Τα έτη 1992-1995 στα πλαίσια των εμφύλιων συρράξεων της Γιουγκοσλαβίας έγινε ο πόλεμος της Βοσνίας. Παράλληλα από το 1991 μέχρι το 1995 γινόταν ο πόλεμος της Κροατίας. Η Σερβία είχε ανοίξει διπλό πόλεμο με τα δύο κράτη που είχαν δημιουργηθεί από την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας το 1990.
Στην Σεμπρένιτσα ο ΟΗΕ είχε δημιουργήσει μια ασφαλή ζώνη όπου κατέφυγαν πολλοί άμαχοι Βόσνιοι Μουσουλμάνοι. Την πόλη την φύλαγαν περίπου 400 Ολλανδοί στρατιώτες που όμως ήταν ανεπαρκώς εξολισμένοι και είχαν αυστηρούς κανόνες εμπλοκής που περιόριζαν την ικανότητά τους να παρέμβουν αποτελεσματικά. Η Σέρβοι της Βοσνίας με 20.000 στρατιώτες μετξύ των οποίων και έλληνες εθελοντές και μέλη της Χρυσής Αυγής, μπήκαν στην πόλη στις 11 Ιουλίου του 1995. Ο στρατός των Σέρβων διοικούνταν από τον στρατηγό Ράτκο Μλάντιτς. Οι Ολλανδοί στρατιώτες δεν μπορούσαν να υπερσπιστούν την πόλη, ενώ ζήτησαν κάλυψη από το ΝΑΤΟ και τον ΟΗΕ, που δεν ήρθε ποτέ.
Η πόλη καταλήφθηκε και αμέσως οι δυνάμεις των Σέρβων άρχισαν να διαχωρίζουν τον πληθυσμό. Οι γυναίκες, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι απομακρύνθηκαν με λεωφορεία και ανθρωπιστικά κονβόι, συχνά υπό σκληρές και ταπεινωτικές συνθήκες. Ωστόσο, περίπου 8.000 Βόσνιοι άνδρες και αγόρια -από εφήβους έως μεσήλικες- συνελήφθησαν. Μεταφέρθηκαν σε διάφορα σημεία, όπως σχολεία, αποθήκες και στρατόπεδα συγκέντρωσης και τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες, εκτελέστηκαν.
Οι μαζικές εκτελέσεις έγιναν σε δάση, χωράφια και απομακρυσμένες τοποθεσίες. Τα θύματα πυροβολούνταν εξ επαφής, συχνά αφού είχαν δεμένα μάτια και χέρια. Τα σώματά τους θάβονταν σε ομαδικούς τάφους, μερικοί εκ των οποίων σκάφτηκαν πρόχειρα και άλλοι πιο προσεκτικά κρυμμένοι. Αργότερα βέβαια για να κρυφτούν τα στοιχεία, πολλά πτώματα ανασκάφθηκαν από τους τάφους και ξαναθάφτηκαν. Η σφαγή αυτή ήταν η μεγαλύτερη της Ευρώπης μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά από την εξέταση των όσων συνέβησαν, η Ολλανδική κυβέρνηση μάλιστα παραιτήθηκε.
Στις 26 Φεβρουαρίου του 2007, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε την απόφασή του στην υπόθεση της Βοσνίας Ερζεγοβίνης κατά της πρώην Γιουγκοσλαβίας σχετικά με τη σφαγή στη Σρεμπρένιτσα το 1995. Σύμφωνα με την απόφαση, η σφαγή συνιστά γενοκτονία, αλλά δεν μπορεί να αποδοθεί στα εναγόμενα κρατικά όργανα της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Το δικαστήριο έκρινε, επιπλέον, ότι η Σερβία, ως μόνη διάδοχος της πρώην Γιουγκοσλαβίας μετά την αποχώρηση του Μαυροβουνίου από την ομοσπονδία, παραβίασε το διεθνές δίκαιο, καθώς δεν έλαβε κανένα μέτρο για να εμποδίσει τη σφαγή αυτή.
Οι Έλληνες παραστρατιωτικοί, μέλη της της Ελληνικής Εθελοντικής Φρουράς οι οποίοι ανάρτησαν την Ελληνική, την Βυζαντινή και την σημαία της Βεργίνας δίπλα στην Σερβική σημαία την επομένη της σφαγής, τον Ιούλιο του 2006 με εντολή του τότε υπουργού δικαιοσύνης Αναστάσιο Παπαληγούρα, ερευνήθηκαν από την εισαγγελία της χώρας μας για την συμμετοχή τους. Πολλά Ελληνικά κανάλια την περίοδο εκείνη φιλοξένησαν συνεντεύξεις τους όπου φαίνονταν οι άνθρωποι που διέπραξαν αυτή την μεγάλη σφαγή ως ήρωες. Θα πρέπει να επισημάνουμε πρώτον πως δεν ήταν μέλη του Ελληνικού στρατού, αλλά μιας παραστρατιωτικής οργάνωσης, και ότι τουλάχιστον οι αρχηγοί αυτής της παραστρατιωτικής οργάνωσης δήλωναν μέλη της Χρυσής Αυγής και μάλιστα είχαν θέσεις σε κεντρικά όργανα του κόμματος, όπου αργότερα καταδικάστηκε ως εγκληματική οργάνωση, χωρίς όμως να αναφέρεται στην απόφαση του δικαστηρίοι η συμμετοχή των μελών της στον πόλεμο αυτό, και ζωρίς καν το δικαστήριο να εξετάσει τα γεγονότα αυτά.
Το 2002 η αναφορά του Ολλανδικού Ινστιτούτο Σπουδών NIOD για τον Πόλεμο, το Ολοκαύτωμα και τις Γενοκτονίες για τη Σρεμπρένιτσα περιέγραψε πως η μονάδα της ΕΕΦ ύψωσε την ελληνική σημαία πάνω από την πόλη μετά την πτώση της, παραπέμποντας σε βιντεοσκοπημένο υλικό του γεγονότος και αποσπάσματα από υποκλεμμένες Σερβοβοσνιακές στρατιωτικές τηλεφωνικές συνομιλίες, οι οποίες περιελάμβαναν το κατηγορηματικό αίτημα του για την ύψωση της σημαίας υπέρ της τιμής «των γενναίων Ελλήνων που μάχονται στο πλευρό μας». Η αναφορά επίσης αποκάλυπτε ότι η ελληνική κυβέρνηση είχε στείλει φορτία ελαφρού οπλισμού και πυρομαχικών στον Σερβοβοσνιακό στρατό μεταξύ του 1994 και του 1995.Σύμφωνα με μια αναφορά του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων, περίπου δώδεκα Έλληνες εθελοντές μάχονταν στο πλευρό των Σερβοβοσνίων κατά τη διάρκεια της σφαγής της Σρεμπρένιτσα.
Το 2021 πάντως, περίπου έναν χρόνο μετά την λήξη του δικαστηρίου της Χρυσής Αυγής, επιζώντες από την σφαγή αυτή μήνυσαν την Χρυσή Αυγή για την γενοκτονία αυτή.
Σύμφωνα με τις καταγγελίες των επιζώντων της γενοκτονίας, κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, μέλη της Χρυσής Αυγής ήταν μεταξύ των Ελλήνων παραστρατιωτικών εθελοντών που πολέμησαν μαζί με τον Στρατό των Σερβοβοσνίων και μερικοί φέρονται να ήταν παρόντες και στη Σρεμπρένιτσα την περίοδο κατά την οποία δολοφονήθηκε μεγάλος αριθμός Βόσνιων Μουσουλμάνων.
«Υπάρχουν πολλά στοιχεία ότι λειτουργούσαν στη Σρεμπρένιτσα. Υπάρχουν φωτογραφίες που το αποδεικνύουν», δήλωσε η Μούνιρα Σούμπασιτς, επικεφαλής των Mητέρων της Σρεμπρένιτσα, σύμφωνα με το Independet New Balkan Agency. Η Σούμπασιτς έχασε τον γιο και τον σύζυγό της στη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα και είπε ότι οι Έλληνες εθελοντές που συμμετείχαν στη σφαγή μετά την πτώση της Σρεμπρένιτσα το 1995 δεν προσήλθαν ποτέ στη δικαιοσύνη.
Η επικεφαλής της ένωσης Γυναικών της Σρεμπρένιτσα Νούρα Μπέγκοβιτς, η οποία έχασε 16 μέλη της οικογένειάς της στη γενοκτονία, είπε ότι η Σρεμπρένιτσα είχε ακόμη και «Οδό Ελληνικής Φιλίας» σε κάποιο σημείο. Το 1996, ένα χρόνο μετά το τέλος του πολέμου, η τοπική συνέλευση στην πόλη που περιλάμβανε μόνο Σέρβους έδωσε στον δρόμο το όνομά του, αν και μετονομάστηκε αργότερα το 2000, εξήγησε.
Στα επόμενα χρόνια πάντως μετά την σφαγή έγιναν εκταφές και αναγνωρίστηκαν τα θύματα της γενοκτονίας, όπου τάφηκαν από τους συγγενείς τους. Στις 11 Ιουλίου του 2007 έγινε ταφή 456 θυμάτων μετά την αναγνώρισή τους. Ακολουθεί και η παρακάτω συγκλονιστική φωτογραφία της ταφής των Βόσνιων.
Στην πόλη έγινε και μνημείο μνήμης της γενοκτονίας προκειμένου να θυμίζει την μεγάλη σφαγή, όπου έχει αναγνωριστεί ως η μεγαλύτερη γενοκτονία μετά την λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου στην Ευρώπη.Ακολουθεί η φωτογραφία του μνημείου.
Η σφαγή, που κόστισε την ζωή σε πάνω απο 8000 Βόσνιους την ζωή, προκάλεσε την διεθνή κατακραυγή και έγινε σύμβολο της αποτυχίας προστασίας ευάλωτων πληθυσμών. Προκάλεσε συζητήσεις για την αποτελεσματικότητα της ειρηνευτικής αποστολής του ΟΗΕ και την ευθύνη της διεθνούς κοινότητας να παρέμβει σε περιπτώσεις μαζικών εγκλημάτων.
Άφησε χιλιάδες οικογένειες συντετριμμένες. Οι επιζώντες αντιμετώπισαν τεράστια τραύματα και απώλειες. Πολλοί εγκατέλειψαν τόσο τη Σρεμπρένιτσα όσο και τις γειτονικές περιοχές, αναζητώντας καταφύγιο σε ασφαλέστερα μέρη της Βοσνίας ή ακόμα και στο εξωτερικό.
Ο κοινωνικός ιστός της περιοχής καταστράφηκε. Οι άνδρες, που συχνά ήταν οι κύριοι εργαζόμενοι και προστάτες, χάθηκαν, αφήνοντας τις οικογένειες ευάλωτες. Οι ψυχολογικές και συναισθηματικές ήταν πληγές βαθιές, με τους επιζώντες να αφηγούνται τρομακτικές ιστορίες κρυψώνων, απωλειών και εκτελέσεων αγαπημένων προσώπων.
Σε απάντηση στις θηριωδίες στη Βοσνία, τα Ηνωμένα Έθνη έστειλαν στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο τον Ράτκο Μλάντιτς. Το 2017, μετά από μακρά δίκη, ο Μλάντιτς καταδικάστηκε για γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, και του επιβλήθηκε ισόβια κάθειρξη.
Ωστόσο, πολλές οικογένειες θυμάτων θεωρούν ότι η δικαιοσύνη παραμένει ελλιπής, καθώς ορισμένοι δράστες δεν έχουν λογοδοτήσει ποτέ. Μεταξύ αυτών ήταν και τα μέλη της ΕΕΦ που συμμετείχαν στις σφαγές αυτές. Το κυριότερο όμως είναι ότι κανένας δημοσιογράφος δεν λογοδότησε για το γεγονός πως έδειχνε αυτούς τους παραστρατιωτικούς ως ήρωες. Τα βίντεο και τα ονόματα υπάρχουν ελεύθερα στο διαδίκτυο, δεν χρειάζεται να τα αναπαράγουμε. Αυτό που χρειάζεται όμως να θυμόμαστε, είναι ότι θα πρέπει οι πρωταγωνιστές της σφαγής να τιμωρηθούν, οι άνθρωποι που τους συστήσαν στο Ελληνικό κοινό να λογοδοτήσουν και βέβαια οι μελλοντικές γενιές να εκπαιδευτούν μέσα από τα γεγονότα για τους κινδύνους που μπορεί να οδηγήσει η μισαλοδοξία και το κόστος της αδράνειας απέναντι στον εθνικισμό και την βία που γεννά στους λαούς.
Πληροφορίες αντλήσαμε από το ρεπορτάζ του News247, από το TVXS και από το wiki
