Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
Διαβάζουμε ότι τις τελευταίες 3 μέρες στην ευρύτερη περιοχή έγιναν 2500 σεισμοί. Τα στοιχεία προέρχονται από το εργαστήριο σεισμολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Οι κάτοικοι της Σαντορίνης και της Αμοργού είναι φοβισμένοι και προσπαθούν με κάθε μέσο να αποχωρήσουν από το νησί. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Πρώτου Θέματος έχουν φύγει από το νησί 11.000 άνθρωποι και 1200 αυτοκίνητα. Μιλάμε παρεπιπτόντως για ένα νησί όπου έχει 15.231 κατοίκους σύμφωνα με την τελευταία απογραφή. Το νησί έχει ερημώσει και οι κάτοικοι πέρα από τους σεισμούς και τις κατολισθήσεις φοβούνται ότι μπορεί να ενεργοποιηθεί το ηφαίστειο.
Μέσα σε αυτό το κλίμα βέβαια υπάρχει και το κλίμα της κερδοσκοπίας, αφού τα εισιτήρια σε πολλές περιπτώσεις έφθασαν ακόμα και τα 300€. Ας πάμε όμως στα επιστημονικά δεδομένα. Ο Ευθύμιος Λέκκας υποστηρίζει ότι ο σεισμός που σημειώθηκε σήμερα στα ανοιχτά της Αμοργού (5 ρίχτερ) δεν είναι ο κύριος σεισμός.
Μιλώντας το Mega έκανε λόγο για πολύπλοκη διαδικασία, καθώς δεν υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις. Όπως είπε: «Ήταν πολύ μικρός για να είναι ο κύριος. Ούτε προσεισμός μπορούμε να πούμε ότι είναι». Σύμφωνα με τον καθηγητή, ένας μεγαλύτερος σεισμός της τάξεως των 5,5 Ρίχτερ, «ίσως σηματοδοτούσε μια έναρξη της μείωσης της σεισμικής δραστηριότητας». Ο κ. Λέκκας, τόνισε ότι «σίγουρα θα υπάρχει μια, δύο ή τέσσερεις εβδομάδες που θα συνεχιστεί το φαινόμενο, δεν γνωρίζουμε πότε θα σταματήσει» ενώ έφερε το παράδειγμα του Αρκαλοχωρίου.
Ο σεισμολόγος Γεράσιμος Παπαδόπουλος, μιλώντας στο Mega είπε ότι «Επαληθεύεται πλήρως ότι βρισκόμαστε σε προσεισμική ακολουθία». Σύμφωνα με τον κ. Παπαδόπουλο, βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς «δεν είμαστε βέβαιοι εάν θα γίνει μεγαλύτερος σεισμός ή όχι».
Ενδεχομένως, σύμφωνα με τον σεισμολόγο, ο σεισμός των 5 να είναι ο κύριος σεισμός, αλλά «αυτό δεν το ξέρουμε ακόμη, θα το ξέρουμε σε 2-3 24ωρα, αν η σεισμική ακολουθία εμφανίσει χαρακτηριστικά μετασεισμών, κάτι που δεν συμβαίνει ακόμη». Άρα, σημειώνει ο σεισμολόγος, είναι δικαιολογημένος ο συναγερμός. «Το ότι έχουμε πολλούς σεισμούς με σχετικά παρόμοια μεγέθη σημαίνει ότι το ρήγμα αντιστέκεται στο να σπάσει, επιμένει όμως το σύστημα των δυνάμεων» τόνισε.
Ο Άκης Τσελέντης τονίζει ότι «Η σεισμική δραστηριότητα δεν αποκλιμακώνεται αλλά αντίθετα εντείνει τους ρυθμούς της» και συμπληρώνει ότι «το μεγάλο ρήγμα της Αμοργού που μας έδωσε το καταστροφικό σεισμό του 1956 έχει ενεργοποιηθεί».
Όπως τονίζει «Η όλη δραστηριότητα έχει ξεκάθαρα τα χαρακτηριστικά προσεισμικής ακολουθίας και δυστυχώς όσο δε γίνεται ο κύριος σεισμός τόσο θα αυξάνει και το αναμενόμενο μέγεθος του».
Όπως εξηγεί «Το χειρότερο σενάριο είναι να φτάσουμε τα μεγέθη του 1956 αλλά το πλέον πιθανό είναι να έχουμε σύντομα τον κυρίως σεισμό, (όχι όπως το Αρκαλοχώρι που είχαμε προσεισμική ακολουθίες 4 μηνών), οπότε θα μπούμε στη καθαρά μετασεισμική φάση ή οποία όμως θα διαρκέσει για αρκετούς μήνες μέχρι το καλοκαίρι, με δραματικές επιπτώσεις στο τουρισμό του νησιού το οποίο δεν είναι ότι καλύτερο από συνθήκες δόμησης».
Για τα ηφαίστεια, σημειώνει ότι «είναι και τα δύο (Σαντορίνης κ Κολούμπο) ενεργά και σίγουρα υπάρχει μια αμφίδρομη σχέση με τη σεισμικότητα».
«Υπάρχει βέβαια και η μικρή πιθανότητα το φαινόμενο να εκτονωθεί με μεσαίου μεγέθους σεισμούς αλλά εμείς πρέπει να σκεφτόμαστε το χειρότερο σενάριο. Πάντως να γίνει αντιληπτό ότι οι ζωές των κατοίκων είναι πολύ πάνω από τα όποια οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα» αναφέρει σε άλλο σημείο.
Υπάρχουν λοιπόν αρκετές ομοιότητες στις επιστημονικές γνώμες των τριών επιστημόνων, όπου συμφωνούν ότι έρχεται στο επόμενο διάστημα ένας πολύ μεγάλος σεισμός στην περιοχή, όπου θα κινδυνεύσουν οι περιουσίες των ανθρώπων.
Το ηφαίστειο της Σαντορίνης (topguide)
Γεωλογικά, η Σαντορίνη αποτελείται από ένα προ-ηφαιστειακό υπόβαθρο, το οποίο έχει καλυφθεί στο μεγαλύτερο μέρος του από προϊόντα εκρήξεων ηφαιστείων. Το προ-ηφαιστειακό υπόβαθρο αποτελείται από μεταμορφωμένους ασβεστόλιθους, που σχηματίζουν τους όγκους του Προφήτη Ηλία και του Γαβρήλου, καθώς και από σχιστόλιθους, που εμφανίζονται κυρίως στον Αθηνιό. Όλο το υπόλοιπο νησί καλύπτεται από ηφαιστειακά πετρώματα (πυροκλαστικά, λάβες και θηραϊκή γη).
Το έδαφος του νησιού δημιουργείται σε μεγάλο βαθμό πάνω σε στρώματα θηραϊκής γης, πάχους που φτάνει τα 40 μ. στις πεδινές περιοχές. Το έδαφος αυτό έχει ειδικές ιδιότητες (αποστραγγίζεται γρήγορα, έχει πολλά μεταλλικά στοιχεία και είναι σχετικά γόνιμο) και ευνόησε τις καλλιέργειες του αμπελιού και των οσπρίων, πάνω στις οποίες στηρίχθηκε η οικονομία του νησιού, πριν την ναυτιλία και την έκρηξη του τουρισμού.
Η ηφαιστειότητα στην περιοχή της Σαντορίνης ξεκίνησε πριν από 2 εκ.χρόνια με την εκροή δακιτικής λάβας από την περιοχή που βρίσκεται σήμερα χερσόνησος του Ακρωτηρίου και ανάμεσα σε άλλα ανάγλυφα σχημάτισαν και τα νησιά των Χριστιανών. Η ηφαιστειακή δραστηριότητα συνεχίστηκε με την παραγωγή διαφορετικών είδη λαβών.
Στο βόρειο μέρος του νησιού πριν 500.000 χρόνια σχηματίζεται το μεγάλο ηφαίστειο της Περιστεριάς. Συγχρόνως μικρότερα ηφαιστειακά κέντρα δραστηριοποιούνται νοτιότερα στον Πάλο, Κόκκινη Παραλία και Κοκκινόπετρα σχηματίζοντας κώνους σκωριών βασαλτικής και ανδεσιτικής σύστασης.
Στα 300.000 χρόνια πριν από σήμερα δημιουργείται το κύριο ηφαίστειο της Θήρας, περίπου στο κέντρο της σημερινής καλδέρας. Οι λάβες που εκχύθηκαν, ένωσαν τα προηγούμενα ηφαιστειακά κέντρα σε ένα ενιαίο νησί. Ο κύκλος αυτός κλείνει περίπου στα 200.000 χρόνια πριν από σήμερα με τον σχηματισμό μιας πρώτης καλδέρας.
Η τελευταία μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης έγινε πριν 3.600 χρόνια (Μινωική έκρηξη) δηλαδή στο τέλος της εποχής του χαλκού. Κατά την Μινωική έκρηξη εξήντα εκατομμύρια κυβικά μέτρα ισοδύναμου ξηρού πετρώματος από μάγμα σε μορφή καυτής ελαφρόπετρας και στάχτης εκσφενδονίστηκαν στον αέρα σε ύψος 36χλμ πάνω από το νησί, σκεπάζοντας τα τρία νησιά (Θήρα, Θηρασία και Ασπρονήσι). Η ηφαιστειακή στάχτη ταξιδεύοντας προς τα ανατολικά απλώθηκε στην ανατολική Μεσόγειο και Μικρά Ασία.
Ίχνη της στάχτης έχουν βρεθεί ακόμη και σε παγετώνες της Γροιλανδίας, ενώ τα αποτελέσματα του ηφαιστειακού χειμώνα που προκλήθηκε, με μείωση της θερμοκρασίας κατά 1-20 C, έχουν καταγραφεί σε κορμούς δέντρων στις ΗΠΑ και Ασία. Τα στερεά και τα αέρια που εκτοξεύτηκαν από το ηφαίστειο δημιούργησαν ένα μεγάλο κενό μέσα στο οποίο κατακρημνίστηκε το κεντρικό τμήμα του ηφαιστειακού κώνου, δημιουργώντας την σημερινή καλδέρα. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η δημιουργία τεράστιων παλιρροϊκών κυμάτων που σάρωσαν τα παράλια του Αιγαίου και της ανατολικής Μεσογείου.
