Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
Στις 3 Οκτωβρίου του 1999 ο ΠΑΟΚ παίζει με τον Παναθηναϊκό στην Αθήνα και οπαδοί από τη Θεσσαλονίκη κατεβαίνουν στο ΟΑΚΑ για να δουν την αγαπημένη τους ομάδα. Εκείνο το παιχνίδι έληξε 1-1 με τον Παναθηναϊκό να προηγείται 1-0 με γκολ του Γκούμα στο 56′ και τον ΠΑΟΚ να ισοφαρίζει στο 78′.
Εκείνος ο αγώνας είχε γίνει μερικές εβδομάδες μετά από τον σεισμό της Πάρνηθας όπου είχε αφήσει πίσω του 145 θύματα. Ωστόσο λίγες ώρες μετά το παιχνίδι θα γινόταν μια άλλη τραγωδία. Οι οπαδοί της ομάδας της Θεσσαλονίκης θα επέστρεφαν στην συμπρωτεύουσα. Το ταξίδι αυτό όμως δεν θα γινόταν για όλους. Ένα εκ των λεωφορείων περίπου 2 χιλιόμετρα πριν από τα Τέμπη στος 04:30 τα ξημερώματα, που μετέφερε 77 οπαδούς επιχείρησε προσπέραση, με αποτέλεσμα να μπει στο αντίθετο ρεύμα και να συγκρουστεί με διερχόμενο φορτηγό. Έξι νέα παιδιά θα έχαναν την ζωή τους ακαριαία. Πρόκειται για τους Χαράλαμπο Ζαπουνίδη( 20 ετών), Δημήτρη Ανδρεαδάκη (25 ετών), Χριστίνα Τζιόβα (18 ετών), Αναστάσιο Θέμελη (22 ετών), Γεώργιο Γκανάτσιο (22 ετών) και Κυριάκο Λαζαρίδη ( 17 ετών). Μαζί τους θα έχανε και την ζωή του ο 68χρονος οδηγός του Φορτηγού, Αστέριος Αγκζίωτης. Οι έξι αδικοχαμένοι οπαδοί των «ασπρόμαυρων» ήταν μέλη του Συνδέσμου Φίλων ΠΑΟΚ Κορδελιού. Μαζί τους θα τραυματιζόντουσαν και άλλα 33 παιδιά του συνδέσμου. Ένας εξ’αυτών ο Χαράλαμπος Τσολακίδης θα έχανε το αριστερό του πόδι στην τραγωδία εκείνη. Η Ελλάδα μερικές εβδομάδες από τον φονικό σεισμό του 1999 θα θρηνούσε ξανά.
Εκείνη την εποχή πρόεδρος του ΠΑΟΚ ήταν ο Γιώργος Μπατατούδης και αντιπρόεδρος ο Θανάσης Ακριβόπουλος οι οποίοι μετέφεραν τα δυσάρεστα νέα στις οικογένειες των θυμάτων. Μετά την θύρα 7 του 1981 ήταν η μεγαλύτερη τραγωδία με οπαδούς στην Ελλάδα. Ήταν έξω από το γήπεδο αλλά ήταν παιδιά που απλά πήγαν να παρακολουθήσουν την αγαπημένη τους ομάδα.
Ο Γιώργος Μπατατούδης ως πρόεδρος της ομάδας δήλωσε σε γραπτή του δήλωση: Είμαι βαρύτατα συγκλονισμένος από την τραγωδία που έπληξε την οικογένειά μας. Τέτοιες ώρες η οδύνη είναι μεγάλη και κοινή για όλους μας, από τον πρόεδρο ως τον απλό φίλαθλο. Τέτοιες ώρες τα λόγια αποδεικνύονται ανίκανα να περιγράψουν τα συναισθήματα και είναι συνεπώς περιττά.
Ο τότε πρόεδρος του ερασιτέχνη, Θανάσης Κατσαρής θα δήλωνε με δυσκολία στην άρθρωση του λόγου του: Μια τραγική Δευτέρα μετά από ένα χαρούμενο Σαββατοκύριακο. Είναι ημέρα οδύνης για όλους μας. Ήταν παιδιά της οικογένειάς μας.
Tα γραφεία της ΠAE κατακλύζονται από τηλεφωνήματα και τηλεγραφήματα. Μεταξύ άλλων τηλεγράφημα στέλνει ο σύνδεσμος φιλάθλων του Άρη, Super 3, που εκφράζει τα συλλυπητήριά του και δηλώνει ότι σε ένδειξη πένθους δεν θα κάνει τη ραδιοφωνική του εκπομπή.
Στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία ο Χρήστος Μιχαηλίδης θα έγραφε σε άρθρο του δυο ημέρες μετά το συμβάν: “Αφιερωμένο στο Χαράλαμπο, τη Χριστίνα, τον Τάσο, το Γιώργο, τον Κυριάκο, το Δημήτρη και σε όσους έφυγαν από κοντά μας ταξιδεύοντας στους ουρανούς, με τον δικέφαλο της καρδιάς τους να τους συντροφεύει για πάντα “Όποιος δεν έχει ταξιδέψει με πούλμαν για να δει την αγαπημένη του ομάδα ν’ αγωνίζεται εκτός έδρας, πολύ δύσκολα θα καταλάβει αυτό το σημείωμα.
Ημέρα χθες που η Θεσσαλονίκη έθαψε έξι παιδιά της, άκουσα στις συνηθισμένες, κατά την διάρκεια των τηλεοπτικών ειδήσεων συζητήσεις, μεταξύ γνωστών και φίλων, πολλούς να αναρωτιούνται, κάπως απαξιωτικά:
“Τι το ‘θελαν, μωρέ να ΄ρθουν στην Αθήνα με τον ΠΑΟΚ;”. Και κατά καιρούς, όταν συμβαίνει να έχουμε συμπλοκές φιλάθλων σε διάφορες πόλεις, ακούω τους γνωστούς, τυποποιημένους ανθρώπους να καταλήγουν εύκολα στο “ηθικόν δίδαγμα”: “Να δούμε τι ανατροφή έχουν πάρει αυτά τα παιδιά”. Το ταξίδι, λοιπόν, για το παιδί της εξέδρας είναι ένα κομμάτι μονάχα, ίσως και το ωραιότερο όμως, αυτής της συγκλονιστικής του διαδρομής μέσα από τα πιο όμορφα του χρόνια. Ταξιδεύει, γιατί είναι έγκλημα σ’ αυτή την ηλικία να παραμένεις στάσιμος. Η ομάδα του είναι πολλές φορές απλώς ένα πρόσχημα.
Στις ποδοσφαιρικές αυτές εκδρομές αναπτύσσεται, όσο πουθενά αλλού, η έννοια της αλληλεγγύης και της ανιδιοτελούς συμπαράστασης του ενός προς τον άλλον. Αυτό που συνηθίσαμε να ονομάζουμε “χαρά της παρέας”, μέσα στα πούλμαν των οπαδών είναι χειροπιαστή πραγματικότητα. Το σάντουιτς του ενός ανήκει και στον άλλον.
Το “κερνάω μια μπύρα ή ένα αναψυκτικό” είναι ενέργεια απολύτως φυσική, σαν να σκουπίζεις -ας πούμε- τον ιδρώτα από το κούτελο, δεν το σκέφτεσαι, το κάνεις. Πολλές φορές, όταν ο ένας πει “δεν μπορώ να έρθω αυτό το Σαββατοκύριακο, δεν έχω φράγκα”, είναι εκπληκτικό το πόσο γρήγορα θα πέσει σύρμα στους υπολοίπους και θα βρεθούν λεφτά. Λεφτά, που κανείς δεν απαιτεί να επιστραφούν ποτέ. Στα ταξίδια τους αυτά -που εμείς οι βολεμένοι βλέπουμε πάντοτε με κακό μάτι- τα παιδιά είναι χαρούμενα.
Όπως δεν είναι, δηλαδή, στο σπίτι τους, στο σχολείο, στη γειτονιά, στην πόλη. Ερωτεύονται, συζητάνε, καβγαδίζουν, λένε σαχλαμάρες, τραγουδάνε, μερικές φορές υπερβαίνουν τα όρια. εντάξει Αλλά, γιατί είναι έγκλημα να υπερβαίνει τα όρια ένα παιδί 20 χρονών και δεν είναι όταν τα υπερβαίνει ένας πολιτικός 60 χρονών ή ένας δημοσιογράφος 40; Ειρωνεία! Τη στιγμή που ο μισός πληθυσμός αυτής της τερατούπολης, της Αθήνας, την εγκατέλειπε από τον φόβο των σεισμών, αυτά τα παιδιά, οι οπαδοί του ΠΑΟΚ, ήρθαν εδώ. Και σκοτώθηκαν φεύγοντας, όταν οι αλαφιασμένοι Αθηναίοι είχαν πια επιστρέψει.
Τη στιγμή της σύγκρουσης κοιμόντουσαν. Ήταν γλυκός ο ύπνος τους, όχι τόσο γιατί ο ΠΑΟΚ πήρε καλό αποτέλεσμα από τον Παναθηναϊκό, όσο γιατί απλώς είχαν περάσει ωραία. Είχαν ζήσει. Δεν είχαν μουχλιάσει, όπως όλοι εμείς.
Στο καλό ρε φιλαράκια! Και μην ξεχάσετε να πάρετε μαζί και τα κασκόλ σας, να τον ομορφύνετε πιο πολύ τον ουρανό».
Αδέρφια μας εκεί ψηλά που ζείτε, παρέα μας φωνάξτε δυνατά, να ξέρετε εσείς μας οδηγείτε από το 99.
Την αλληλεγγύη τους στα θύματα και στις οικογένειες έδειξαν και άλλοι οπαδικοί σύνδεσμοι, και στα ταξίδια τους προς τη Θεσσαλονίκη και όχι μόνο, ακόμα και σήμερα τιμούν τους οπαδούς που χάθηκαν με αυτό τον τρόπο και ας είναι της αντίπαλης ομάδας. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε ότι οι οπαδοί του Ολυμπιακού πέρσι, που έζησαν την μεγαλύτερη επιτυχία της ομάδας τους, ανεβαίνοντας προς την Σεβία οδικώς για το παιχνίδι με την Μπάτσκα Τόπολα, πέρασαν από το σημείο που χάθηκαν οι οπαδοί του ΠΑΟΚ και έκαναν μια ολιγόλεπτη στάση. Εκεί στην μνήμη αυτών των παιδιών κράτησαν ενός λεπτού σιγή και στο τέλος φώναξαν όλοι μαζί την λέξη αθάνατοι. Οι οπαδοί του Ολυμπιακού έχουν και αυτοί τους δικούς τους νεκρούς και γνωρίζουν το συναίσθημα, μιλάμε βέβαια για τα 21 παιδιά που χάθηκαν το 1981 στην θύρα 7, την μεγαλύτερη τραγωδία του Ελληνικού ποδοσφαίρου. Βέβαια οι τραγωδίες τέτοιου τύπου δεν έχουν μεγέθη και όσο και να θέλει κανείς να δείξει την αλληλεγγύη του, τον γολγοθά τον έχουν οι οικογένειες που χάνουν τους αγαπημένους τους ανθρώπους. Τα τέμπη δυστυχώς δεν έμειναν ως τόπος τιμής μόνο για τα παιδιά αυτής της ομάδας, αλλά δυστυχώς και για την κρατική δολοφονία του 2023 και συγκεκριμένα της 23ης Φεβρουαρίου. Οι οικογένειες των θυμάτων του τραίνου που συγκρούστηκε με την εμπορική αμαξοστοιχία ακόμα ψάχνουν να βρουν τους ηθικούς αυτουργούς. Ελπίζω πραγματικά να βρεθούν και το κυριότερο, να είναι οι τελευταίοι που θα θρηνήσουν τους ανθρώπους τους.
Ας θυμηθούμε όμως και ένα άλλο ατύχημα που έγινε στην κοιλάδα των Τεμπών. Να θυμηθούμε τους 49 μαθητές της Α’ λυκείου του Μακροχωρίου Ημαθίας, που έχασαν την ζωή τους επιστρέφοντας από σχολική εκδρομή στην Αθήνα στις 13 Απριλίου του 2003. Ήταν άλλη μια τραγωδία που βύθισε την Ελλάδα στο πένθος. Αυτές οι τραγωδίες που αφορούν τα λεωφορεία έγιναν για δύο σοβαρούς λόγους. Εκείνη την εποχή ο δρόμος δεν ήταν στην ίδια κατάσταση που είναι σήμερα. Είχε πολλά προβλήματα και είχε γεννήσει πολλές μικρές και μεγάλες τραγωδίες. Σήμερα η κατάσταση του δρόμου είναι σαφώς σε καλύτερη κατάσταση. Τότε δεν υπήρχε διαχωριστικό διάζωμα και οι λωρίδες κυκλοφορίας ήταν στενότερες στα Τέμπη λόγω της μορφολογίας της περιοχής. Αυτός ο δρόμος σήμερα έχει όλες τις προδιαγραφές, ενώ έχει γίνει και ένα μεγάλο τούνελ μήκους 6 χιλιομέτρων, που έχουν καθιστήσει τον δρόμο ασφαλή. Αυτός λοιπόν ήταν ο πρώτος λόγος.
Ο δεύτερος όμως έχει να κάνει με τον ανθρώπινο παράγοντα του συμβάντος, αφού στην περίπτωση των οπαδών του ΠΑΟΚ ο οδηγός του Λεωφορείου έδωσε το τιμόνι στον 19χρονο γιό του με μια αλλαγή οδηγού που είχε γίνει σε στάση στο Βελεστίνο. Το παιδί αυτό ηταν εκείνη την περίοδο φαντάρος, σαφέστατα ήταν ένας άπειρος οδηγός, και η απειρία σε τέτοιου τύπου δρόμους δεν συγχωρείτε. Στην περίπτωση των μαθητών του 2003 ο οδηγός βρισκόταν στο τιμόνι πάνω από τις επιτρεπόμενες ώρες χωρίς διάλειμμα, ενώ τα ελαστικά του δεν ήταν σε καλή κατάσταση, όπως διαπιστώθηκε μετά την σχετική έρευνα που έγινε. Επίσης το λεωφορείο ήταν παλιό και έπρεπε να είχε ήδη αποσυρθεί από την κυκλφορία. Πέρα τούτου όμως το φορτηγό που συγκρούστηκε με το λεωφορείο μετέφερε νοβοπάν που όπως διαπιστώθηκε η πρόσδεση του υλικού και το φορτίο που μετέφερε ήταν λανθασμένη. Είχε 5 επιπλέον τόνους από το επιτρεπόμενο όριο. Οι μαθητές σκοτώθηκαν από αυτό το υλικό και μάλιστα όταν ο οδηγός του Φορτηγού έχασε τον έλεγχο του οχήματός του και βρέθηκε στο αντίθετο ρεύμα που όπου δίπλωσε και συγκρούστηκε με το λεωφορείο. Τα νοβοπάν έφυγαν από το φορτηγό και έγιναν λεπίδες όπου πετάχτηκαν κόβωντας τις λαμαρίνες του λεωφορείου. Σκότωσαν 21 παιδιά και τραυμάτισαν άλλους 26. Από τους 26 μαθητές οι εννέα τραυματίστηκαν σοβαρά. Οι μαθητές ταφήκαν την επομένη μέρα στο χωριό με πλήθος κόσμου να ακολουθεί τα φέρετρα, το χωριό αυτό θρηνούσε βουβά τον θάνατο των παιδιών του, όσο για τις οικογένειες, σε δίκη που έγινε 5 χρόνια μετά η απόφαση αθώωνε τον οδηγό του Λεωφορείου, αλλά ο οδηγός της νταλίκας δικάστηκε για 15 χρόνια. Μαζί του καταδικάστηκαν οι ιδιοκτήτες της νταλίκα και του εργοστασίου του νοβοπάν που υπερφόρτωσε το φορτηγό. Ήταν μια τρίημερη εκδρομή που κατέληξε σε μια ανείπωτη τραγωδία ένα ολόκληρο χωριό. Όσα χρόνια και να περάσουν σίγουρα οι άνθρωποι αυτοί θυμούνται και θρηνούν τα παιδιά που σήμερα θα ήταν μέλη της κοινωνίας μας. Τα παιδιά που έμειναν πίσω αντιμετώπισαν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα και μάλιστα μια εκ των μαθητριών που φοιτούσε στο σχολείο εκείνη την εποχή λίγα χρόνια αργότερα δολοφόνησε το μόλις 6 μηνών μωρό της μπροστά στα έντρομα μάτια των άλλων δυο ανήλικων παιδιών της. Σε μια τραγωδία δεν μετράει μόνο ο αριθμός των νεκρών αλλά και τα επακόλουθά της.
Τις ημέρες αυτές που δίνουν τον αγώνα τους οι συγγενείς των θυμάτων του 2023 από το γεμάτο προβλήματα σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας μας ανεξαρτήτως από το εαν θα δικαιωθεί ο αγώνας τους, και τους το εύχομαι, γιατί είναι αγώνας ενός ολόκληρου λαού, που έχει να κάνει με την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου, πρέπει να μετράμε τι άφησε το δυστύχημα στις ψυχές των ζωντανών. Άφησε πολύ όργή και πολύ πόνο, όπως σε όλους τους συγγενείς όλων των θυμάτων αντίστοιχων τραγωδιών. Αυτό είναι που πρέπει να υπολογίζουμε, και αυτό βέβαια αν και μπορώ να το κατανοήσω δεν μπορώ σε καμία περίπτωση να το καταλάβω, γιατί πολύ απλά δεν το ζω εγώ. Η ευχή είναι να είναι όλα αυτά τα παιδιά που έφυγαν από τη ζωή στην κοιλάδα που γέννησε 3 μεγάλες τραγωδίες, να είναι οι τελευταίοι, που πάντοτε βέβαια θα αναφέρουμε και θα τιμούμε.
