Η ελαιοκαλλιέργεια είναι μία από τις πιο αγαπημένες παραδόσεις στην Ελλάδα. Σήμερα, όλο και περισσότεροι νέοι παραγωγοί αποφασίζουν να φυτέψουν ελιές ή να φροντίσουν έναν μικρό ελαιώνα. Όμως, για να έχετε μια επιτυχημένη παραγωγή, ακόμα και σε μικρή κλίμακα, πρέπει να γνωρίζετε ορισμένα βασικά πράγματα σχετικά με τη συγκομιδή, την περιποίηση των δέντρων και την ποιότητα του λαδιού.
Η συγκομιδή γίνεται συνήθως από τις αρχές Νοεμβρίου έως τα τέλη Ιανουαρίου, ανάλογα με την ποικιλία, την περιοχή και τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν. Ποτέ μην μαζεύετε τις ελιές όταν βρέχει, καθώς η υγρασία είναι εχθρός για την ελιά και μπορεί να αλλοιώσει την ποιότητά της κατά τη μεταφορά στο ελαιοτριβείο.
Οι νέοι παραγωγοί πρέπει να ξέρουν ότι η πρώιμη συγκομιδή για το αγουρέλαιο γίνεται τον Νοέμβριο, αν θέλετε να πάρετε ελαιόλαδο ανώτερης ποιότητας, με έντονο άρωμα και χαμηλή οξύτητα, αλλά σε μικρότερη ποσότητα. Η όψιμη συγκομιδή, που γίνεται τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, δίνει μεγαλύτερη ποσότητα λαδιού, αλλά το λάδι είναι συνήθως πιο ήπιο σε γεύση και μπορεί να έχει υψηλότερη οξύτητα.
Τα απαραίτητα εργαλεία που χρειάζεται ο παραγωγός
Τα βασικά εργαλεία που πρέπει να έχετε είναι τα εξής:
- Χειροκίνητα ή ηλεκτρικά χτένια για να μαζεύετε τις ελιές χωρίς να πληγώνετε τα κλαδιά.
- Δίχτυα για το έδαφος, ώστε να μην πέφτουν οι ελιές απευθείας στο χώμα.
- Καλάθια ή τσουβάλια για τη μεταφορά.
- Ελαιοραβδιστικά και αλυσοπρίονα για μεγαλύτερους ελαιώνες και για το κλάδεμα των ελαιοδέντρων.
Μετά το τέλος της ημέρας, οι ελιές πρέπει να μεταφερθούν άμεσα στο ελαιοτριβείο, το αργότερο μέσα σε 24 ώρες, ώστε να αποφευχθεί η ζύμωση που μπορεί να χαλάσει την ποιότητα του λαδιού.
Φροντίδα του ελαιώνα
Η φροντίδα του ελαιώνα είναι το «κλειδί» για καλή παραγωγή και περιλαμβάνει τα παρακάτω:
- Κλάδεμα: Αερίζετε το δέντρο, αφαιρείτε ξερά και άρρωστα κλαδιά, αφήνετε το φως να μπαίνει στο εσωτερικό. Με τη χρήση εργαλείων όπως τα αλυσοπρίονα, το κλάδεμα γίνεται πιο εύκολα και με μεγαλύτερη ακρίβεια.
- Πότισμα: Τα πρώτα 2-3 χρόνια είναι απαραίτητο, ειδικά το καλοκαίρι.
- Λίπανση: Άνοιξη με άζωτο, φθινόπωρο με φώσφορο και κάλιο. Καλό είναι να γίνει ανάλυση εδάφους για να ξέρετε τις πραγματικές ανάγκες.
- Προστασία από ασθένειες: Προσοχή στον δάκο, το μάτι του παγωνιού και την καρκίνωση. Προληπτικοί ψεκασμοί ή παγίδες είναι πολύ χρήσιμες.
Πότε το ελαιόλαδο θεωρείται ποιοτικό
Το καλό ελαιόλαδο έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
- Χαμηλή οξύτητα (≤0,8% για το έξτρα παρθένο).
- Φρουτώδες άρωμα.
- Φρέσκια, ελαφρώς πικρή και πικάντικη γεύση.
- Σταθερή, πράσινη ή χρυσοπράσινη εμφάνιση.
Αντιθέτως, το κακό λάδι έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά:
- Μυρίζει μούχλα, ξύδι ή παλιά λάδια.
- Έχει θολή εμφάνιση (όχι από το κρύο, αλλά από αλλοίωση).
- Έχει πικρή, καμένη ή ξινή γεύση.
Δοκιμάστε λίγο λάδι σε μια φέτα ψωμί. Αν σας φέρνει έντονο, φρέσκο άρωμα, σαν γρασίδι, αμύγδαλο ή τομάτα, τότε είναι καλό. Αν μυρίζει σαν ταγγισμένο βούτυρο ή ξύδι, είναι χαλασμένο.
Ελληνικές ποικιλίες
Η Ελλάδα διαθέτει πλούσια ποικιλία ελαιολάδων:
- Κορωνέικη (Πελοπόννησος, Κρήτη, Ιόνια): Δίνει πικάντικο, αρωματικό λάδι υψηλής ποιότητας.
- Καλαμών (Μεσσηνία): Περισσότερο για βρώσιμες ελιές, αλλά και για λάδι.
- Μανάκι (Αργολίδα, Κορινθία): Ήπιο, βουτυράτο λάδι.
- Αμφίσσης (Στερεά Ελλάδα): Για βρώσιμες ελιές, αλλά και ήπιο λάδι.
- Θρούμπα Θάσου (Βόρεια Ελλάδα): Χαρακτηριστικό τοπικό λάδι.
Τέλος, πρέπει να γνωρίζετε πως η ποιότητα του λαδιού εξαρτάται από την ποικιλία, το μικροκλίμα, το έδαφος, αλλά και τη φροντίδα που θα του δώσετε εσείς ως παραγωγοί.
