είναι ελάχιστος, φέρνει την περίπτωση του κοιτάσματος αντιμονίτη στη Χίο ξανά στο προσκήνιο.
Εξάλλου, το συγκεκριμένο κοίτασμα, παρότι θεωρείται ότι είναι σχετικά χαμηλής περιεκτικότητας σε Sb είναι πολύ καλής ποιότητας και παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, καθώς πρόκειται για το μοναδικό γνωστό στην Ελλάδα, όπου τα κύρια ορυκτά αντιμονίου είναι ο στιμπνίτης και ο βερθιερίτης, την ώρα που το κοίτασμα στερείται της παρουσίας αρσενικού (As) (έχει καταγραφεί περιεκτικότητα έως 0.554 wt%).
Η τελευταία επισήμανση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένας από τους λόγους για τους οποίους μέχρι πρότινος υπήρχε μια ορισμένη διστακτικότητα ως προς την προοπτική εκμετάλλευσης του ορυκτού, είναι ότι το αντιμόνιο έχει τοξική συμπεριφορά όπως το αρσενικό, αν και με μικρότερη τοξικότητα σε νερό, έδαφος, αέρα και τροφική αλυσίδα.
To συγκεκριμένο κοίτασμα δεν είναι το μοναδικό που υπάρχει στην Ελλάδα, αφού το αντιμόνιο έχει επιβεβαιωμένα εντοπιστεί -με τη μορφή αντιμονίτη- στο δημόσιο μεταλλευτικό χώρο τόσο στο Καλλυντήρι της Ροδόπης, όσο στα Ριζανά και το Γερακαριό στο Κιλκίς, στη Σάμο, στη Φιλαδέλφεια της Θεσσαλονίκης και στο Πήλιο. Πιθανόν αν υπάρξουν έρευνες από τους ενδιαφερόμενους, που θέλουν να μειώσουν την εισαγωγή από την Κίνα να βρεθούν και άλλα κοιτάσματα του συγκεκριμένου μεταλλεύματος.
Όλα τα παραπάνω γράφονται ως πληροφορίες και βεβαίως σε όλες τις περιπτώσεις αν και εφόσον γίνει εξαγωγή του χρήσιμου μεταλλεύματος πρέπει να γίνει μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, διότι αν και εφόσον δεν προσεχθεί το περιβάλλον υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να υπάρξει εκτεταμένη μόλυνση στο νησί της Χίου. Μια μόλυνση των υδάτινων πόρων του νησιού για παράδειγμα θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων, στα οποία ήδη αναφερθήκαμε παραπάνω.
Πληροφορίες από την ΕΡΤ και energypress
