Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
Η Ελλάδα για 4η συνεχόμενη χρονιά κατατάσσεται ως η χειρότερη χώρα στην ΕΕ σε ότι αφορά την ελευθερία του τύπου. Η έκθεση τον δημοσιογράφων χωρίς σύνορα βάζει την Ελλάδα στην 89η θέση. Οι ρεπόρτερ χωρίς σύνορα παρατηρούν πως στην χώρα μας το μιντιακό τοπίο καθορίζεται από συγκρούσεις συμφερόντων και αναφέρονται στα προβλήματά του, που είναι κατα κύριο λόγο οι υποκλοπές, η κρατική παρέμβαση, οι εκφοβιστικές αγωγές και η ανεπαρκής νομική προστασία. Την Ελλάδα σύμφωνα με την έκθεση αυτή περνούν και αρκετές Αφρικανικές χώρες όπως η Γκαμπόν, η Γκάνα, η Σιέρα Λεόνε και το Κονγκό.
Βέβαια θα πρέπει να αισθανόμαστε περήφανοι γιατί είμαστε σε καλύτερη θέση σε σχέση με την Ερυθραία, την Βόρεια Κορέα, την Κίνα, την Συρία, το Ιράν και το Αφγανιστάν. Μιλάμε δηλαδή για χώρες που έχουν και επίσημα απολυταρχικά καθεστώτα ή βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση. Και όλα αυτά βέβαια φέρνουν τις πολιτικές αντιπαραθέσεις, ανούσιες κατά τη γνώμη μου, αλλά ας τις δούμε.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, σε ανάρτησή του αναφέρεται στην συγκεκριμένη έκθεση λέγοντας ότι «βρίθει αναληθειών» ενώ επιτίθεται στον ΣΥΡΙΖΑ για απόπειρα διασποράς ψευδών ειδήσεων. Θα πρέπει όμως εδώ να γράψω το τι ακριβώς πιστεύω. Η συγκεκριμένη ΜΚΟ δεν ανήκει σε κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης, ούτε προφανώς στον ΣΥΡΙΖΑ, πρόκειται για μια οργάνωση που εδρεύει στην Γαλλία και ασχολείται με την ελευθερία της έκφρασης των δημοσιογράφων από το 1985. Μέλη της στέκονται στο πλευρό δημοσιογράφων που διώκονται σε όλες τις χώρες του κόσμου. Οι ρεπόρτερ χωρίς σύνορα μάχονται κατά της λογοκρισίας σε όλο τον κόσμο, συνδράμουν ηθικά και οικονομικά σε όλους τους διωκόμενους δημοσιογράφους και τις οικογένειές τους και προσφέρουν υλική βοήθεια σε πολεμικούς ανταποκριτές προκειμένου να ενισχυθεί η ασφάλειά τους.
Προκειμένου να παρακαμφθεί η λογοκρισία, δημοσιεύουν κατά περιόδους άρθρα που είναι απαγορευμένα στη χώρα προέλευσής τους, φιλοξενούν εφημερίδες που έχουν κλείσει στη χώρα τους και χρησιμεύουν ως φόρουμ για δημοσιογράφους που έχουν «φιμωθεί» από τις αρχές της χώρας τους. Προκειμένου να διασφαλίσει την προσαγωγή στη δικαιοσύνη των δολοφόνων και των βασανιστών δημοσιογράφων, το δίκτυο των ΔΧΣ παρέχει στα θύματα νομικές υπηρεσίες και δικαστική εκπροσώπηση από το 2002. Απονέμει κάθε χρόνο δύο βραβεία, το Βραβείο των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα και το Βραβείο Νέτιζεν, με τα οποία αναγνωρίζει και τιμά υπεύθυνους ιστολογίων, δημοσιογράφους και μέσα ενημέρωσης από ολόκληρο τον κόσμο.
Ο δείκτης Ελευθερίας που δημοσιέυεται κάθε χρόνο, προέρχεται με βάση την αξιολόγηση από τον οργανισμό των στοιχείων για την ελευθερία του τύπου στις χώρες αυτές κατά το προηγούμενο έτος, οπότε ουσιαστικά ο δείκτης αυτός είναι για το 2024 και αντικατοπτρίζει το βαθμό ελευθερίας που έχουν οι δημοσιογράφοι, τα πρακτορεία ειδήσεων, και χρήστες του Διαδικτύου σε κάθε χώρα, και οι προσπάθειες που έγιναν από τις αρχές για να σέβονται και να διασφαλίζουν το σεβασμό για την ελευθερία αυτή. Αμέσως μετά την έκδοσή του ακολουθεί μια σχετική έκθεση όπου ερμηνεύει την θέση που δίνει σε κάθε χώρα. Δείτε εδώ πως το αιτιολογεί η οργάνωση.
Έτσι, ως απάντηση στον κυβερνητικό εκπρόσωπο θα λέγαμε ότι είναι ανακρίβεια να απαντάει στον ΣΥΡΙΖΑ για την θέση που έχει η χώρα μας στην συγκεκριμένη έκθεση, όπου μεταξύ άλλων αναφέρει και το γεγονός πως δεν έχει εξακριβωθεί ακόμα ποιός δολοφόνησε τον Γιώργο Καραϊβάζ στις 9 Απριλίου του 2021. Να θυμίσουμε ότι το 2024 έγινε η δίκη των κατηγορούμενων όπου όλοι τους αθώωθηκαν λόγω αμφιβολιών, άρα ακόμα δεν γνωρίζουμε το ποιοί και για ποιό λόγο δολοφόνησαν τον δημοσιογράφο. Είναι ανούσια λοιπόν διαμάχη μεταξύ των κομμάτων το περιεχόμενο της έκθεσης. Ωστόσο για να μην έχουμε ελλειπής πληροφορίες πάνω στο θέμα, ο ΣΥΡΙΖΑ αρχικά έβγαλε την εξής ανακοίνωση:
Η πτώση από την 88η στην 89η θέση στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου, το τρέχον έτος για την Ελλάδα, στην έκθεση που συντάσσει η διεθνής οργάνωση «Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα» αποτελεί στίγμα για την ελευθεροτυπία στη χώρα μας. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον πίνακα, η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, βρίσκεται πιο κάτω από την Αλβανία (80η), τη Μποτσουάνα (81η) και Ζάμπια (82η).
Η συγκεκριμένη έκθεση αναδεικνύει πως η ενίσχυση των καθεστωτικών χαρακτηριστικών συνιστά στρατηγική επιλογή για την κυβέρνηση της ΝΔ. Άλλωστε, η πρώτη κίνηση του Κυρ. Μητσοτάκη, το 2019, ήταν να αναλάβει την ευθύνη της ΕΥΠ, η οποία, όπως αποκαλύφθηκε, παρακολουθούσε συστηματικά δημοσιογράφους. Το ίδιο ακριβώς έκανε τόσο με την ΕΡΤ όσο και με το Αθηναϊκό Μακεδονικό πρακτορείο ειδήσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο της άσκησης επιρροής και ελέγχου εντάσσονται, προφανώς, και οι διάφορες λίστες χρηματοδότησης ΜΜΕ, μέσω των οποίων η κυβέρνηση τροφοδοτεί με δημόσιο χρήμα καναλάρχες και μεγαλοεκδότες.
Η κατρακύλα της χώρας στο επίπεδο της ελευθερίας του Τύπου φέρει την υπογραφή της κυβέρνησης της ΝΔ. Κι είναι καθήκον όλων των δημοκρατικών και προοδευτικών δυνάμεων να εργαστούν από κοινού για να μπει τέλος σε αυτή την κατηφόρα.
Η ανάρτηση Μαρινάκη
Ο λόγος που κάνω αυτή την ανάρτηση δεν είναι για να απαντήσω σε ένα κόμμα που καταρρέει με όλο και μεγαλύτερη ένταση δημοσκοπικά, αλλά γιατί νιώθω χρέος μου να αποκρούσω ακόμα μία απόπειρα διασποράς ψευδών ειδήσεων κατά της χώρας.
Ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα επέλεξε να εκδώσει μια ανακοίνωση για την κατάταξη της Ελλάδας ως προς την Ελευθερία του Τύπου από τους «Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα», δηλαδή μία μη κυβερνητική οργάνωση.
Αρχικά οφείλω να διευκρινίσω ότι η έκθεση αυτή βρίθει αναληθειών αφού:
– Αναφέρεται παραπλανητικά ότι «ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος εποπτεύει τα δημόσια ΜΜΕ», ενώ η ΕΡΤ και το ΑΠΕ-ΜΠΕ δεν εποπτεύονται πολιτικά ούτε επιχειρησιακά. Ασκείται θεσμικά εποπτεία από υπηρεσία της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας & Ενημέρωσης, η οποία είναι στελεχωμένη από μόνιμους δημοσίους υπαλλήλους και περιορίζεται αυστηρά σε διοικητικά και διαδικαστικά θέματα. Οι διοικήσεις της ΕΡΤ και του ΑΠΕ-ΜΠΕ ορίζονται με το νέο σύστημα επιλογής διοικήσεων με διαφανή διαδικασία που διεξάγεται μέσω ΑΣΕΠ, κάτι που δεν ίσχυε μέχρι πρότινος και νομοθετήθηκε επί των ημερών της δικής μας Κυβέρνησης. Κι όμως, αυτό αποσιωπάται στην εν λόγω έκθεση.
– Ίσως η πιο κραυγαλέα ανακρίβεια είναι η αναφορά της έκθεσης ότι «τροποποίηση νόμου του 2023 αύξησε (!) τον κίνδυνο να φυλακιστούν δημοσιογράφοι για δυσφήμιση». Η πραγματικότητα είναι ότι η Κυβέρνηση Μητσοτάκη κατήργησε το αδίκημα της απλής δυσφήμισης, ενισχύοντας σημαντικά τη νομική προστασία των δημοσιογράφων κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, αφού πλέον μπορούν να διώκονται μόνο για συκοφαντική δυσφήμιση, αδίκημα που αποδεικνύεται πολύ δυσκολότερα από την καταργημένη πλέον απλή μορφή της δυσφήμισης.
– Αναφέρεται «συχνή χρήση βίας και απαγορεύσεων από την αστυνομία», αλλά αποσιωπάται επίσης ότι πριν λίγες μέρες δημοσιεύθηκε η Ετήσια Έκθεση της «Πλατφόρμας για την Προώθηση της Προστασίας της Δημοσιογραφίας και της Ασφάλειας των Δημοσιογράφων» του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η έκθεση συντάχθηκε από τις 15 διεθνείς οργανώσεις και ενώσεις δημοσιογράφων-εταίρους της Πλατφόρμας του Συμβουλίου για την ασφάλεια των δημοσιογράφων (μεταξύ των οποίων και οι Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα!). Στη φετινή έκθεση, επισημαίνεται ότι για το 2024 συνεχίστηκε η πτωτική τάση των ειδοποιήσεων που αφορούν την Ελλάδα, με μόλις 3 «ειδοποιήσεις» (alerts) για απειλές δημοσιογράφων, οι οποίες έχουν απαντηθεί από τις κρατικές μας Αρχές, όταν το 2023 υπήρξε σημαντική πτώση «προειδοποιήσεων»-alerts άνω του 80% από το 2022.
– Γίνεται με ευκολία αναφορά σε «επιθέσεις σε βάρος δημοσιογράφων του αθλητικού χώρου», αλλά η έκθεση «ξεχνά» ότι χάρη σε αυτήν την Κυβέρνηση θεσπίστηκε επιβαρυντική περίσταση για τα εγκλήματα και τις απειλές βίας εις βάρος δημοσιογράφων του αθλητικού χώρου.
– Τέλος, γράφεται πως δήθεν «Η Task Force έχει περιορισμένο πεδίο εφαρμογής», κάτι πλήρως ανακριβές. Η Task Force για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων είναι ολοκληρωμένος θεσμός με μηχανισμό πολιτικής διαβούλευσης, συμμετοχή επαγγελματικών ενώσεων, αστυνομίας, δικαστικών λειτουργών και δημοσιογράφων. Δεν αποτελεί ad hoc ομάδα, αλλά σταθερό θεσμικό σχήμα με τακτικές συνεδριάσεις και θεσμικά αποτελέσματα, που αναγνωρίζονται από τον ΟΑΣΕ και το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Η μόνη αλήθεια για την ελευθερία του Τύπου στο σύνολο των κρατών της ΕΕ αποτυπώνεται ετησίως στην Ετήσια Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου, όπου συμπεριλαμβάνεται ειδική ενότητα για τα ΜΜΕ και την ελευθερία του Τύπου. Ειδικά στην τελευταία Έκθεση για το Κράτος Δικαίου του 2024, η αξιολόγηση της Ελλάδας είναι εξαιρετικά θετική, καθώς αναγνωρίζει την ανταπόκριση της χώρας μας σε κάθε μία από τις συστάσεις που είχε διατυπώσει η Επιτροπή σε προηγούμενες εκθέσεις της. Ειδικά για τα ΜΜΕ, επισημαίνονται βήματα προόδου, που αφορούν στην ενδυνάμωση του διοικητικού και νομοθετικού πλαισίου λειτουργίας τους, στην ενίσχυση της διαφάνειας γύρω από το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς με τη λειτουργία των Μητρώων Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου, στη διασφάλιση της διαφάνειας στην κατανομή των πάσης φύσεως κρατικών ενισχύσεων και κρατικής διαφήμισης, καθώς και στην προστασία της ελευθερίας του λόγου και του δημοσιογραφικού λειτουργήματος, ενώ αξίζει να αναφερθεί και η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας για τους δημοσιογράφους που εργάζονται στον ευρύτερο δημόσιο τομέα που χαιρετίζεται από το σύνολο των ενώσεων δημοσιογράφων.
Ακόμα και η απελπισία των κομμάτων της αντιπολίτευσης δεν αποτελεί δικαιολογία για το γεγονός ότι, προκειμένου να διασωθούν πολιτικά, συκοφαντούν συστηματικά την Ελλάδα.
Η απάντηση του ΣΥΡΙΖΑ στον κυβερνητικό εκπρόσωπο
Ο συνομιλών με την οργάνωση «Ομάδα Αλήθειας» κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, εμφανίζεται ως θεματοφύλακας της Ελευθεροτυπίας. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως κακό ανέκδοτο, αλλά δυστυχώς είναι κάτι πολύ χειρότερο. Στην προσπάθειά του να «αποκαταστήσει την αλήθεια», το μόνο που κατάφερε είναι να προσθέσει επιπλέον ψέματα και να διαστρεβλώσει τα όσα αποτυπώνουν στην αξιολόγησή τους οι «Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα»
Συγκεκριμένα: Αληθεύει ή όχι ότι στο πρώτο Προεδρικό Διάταγμα, που εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2019, προβλεπόταν η υπαγωγή της Γενικής Γραμματείας Ενημέρωσης και Επικοινωνίας απευθείας στον Κυρ. Μητσοτάκη, η οποία είναι αρμόδια για την εποπτεία των ΜΜΕ, της ΕΡΤ και του Αθηναϊκού – Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων;
Αληθεύει ή όχι ότι στον πρόσφατο… διαγωνισμό για την προεδρία της ΕΡΤ, ο εκλεκτός της ΝΔ, πρόεδρος προσπέρασε στη βαθμολογία τους δύο συνυποψήφιούς του στη λίστα του ΑΣΕΠ με τα μόρια που πήρε στην προφορική συνέντευξη;
Αληθεύει ή όχι ότι ο πρώην διευθυντής του πρωθυπουργικού γραφείου κ. Δημητριάδης, στις 5/8/2022, κατέθεσε αγωγή εναντίον της Εφημερίδας των Συντακτών, των Reporters United και του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη για τις αποκαλύψεις αναφορικά με το σκάνδαλο των υποκλοπών, με την οποία ζητούσε συνολική αποζημίωση ύψους 550.000 ευρώ;
Αληθεύει ή όχι ότι, μετά από 5 χρόνια, η δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραΐβάζ παραμένει ανεξιχνίαστη;
Αληθεύει ή όχι ότι η κυβέρνηση, μετά τις δύο «λίστες Πέτσα», πρόσφατα προχώρησε σε μία ακόμη παροχή δημοσίου χρήματος στους καναλάρχες, μέσω κονδυλίου του υπουργείου Ανάπτυξης, προκειμένου να… καταπολεμηθεί η ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ, το οποίο ανέρχεται στα 8,2 εκατομμύρια ευρώ;
Αληθεύει ή όχι ότι ο φωτορεπόρτερ Γ. Λιάκος χτυπήθηκε από χειροβομβίδα των ΜΑΤ, ενώ κάλυπτε διαδήλωση στις 16/3/2023;
Αληθεύει ή όχι ότι φωτορεπόρτερ που κάλυπτε κινητοποίηση έξω από το Α.Τ. Ζωγράφου, τον Ιανουάριο του 2024, χτυπήθηκε στο κεφάλι από αστυνομικό;
Αληθεύει ή όχι ο φωτορεπόρτερ Μ. Λώλος χτυπήθηκε από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης των ΜΑΤ, στο συλλαλητήριο για τα Τέμπη στις 26/1/2025;
Αληθεύει ή όχι ότι οι φωτορεπόρτερς, Ορ. Παναγιώτου και Αλ. Μπελτές, χτυπήθηκαν από αστυνομικές δυνάμεις κατά το συλλαλητήριο για τα Τέμπη στις 28/2/2025;
Όλα τα παραπάνω, αλλά και πολλά άλλα ακόμη, επιβεβαιώνουν την επισήμανση της έκθεσης των Δημοσιογράφων χωρίς Σύνορα ότι η ελευθερία του Τύπου στη χώρα μας «βρίσκεται σε συστημική κρίση, από το 2021». Εν κατακλείδι: η μόνη δυσφήμιση για τη χώρα είναι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και οι άθλιες πρακτικές της. Ας βάλει τώρα ο κ. Μαρινάκης την οργάνωση που τροφοδοτεί η κυβέρνηση ΝΔ μέσω απευθείας αναθέσεων δημοσίου χρήματος να μας μιλήσει για την ελευθερία του Τύπου. 6 χρόνια κυβέρνηση ντροπή χωρίς σύνορα.
Και αφού παραθέσαμε τα κείμενα, θα μιλήσουμε και λίγο πιο ανοιχτά, ναι υπάρχει πρόβλημα σε ότι αφορά την ελευθερία του τύπου στην Ελλάδα. Πέρα των δολοφονιών ή των αποπειρών δολοφονίας έναντι δημοσιογράφων, π.χ. υπόθεση Στέφανου Χίου, το γεγονός πως υπήρξαν συστήματα παρακολούθησης της έκαστης δημοσιογραφικής έρευνας και λογοκρισία σε πολλές εκ των περιπτώσεων, και το γεγονός πως δημοσιογράφοι προκειμένου να κινηθούν έχουν προσωπική φρουρά, επειδή προφανώς η δημοσιογραφίκη έρευνά τους άγγιξε σημεία τα οποία δεν πρέπει να γνωρίζουμε, μαζί με τις προσπάθειες συγκάλυψης γεγονότων, μάλλον δείχνει πως κάτι δεν πάει καλά σε αυτή την χώρα, και δεν είναι θέμα μόνο των κυβερνώντων αλλά και όλων όσων κυβέρνησαν αυτή την χώρα.
