Με αφορμή τα 50 χρόνια από τα τραγικά γεγονότα του 1974 που οδήγησαν στην πτώση της δικτατορίας στην Ελλάδα και στην διχοτόμηση της Κύπρου η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ), που εκείνη την περίοδο ονομαζόταν Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΚΥΠ), αποχαρακτήρισε απόρρητα έγγραφα που αφορούν τα γεγονότα στην Κύπρο.
Η πρωτοβουλία ανήκει στον διοικητή της ΕΥΠ Θεμιστοκλή Δεμίρη. Για όποιον θέλει να διαβάσει τα συγκεκριμένα έγγραφα, βρίσκονται στην επίσημη σελίδα της ΕΥΠ. Τα δελτία αυτά είχαν ενημερωτικό χαρακτήρα και αναφέρονται στο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, που είχε οργανώσει το Χουντικό καθεστώς της Ελλάδος, και στην συνέχεια στην εισβολή στο νησί του Τουρκικού στρατού και σε σημεία που αφορούν στην διαμόρφωση των Ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ο αποχαρακτηρισμός απορρήτων εγγράφων είναι μια πρακτική που χρησιμοποιείται πρώτη φορά από τις μυστικές υπηρεσίες της χώρας μας.
Σύμφωνα με τα όσα δήλωσε ο διοικητής της ΕΥΠ θα ακολουθήσουν αποχαρακτηρισμοί και άλλων εγγράφων που αφορούν συγκεκριμένες και ευαίσθητες ιστορικές περιόδους, που σίγουρα θα δώσουν φως στην ιστορική μελέτη των γεγονότων. Ωστόσο θα πρέπει να τονίσουμε ότι και σε αυτά τα έγγραφα υπάρχουν σημεία που απουσιάζουν και αυτό λόγω του ενδεχομένου της δημιουργίας ζητημάτων που αφορούν την χώρα μας και προφανώς την σχέση της με άλλες χώρες. Στα δελτία αυτά δεν μπορεί να διαβάσει κανείς πολλά στοιχεία που αφορούν τα πρόσωπα της εποχής και τους πρωταγωνιστές των γεγονότων, αλλά προκύπτουν στοιχεία που αφορούν τις συγκρούσεις εντός της Ελληνοκυπριακής κοινότητας, που ουσιαστικά βρισκόταν σε εμφύλιο (υποστηρικτές του Μακάριου έναντι των υποστηρικτών του Σαμψών), και καταγράφονται στοιχεία που αφορούσαν την στάση της Τουρκίας κατά της Ελλάδος, όπως επίσης και η άρνηση της Ελληνικής πλευράς να διαπραγματευτεί με την Τουρκία.
Καταγράφονται με μεγάλες λεπτομέρειες οι κινήσεις και μετακινήσεις των τουρκικών μονάδων και της χωροφυλακής, από την Κεσσάνη της Ανατολικής Θράκης, έως τη Σμύρνη και τα τουρκικά σύνορα με τη Συρία, όπως επίσης και λεπτομέρειες για πτήσεις πολεμικών αεροσκαφών.
Επαναλαμβανόμενο θέμα είναι η απόφαση του Μακαρίου για μείωση της παρουσίας των Ελλαδιτών αξιωματικών στο κυπριακό έδαφος. Μια ενέργεια διά της οποίας ήλπιζε ότι θα απελευθερωνόταν από τη χουντική πίεση, και εντέλει αποδείχτηκε μοιραία. Έχουν λοιπόν τα έγγραφα αυτά εξαιρετικό ενδιαφέρον και δίνουν εργαλεία στους μελετητές των γεγονότων της περιόδου εκείνης.
Να θυμίσουμε βέβαια σε αυτό το σημείο ότι το 2018 με πρωτοβουλία του τόε προέδρου της βουλής, Νίκου Βούτση, δόθηκε στην δημοσιότητα ο φάκελος της Κύπρου, που ήταν απόρρητο έγγραφο της Ελληνικής βουλής. Πρόκειται για διάφορα πορίσματα του Ελληνικού κοινοβουλίου τα οποία για λόγους που αφορούσαν την ασφάλεια δεν είχαν δοθεί μέχρι τότε στην δημοσιότητα. Το 1985 είχε συγκροτηθεί εξεταστική επιτροπή για τα γεγονότα της Κύπρου, όπου το πόρισμα της δεν είχε δοθεί ποτέ στην δημοσιότητα. Εκείνα τα έγγραφα είναι δημοσιευμένα στην σελίδα της βουλής σε 13 τόμους.
