Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
Το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα Τέμπη είναι το πρώτο πόρισμα από επίσημο και σοβαρό κρατικό φορέα που βάζει τα γεγονότα για τα Τέμπη στην σωστή διάσταση. Το πόρισμα είναι κόλαφος και αποδεικνύει ότι το επίσημο κυβερνητικό αφήγημα ότι τα έλαια σιλικόνης και ότι άλλο μας είπαν, είναι απλά μια μπαρούφα.
Τι ακριβώς δείχνει όμως αυτό το πόρισμα;
Το πόρισμα διαπίστωσε καταρχήν μια σειρά ελλείψεων και εικόνα διάλυσης στον σιδηρόδρομο με ευθύνη των κυβερνήσεων, του υπουργείου Μεταφορών, του ΟΣΕ, της Hellenic Train, της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων.
Διαπιστώνει ότι εαν είχε ολοκληρωθεί η σύμβαση 717 (το 2016 θα έπρεπε να είχε γίνει) και αν είχαν μπει τα συστήματα ασφαλείας που εκείνη υπαγόρευε, πιθανότατα θα απέτρεπαν το δυστύχημα. Ο ΟΣΕ θα μπορούσε ωστόσο να προστατεύσει τους επιβάτες με τη μείωση της μέγιστης επιτρεπόμενης ταχύτητας. Σύμφωνα με το πόρισμα όπου δεν υπάρχει σηματοδότηση θα έπρεπε η Hellenic train να επιβάλλει ταχύτητα με μέγιστο όριο τα 80 χλμ, οι οδηγίες όμως της εταιρείας προς τους μηχανοδηγούς είναι το όριο των 160 χλμ.Τα σιδηροδρομικά οχήματα σύμφωνα με το πόρισμα μπορούν να προστατεύσουν τους επιβάτες τους από σύγκρουση με ταχύτητα μέχρι 36 χλμ την ώρα.
Αναφορικά με τη ΡΑΣ, σημειώνει πως η Αρχή δεν εστίαζε τις έρευνες της στους ουσιώδεις παράγοντες που θα βελτίωναν τον σιδηρόδρομο, αλλά μόνο τις μη συμμορφώσεις. Και βέβαια αναφέρεται και στον ΟΣΕ, όπου δεν είχε εκσυγχρονίσει τις διαδικασίες του καθώς δεν μπορεί ο Κανονισμός Κίνησης να καλύψει όλα όσα μπορεί να συμβούν.
Ο σταθμάρχης της Λάρισας δεν χρησιμοποίησε σύμφωνα με το πόρισμα την αυτόματη χάραξη και άφησε κατά λάθος την αλλαγή 118 στη διαγώνιο. Ήταν ένα μεγάλο λάθος χειρισμο, ενώ ο οδηγός της επιβατικής αμαξοστοιχίες έπρεπε να επαναλάβει την εντολή που πήρε από τον σταθμάρχη να προχωρήσει. Προχωρώντας ωστόσο βρήκε τα κλειδιά στη διαγώνιο. Έπρεπε να σταματήσει και δεν το έκανε. Αυτό σύμφωνα με το πόρισμα οφείλεται σε έλλειψη εκπαίδευσης αλλά και στην αντικατάσταση των έμπειρων σταθμαρχών από άτομα με ελλειπής εκπαίδευση. Αυτό κατά το πόρισμα οφείλεται στις μειώσεις του προσωπικού που είχε κάνει ο ΟΣΕ. Τα άτομα που εργάζονται δεν έχουν την απαραίτητη εμπειρία. Αυτό οφείλεται στην διαχρονική απόφαση του ελληνικού κράτους να εγκαταλείψει τον σιδηρόδρομο μην επενδύοντας για την ασφάλεια του.
Θα έπρεπε ο ΟΣΕ να έχει μηχανισμό παρακολούθησης της απόδοσης των σταθμαρχών, ενώ συμπληρώνει πως «το προσωπικό που εκτελεί κρίσιμα καθήκοντα εργαζόταν με τρόπο πέρα από το ανθρώπινο όριο και με 2 ρεπό το μήνα.
Αυτά λίγο πολύ είναι γνωστά και έχουν επισημανθεί πολλάκις, αλλά η αλήθεια είναι πως ποτέ ένας επίσημος φορέας δεν τα έβαλε όλα σε ένα κείμενο. Για την σύμβαση 717 υπάρχουν διαχρονικές πολιτικές ευθύνες σε όλα τα κόμματα που κυβέρνησαν. Το ποιές ακριβώς είναι θα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω.
Αυτό που επισημάνει το πόρισμα είναι ότι οι περισσότεροι από τους 57 νεκρούς πέθαναν κατά την σύγκρουση. Ωστόσο ως γνωστόν οι συγγενείς των θυμάτων δεν παρέλαβαν πτώματα, αλλά σακούλες με στάχτες, και πιθανών όχι όλες, αφού πολλές από αυτές στην προσπάθεια συγκάλυψης πετάχτηκαν χιλιόμετρα μακριά από το σημείο που έγινε το δυστύχημα.
Ωστόσο αυτό που μας ενδιαφέρει και είναι το φαινόμενο της πυρόσφαιρας, για πρώτη φορά η απάντηση δίνεται στην σωστή της διάσταση. Οι άνθρωποι που συνέταξαν το πόρισμα θεωρούν ότι δεν υπάρχει ένδειξη ότι ο τεχνικός εξοπλισμός του εμπλεκόμενου τροχαίου υλικού προκάλεσε τον σχηματισμό και την επέκταση αυτής. Προσομοιώσεις και εκθέσεις υποδεικνύουν πιθανή ύπαρξη άγνωστου καυσίμου στο δυστύχημα ενώ είναι εξαιρετικά απίθανο τα έλαια σιλικόνης να προκάλεσαν την πυρόσφαιρα. Πάνω σε αυτό επισημαίνουν ότι υπάρχουν αρκετές αναλύσεις ειδικών που μπορούν να επαληθεύσουν αυτά τα ευρήματα.
Το άγνωστο καύσιμο δεν προσδιορίζεται στην έκθεση, διότι δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία πιθανολογούμε. Ωστόσο γνωρίζουμε ότι σε έρευνες στην περιοχή βρέθηκαν ίχνη Ξυλολίου. Εαν δεν είχε γίνει η συγκάλυψη, και αυτό επισημαίνεται στο συγκεκριμένο πόρισμα θα γνωρίζαμε ποια καύσιμα προκάλεσαν το φαινόμενο αυτό το οποίο προκάλεσε την πυρκαγιά και την απανθράκωση των πτωμάτων. Επισημαίνεται επίσης ότι η αυτοψία του τόπου του δυστυχήματος δεν έγινε με τον τρόπο που έπρεπε, ώστε να προσδιορίστεί κατόπιν αυτού το καύσιμο που προξένησε την πυρόσφαιρα. Έγιναν προσομοιώσεις, ωστόσο και το μόνο που μπορούν με σιγουριά να πουν είναι ότι αυτό που επίσημα μεταφερόταν στο τραίνο και οι γραμμές του τραίνου δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την πυρόσφαιρα.
Εκτός όμως των παραπάνω συμπερασμάτων ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών, εκδίδει 17 νέες συστάσεις ασφαλείας για όλο τον τομέα υπό την εποπτεία της ΡΑΣ. Πολλές από αυτές υπερβαίνουν τις αρμόδιοτητες και τις εξουσίες μεμονωμένων οργανισμών. Χωρίς βέβαια να είμαι ο ειδικός οι συστάσεις αυτές είναι σημαντικές για το μέλλον των σιδηροδρομικών ταξιδιών στην Ελλάδα.
Είναι πραγματικά το πρώτο σοβαρό πόρισμα και βεβαίως ανοίγει τον δρόμο προς την αλήθεια. Χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση και επιτέλους να πουν τι ακριβώς κουβαλούσε η εμπορική αμαξοστοιχία. Το φορτίο που δηλώνεται επίσημα και η μορφολογία της περιοχής δεν δικαιολογούν την πυρόσφαιρα. Εμείς το έχουμε επισημάνει από την πρώτη στιγμή, όπως βέβαια και πολλοί άλλοι. Το ξυλόλιο που βρέθηκε στην περιοχή μπορεί να δικαιολογήσει την πυρόσφαιρα. Είναι προφανές όμως πως ακόμα υπάρχει δυσκολία στο να δοθεί αυτό ως αιτία σε επίσημο πόρισμα. Η δυσκολία είναι προφανής, το συγκεκριμένο χημικό προορίζεται για την νόθευση των καυσίμων. Εκείνες τις ημέρες κατασχέθηκε ποσότητα του συγκεκριμένου χημικού στα ΕλληνοΒουλγαρικά σύνορα. Λίγες μέρες μετά πουλήθηκε σε συγκεκριμένο άνθρωπο, μπήκε η πώληση στην Διαύγεια, αλλά δε δόθηκε δημόσια το όνομα του αγοραστή. Η έρευνα αυτή ανοίγει τον δρόμο και στην δικαιοσύνη να κάνει τις απαραίτητες ενέργειες για να βρεθούν στα δικαστήρια οι άνθρωποι που πρέπει, και από κει και πέρα οι δικαστές να αποδώσουν τις ευθύνες τους.
Είναι η έρευνα που μαζί με τις αυριανές μεγάλες συγκεντρώσεις ανοίγει τον δρόμο για να έχουμε σημαντικές πολιτικές εξελίξεις. Οι πολιτικές αυτές εξελίξεις αν επιμείνουμε μπορούν να αποτελέσουν ταφόπλακα για την κυβέρνηση αλλά και για όλους αυτούς που κρύπτονται πίσω από αυτήν. Βασικό στοιχείο της δημοκρατίας είναι η ισονομία και είναι προφανές ότι πρέπει το πρώτο πράγμα που θα συμβεί, να είναι η κατάργηση του νόμου περί ευθύνης των υπουργών. Πρέπει οι υπουργοί που εμπλέκονται στην υπόθεση να βρεθούν στην δικαιοσύνη, και όπως ήδη έχουμε γράψει και σε άλλα άρθρα η δικαιοσύνη να αποφασίσει το ποια ευθύνη τους αναλογεί. Δεν έχουμε ούτε λαϊκά ούτε μιντιακά δικαστήρια στην Ελλάδα. Ο λαός όμως και οι σοβαροί δημοσιογράφοι πρέπει να μιλήσουν, και ο μόνος τρόπος για να το κάνουν είναι να πάνε στην αυριανή μεγάλη πορεία, και αν φοβούνται να το κάνουν γιατί τα κυβερνητικά παπαγαλάκια επισημαίνουν τον φόβο των επεισοδίων, ας κάνει κάτι άλλο ο λαός, ας απεργήσει, και αυτό ακόμα θα πονέσει. Αυτός είναι και ο λόγος που συμμετέχω και εγώ στην αυριανή απεργία, θεωρώ ότι είναι η πιο σημαντική απεργία που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια. Είναι αυτή που δυνητικά μπορεί να δώσει την ελπίδα για μια διαφορετική πορεία σε αυτόν τον τόπο.
Δεν θα πω βέβαια ότι κανονικά θα έπρεπε η κυβέρνηση να είχε ήδη παραιτηθεί μετά από αυτό το πόρισμα, αλλά θα γράψω κάτι που κάποτε είχε πει η Μαλβίνα Κάραλη:
Μια κυβέρνηση που λυσσά να μείνει στην εξουσία σε χώρα πτωχευμένη ή έχει περιθώρια ακόμη να φάει…. ή φοβάται την φυλακή.
Το πόρισμα προφανώς άνοιξε έναν έντονο πολιτικό διάλογο και φαίνεται πως λίαν συντόμως η αντιπολίτευση θα καταθέσει πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης. Ακόμα και αυτό είναι μια σημαντική πολιτική εξέλιξη. Επίσης πάνω στο θέμα δικαιοσύνη ασκήθηκε σήμερα δίωξη κατά τριών ατόμων από τον αντιεισαγγελέα Πρωτοδικών Λάρισας σε δύο υψηλόβαθμα στελέχη του ΟΣΕ, αλλά και στον εκπρόσωπο της ιδιωτικής εταιρείας υπηρεσιών φύλαξης, που φέρει και την ευθύνη της βιντεοεπιτήρησης, μέσω συστημάτων ασφαλείας (καμερών κ.λπ.) των εγκαταστάσεων του ΟΣΕ.
Οι κατηγορίες αφορούν την υπεξαγωγή εγγράφων κατ’ εξακολούθηση και στην απείθεια για τον εκπρόσωπο της ιδιωτικής εταιρείας φύλαξης, για ηθική αυτουργία και στις δύο πράξεις από τον διευθύνοντα σύμβουλο του ΟΣΕ και για ηθική αυτουργία μόνο σε μια πράξη υπεξαγωγής εγγράφων στον πρώην πρόεδρο του ΟΣΕ.
Τα δυο στελέχη του ΟΣΕ παραπέμπονται διότι ο ΟΣΕ έπρεπε να είχε διατηρήσει τα αρχεία με την ιδιότητα του υπεύθυνου της επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων, αλλά δεν τα διατήρησε. Ο ΟΣΕ φέρει την ευθύνη της επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων, που καταγράφονται στα συστήματα ασφαλείας, ενώ η εταιρεία φύλαξης είναι αυτή που εκτελεί την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων, κατ’ εντολή του ΟΣΕ.
