Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
25η Μαρτίου 1821 μια εθνική επέτειος κάθε χρόνο που γιορτάζουμε τον αγώνα και την γέννηση του σύγχρονου Ελληνικού κράτους που αναγνωρίστηκε όμως επίσημα λίγα χρόνια αργότερα, δηλαδή στο λεγόμενο πρωτόκολλο του Λονδίνου που υπογράφτηκε από την Αγγλία, τη Γαλλία και τη Ρωσία στις 3 Φεβρουαρίου του 1830. Επίσημα λοιπόν είμαστε κράτος από εκείνη την ημερομηνία και έτσι ως επίσημη κρατική οντότητα μετράμε 195 χρόνια, αλλά αν δεν υπήρξε η Ελληνική επανάσταση και οι αγώνες που έδωσαν οι άνθρωποι εκείνη της γενιάς δεν θα υπήρχε σήμερα αυτό το κράτος.
Το κράτος αυτό που μας έχει δώσει την χαρά της ελευθερίας και της αυτοτέλειας, και στιγμές υπερηφάνειας αλλά μας έχει δώσει και τις πίκρες. Και για να εξηγούμαστε δεν μας έχει δώσει το κράτος σαν οντότητα την πίκρα, αλλά οι κατά καιρούς διαχειριστές του, δηλαδή οι πολιτικοί μας, και για να εξηγούμαστε και πάλι, όχι πάντα και όχι με όλες τους τις αποφάσεις.
Ας πάμε όμως στα γεγονότα. Το 1453 οι Οθωμανοί καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη κλέινοντας έναν ιστορικό κύκλο 1000 ετών της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Οι Έλληνες υπάγονται στην Οθωμανική αυτοκρατορία, εντωμεταξύ μέσα σε αυτή την αχανή κατάσταση μεταξύ του 13ου και 15ου αιώνα έχει ήδη ξεκινήσει η αφύπνιση της εθνικής συνείδησης, δηλαδή πως υπάρχουν απόγονοι του αρχαίου λαού που έχει την δική του ξεχωριστή ιστορία. Ωστόσο χρειάστηκαν μερικοί αιώνες για να γίνει η τελική αφύπνιση, οπου εντοπίζεται στην ώριμη φάση του νεοελληνικού Διαφωτισμού το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα.
Την περίοδο αυτή η διάδοση της παιδείας συνοδεύτηκε με τη διάδοση -αρχικά μεταξύ των Ελλήνων που ζούσαν στις παροικίες της Δυτικής Ευρώπης και είχαν φιλοδυτικό προσανατολισμό – της ιδέας της ύπαρξης ενός ελληνικού έθνους, που συνδεόταν με την αρχαία Ελλάδα και δικαιούταν χωριστή πολιτική ύπαρξη. Εκεί κάπου δημιουργείται και η Φιλική εταιρεία μια μυστική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό ( ανήκει στην σημερινή Ουκρανία) από τρεις Έλληνες εμπόρους,τον Εμμανουήλ Ξάνθο, τον Νικόλαο Σκουφά και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ, με σκοπό την προετοιμασία μιας ελληνικής επανάστασης.
Για την φιλική εταιρεία τα πράγματα δεν ήταν από την αρχή φιλικά, ωστόσο καταφέρνοντας να οικειοποιηθούν μια παράδοση ορθόδοξων προφητειών για την ανασύσταση της ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (δηλαδή του Βυζαντίου) και αφήνοντας να εννοηθεί ότι είχαν τη στήριξη της τσαρικής Ρωσίας, κατάφεραν εν μέσω μιας κρίσης της εμπορικής ναυτιλίας από το 1815 και εξής, να προσεταιρισθούν τα παραδοσιακά ελληνορθόδοξα στρώματα.
Τον Φεβρουάριο του 1821 ο αρχηγός της Εταιρείας, Αλέξανδρος Υψηλάντης, εισέβαλε στη Μολδοβλαχία ενώ τον επόμενο μήνα οι Φιλικοί δημιούργησαν επαναστατικές εστίες από τη Μακεδονία ως την Κρήτη. Οι επαναστάτες αφορίστηκαν, διπλωματικά, από τη σύνοδο του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και οι οθωμανικές αρχές προχώρησαν σε σφαγές αμάχων και εκτελέσεις προυχόντων συμπεριλαμβανομένου του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε’.
Ο επαναστατικός αναβρασμός όμως εκείνων των ημερών ήταν τόσο μεγάλος που καθιστούσε πια επικίνδυνη την αναβολή της εξέγερσης ενώ από τις 14 έως τις 20 Μαρτίου έλαβαν χώρα σε διάφορες περιοχές της Πελοποννήσου επιθέσεις εναντίον Μουσουλμάνων. Στις 17 Μαρτίου ορκίστηκαν στην Μάνη που ήταν ελεύθερη και στις 23 καταλήφθηκε από Μανιάτες και άλλους οπλαρχηγούς η Καλαμάτα, όπου συγκροτήθηκε η «Μεσσηνιακή Γερουσία ή Σύγκλητος » με επικεφαλής τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Αργότερα, οι πελοποννησιακές δυνάμεις με επικεφαλής τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη πολιόρκησαν την Τριπολιτσά, την οποία και κατέλαβαν.
Η εκστρατεία του Υψηλάντη μπορεί να απέτυχε και σε σύντομο χρονικό διάστημα τα οθωμανικά στρατεύματα να καταφέραν να σβήσουνν τις περισσότερες από τις επαναστατικές εστίες της ηπειρωτικής Ελλάδας όμως οι επαναστάτες κατάφεραν να υπερισχύσουν στην Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και σε πολλά νησιά του Αιγαίου. Έτσι το επαναστατικό κίνημα σε αντίξοες συνθήκες που δημιουργούσε η Οθωμανική εξουσία κατάφερε να επιβιώσει. Σε αυτό βέβαια βοήθησε και το γεγονός ότι η Αυτοκρατορία δεν είχε μόνο μέτωπο με τους Έλληνες, αλλά και με άλλους Ασιατικούς λαούς όπως οι Πέρσες, όπου νίκησαν τις στρατιές που έστειλε εναντίον τους ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β΄. Οι Έλληνες κατάφεραν να ελέγχουν πολλές περιοχές που μέχρι τότε ανήκαν στην Οθωμανική αυτοκρατορία και κατάφεραν να οργανωθούν πολιτικά συστήνοντας την προσωρινή διοίκηση της Ελλάδας που ουσιαστικά ξεκίνησε την λειτουργία της το 1822 και ολοκλήρωσε το 1827 την πορεία της με την συνθήκη του Λονδίνου όπου ανακήρυξε την Ελλάδα ως ανεξάρτητο κράτος με κυβερνήτη τον Ιωάννη Καποδίστρια το 1828 πια, όπου σταμάτησε να χρησιμοποιεί το όνομα «Προσωρινή Διοίκησις της Ελλάδος» και άρχισε να χρησιμοποιείται το όνομα «Ελληνική Πολιτεία». Το 1830 ήρθε η επίσημη αναγνώριση, το 1831 δολοφονήθηκε ο Ιωάννης Καποδίστριας και το 1833 ήρθε στην Ελλάδα ο Βασιλιάς Όθωνας, όπου πλέον ο όρος Ελληνική πολιτεία έφυγε και ήρθε ο όρος Βασίλειο της Ελλάδος, όρος που χρησιμοποιήθηκε μέχρι το 1924 όπου αντικαταστάθηκε από τον όρο της Ελληνικής Δημοκρατίας μέχρι το 1935 που επέστρεψε ο Βασιλιάς για να αποκατασταθεί και πάλι με τον όρο βασίλειο της Ελλάδος μέχρι την έλευση των Γερμανών στις 30 Απριλίου του 1941. Οι Γερμανοί ονόμα την Ελλάδα πάλι Ελληνική πολιτεία και με την επιστροφή του βασιλιά και μέχρι το 1973 επίσημα είχαμε τον όρο Βασίλειο της Ελλάδος. Από το 1973 μέχρι σήμερα χρησιμοποιούμε τον όρο της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Ας πάμε όμως και πάλι στην Ελληνική επανάσταση όπου είτε το θέλουμε είτε όχι δεν ήταν ρόδινη, την ώρα που αγωνιζόμασταν για την δημιουργία κρατικής οντότητας ξέσπασαν δυο εμφύλιοι ως ανταγωνισμός ισχύος για την ηγεσία της επαναστάσεως αλλά και του υπό διαμόρφωση νέου ελληνικού κράτους. Τον Φθινόπωρο του 1823 ξεκίνησε ο πρώτος Εμφύλιος που χαρακτηρίστηκε από έντονες πολιτικές διαμάχες μεταξύ Φιλικών και Κοτζαμπάσηδων. Το καλοκαίρι του 1824 άρχισαν οι συρράξεις μεταξύ κυβερνητικών, υποστηριζόμενων από την Αγγλία, και Πελοποννησίων. Ήταν η εποχή που φυλακίστηκαν πολλοί πρωταγωνιστές της Ελληνικής επανάστασης όπως ο Κολοκοτρώνης, ο Γρίβας, ο Ιωάννης Νοταράς, αλλά και ο παλαιών Πατρών Γερμανός και ο Οδυσσέας Ανδρούτσος και το όλο σκηνικό στήθηκε προκειμένου να αναλάβει την διακυβέρνηση της προσωρινής πολιτείας ο φιλοάγγλος Κουντουριώτης, όπου ηγήθηκε της επανάστασης.
Έτσι βρήκε την ευκαιρία ο Σουλτάνος να στείλει δυνάμεις στην Πελοπόννησο προκειμένου να καταστείλει την επανάσταση. Εστάλησαν οι δυνάμεις του Ιμπραήμ, όπου όντως κατάφεραν να καταστείλουν την επανάσταση προκαλώντας την πτώση του Μεσολογγίου το 1826, που όμως ενίσχυσε το κίνημα του Φιλελληνισμού που είχε δημιουργηθεί στην Ευρώπη και συνέβαλλε στη μεταβολή της διπλωματικής στάσης των ευρωπαϊκών Μεγάλων Δυνάμεων, που είχαν αντιμετωπίσει με δυσαρέσκεια το ξέσπασμα της επανάστασης.
Η διπλωματική ανάμιξη της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας και η ένοπλη παρέμβασή τους με τη ναυμαχία του Ναυαρίνου, τη γαλλική εκστρατεία του Μοριά και τον ρωσοτουρκικό πόλεμο συνέβαλαν εντέλει στην επιτυχή έκβαση του αγώνα των Ελλήνων, αναγκάζοντας την Πύλη να αποσύρει τις δυνάμεις της αρχικά από την Πελοπόννησο και έπειτα από τη Στερεά Ελλάδα και τις Κυκλάδες. Έτσι κάπως φτιάχτηκε το πρώτο Ελληνικό κράτος που τα σύνορά του οριστικοποιήθηκαν το 1832 στη γραμμή Αμβρακικού-Παγασητικού και αναγνωρίστηκαν τον ίδιο χρόνο με τη συνθήκη της Κωνσταντινούπολης
Χρειάστηκαν αγώνες που κράτησαν περίπου έναν αιώνα για να φτάσουμε στα σημερινά σύνορα. Το 1864 δόθηκαν στην χώρα αυτή τα Ιόνια νησιά ή επτάνησα, όπου κατείχαν οι Ενετοί από το 1484.
Το 1881 παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα οι περιοχές της Θεσσαλίας και το τμήμα του Νομού Άρτας, ανατολικά του Άράχθου.
Οι Βαλκανικοί πόλεμοι το 1912-1913 και αργότερα το τέλος της μικρασιάτικης Εκστρατείας και η συνθήκη της Λωζάνης το 1922 καθόρισαν τα σύνορα της Ελλάδος με μία μόνο προσθήκη που έγινε αργότερα, δηλαδή των Δωδεκανήσων το 1946.
Η ιστορία της Ελληνικής επανάστασης είναι μια ξεχωριστή από μόνη της ιστορία και έχουν δοθεί πολλές εξηγήσεις από πολλούς ιστορικούς, ωστόσο ανεξαρτήτως εαν υπάρχουν σημεία που δεν έχουν φωτιστεί ιστορικά, σημασία έχει το αποτέλεσμα, μια χούφτα ανθρώπων με τα λάθη της κατάφερε να ξεσηκώσει ένα ολόκληρο έθνος και παράλληλα να δημιουργήσει μια θετική στάση στην Ευρώπη και αυτό λόγω προφανώς της ένδοξης αρχαίας Ελληνικής ιστορίας που δημιούργησε τον σπουδαίο πολιτισμό που γέννησε έννοιες σαν αυτή της Δημοκρατίας.
Κλείνοντας θέλω να αναφερθώ σε κάτι που έχει πει ο Μανώλης Γλέζος η εμβληματική μορφή της αντίστασης στην Γερμανική κατοχή, που όταν τον ρώτησαν τι συμβολίζουν οι δυο εθνικοί επέτειοι (28η Οκτωβρίου-25η Μαρτίου) απάντησε ότι είμαστε το μοναδικό έθνος που οι εθνικές του επέτειοι δεν είναι αποτέλεσμα νικών αλλά απόφαση για αγώνα, δηλαδή η έναρξη ενός αγώνα. Λέμε δηλαδή ”Δεν με ενδιαφέρει το αποτέλεσμα. Με ενδιαφέρει η απόφαση που παίρνω να αγωνιστώ ανεξαρτήτως αποτελέσματος…”.
Και όντως έτσι είναι ούτε το 1821 νικήσαμε, ούτε την 28η Οκτωβρίου. Αν θέλαμε να συμβολίσουμε τις νίκες μας και όχι τον αγώνα, θα μπορούσαμε να βάλουμε ως επέτειο την ημέρα που υπογράφτηκε το πρωτόκολλο του Λονδίνου, την 8η Φεβρουαρίου του 1830 ή την συνθήκη του Λονδίνου στις 6 Ιουλίου του 1827, ή για τον δεύτερο παγκόσιο πόλεμο να γιορτάζουμε την 9η Μαΐου, τότε που οι Σοβιετικοί επί της ουσίας κέρδισαν τους Γερμανούς Ναζί. Εμείς γιορτάζουμε όμως την έναρξη, στις 25 Μαρτίου του 1821 ξεκίνησε ένας αγώνας όπου είχε ως αποτέλεσμα την νίκη μερικά χρόνια αργότερα. Την 28η Οκτωβρίου του 1940 ξεκίνησε ένας αγώνας που έδειξε στην Ευρώπη ότι οι Γερμανοί και οι Ιταλοί δεν είναι ανίκητοι, και για αυτό πρέπει να είμαστε υπερήφανοι.
Χρόνια πολλά λοιπόν στους απανταχού Έλληνες
