Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
Στις 8 Δεκεμβρίου 2024 έπεσε το καθεστώς του Άσαντ στην Ρωσία με τον ίδιο να διαφεύγει στην Ρωσία όπου του έδωσε πολιτικό άσυλο. Μια συμμαχία ανταρτών εκείνη την ημέρα κατέλαβε την Δαμασκό όπου δημιούργησε μια προσωρινή κυβέρνηση με πρόεδρο τον Αχμέντ αλ-Σαράα. Στην συνέχεια σχηματίστηκε μια υπηρεσιακή κυβέρνηση 23 μελών (29 Μαρτίου 2025). Η κυβέρνηση αυτή υπέγραψε μια νέα συναταγματική διακήρυξη που επί της ουσίας έδωσε τις βασικές εκτελεστικές εξουσίες στον νέο πρόεδρο της χώρας, όπου από την πρώτη στιγμή διακήρυξε τον δημοκρατικό μετασχηματισμό της χώρας, που όμως η οικονομία της παραμένει εύθραυστη ενώ οι πολεμικές συγκρούσεις δεν έχουν σταματήσει. Επίσης οι πρόσφυγες που επέστρεψαν στην χώρα μετά την έναρξη των πολεμικών συγκρούσεων είναι ελάχιστοι.
Η Ρωσία στην χώρα αυτή έχει παρουσία από την εποχή της ΕΣΣΔ. Το 1971 δημιουργήθηκε η ναυτική βάση του Ταρτούς όπου με συμφωνία που υπογράφτηκε το 2017 από το καθεστώς Άσαντ ανανέωσε την συμφωνία αυτή για άλλα 49 χρόνια. Επίσης το 2015 χτίστηκε η αεροπορική βάση Χμέϊμίμ στην Λαττάκεια και σύμφωνα με τη συμφωνία που υπογράφτηκε τότε δεν υπάρχει χρονικό όριο για την συγκεκριμένη βάση. Επίσης το καλοκαίρι αυτό οι Ρώσοι έχουν ενισχύσει την παρουσία τους στο διεθνές αεροδρόμιο στο Καμισλί στα βορειοανατολικά της χώρας. Το 2016 ο ρωσικός στρατός άρχισε την κατασκευή μικρής στρατιωτικής βάσης μέσα στην αρχαιολογική ζώνη της Παλμύρας, στη κεντρική Συρία. Σύμφωνα με τον Associated Press, η βάση ανεγέρθηκε στο άκρο της προστατευόμενης περιοχής όπου βρισκόταν η πόλη, με στόχο την υποστήριξη των συριακών δυνάμεων και την απομάκρυνση ναρκών από τον χώρο. Η χρήση της συγκεκριμένης βάσης έκτοτε είναι περιορισμένη και το καθεστώς της εξαρτάται από τις μεταβαλλόμενες ισορροπίες στον πόλεμο, όπου μετά την πτώση του καθεστώτος Ασαντ είναι αρνητικές.
Δημοσιεύματα τόσο από Συριακά ΜΜΕ όσο και από άλλα ΜΜΕ δείχνουν ότι η Ρωσία το τελευταίο διάστημα όπως ήδη έγραψα παραπάνω έχει αυξήσει την παρουσία της στις εγκαταστάσεις του Καμισλί. Έχει οχυρώσει την περίμετρο της βάσης, ενώ έχει υψώσει την ρωσική σημαία σηματοδοτώντας πρόθεση μόνιμης παραμονής στην περιοχή.
Ρωσικά μεταγωγικά αεροσκάφη πραγματοποιούν τακτικές πτήσεις μεταξύ Καμισλί και της βάσης Χμεϊμίμ, μεταφέροντας στρατεύματα, ραντάρ και εφόδια, ενώ οι επιχειρήσεις γίνονται συνήθως τις πρώτες πρωινές ώρες ή τη νύχτα ώστε να αποφεύγεται η προσοχή των μέσων ενημέρωσης. Περίπου 200 Ρώσοι στρατιώτες σταθμεύουν πλέον στην αεροπορική εγκατάσταση αριθμός που υπερβαίνει πολύ την πολύ μικρή δύναμη που υπήρχε τους προηγούμενες ημέρες. Η βάση παρακολουθείται πλέον με ραντάρ επί 24ωρου βάσεως ενώ φαίνεται ότι έχουν σταθμεύσει τρια ελικόπτερα τύπου Ka-52 που χρησιμοποιούνται γενικότερα για επιθέσεις. Το Καμισλί δεν φαίνεται πάντως να φιλοξενεί μόνιμα αεροσκάφη, απλά δημοσιεύματα του 2021 έδειχναν ότι εκεί προσγειώθηκε ένα Su-35 στο πλαίσιο επιδείξεων. Για την ανάπτυξη πάντως μαχητικών απαιτούνται περαιτέρω οχυρώσεις και εκτεταμένο σύστημα αεράμυνας, κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει υλοποιηθεί, αλλά δεν αποκλείεται να το δούμε το επόμενο διάστημα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η ρωσική οικοδόμηση στο Καμισλί εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους. Πρώτον, η ενίσχυση των ρωσικών δυνάμεων δίπλα στις περιοχές που ελέγχουν οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) λειτουργεί ως αντίβαρο στην επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών στη βορειοανατολική Συρία. Δεύτερον, η περιοχή του Καμισλί βρίσκεται κοντά στις πετρελαιοπηγές της επαρχίας Χασάκα και η παρουσία του Ρωσικού στρατού στη βάση παρέχει στη Μόσχα μόχλευση επί ζωτικών ενεργειακών διαδρομών. Επιπλέον, οι μεταγωγικές πτήσεις επέτρεψαν στη Ρωσία να μετακινήσει εξοπλισμό και στη Λιβύη, υποδηλώνοντας ότι η βάση εξυπηρετεί και άλλες επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή της μέσης ανατολής.
Η ενίσχυση της βάσης προκαλεί ανησυχία στους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι παραπονούνται για τους συχνούς θορύβους από τα χαμηλά, νυχτερινά περάσματα των μεταγωγικών αεροσκαφών. Η Δαμασκός, αν και επισήμως ελέγχεται από το νέο καθεστώς που δεν στηρίζεται από την Ρωσία, δεν έχει αντιδράσει. Αυτό το γεγονός υποδηλώνει ότι η Ρωσία διατηρεί de facto αυτονομία στις περιοχές αυτές.
Οι ισορροπίες στην περιοχή έτσι και αλλιώς έχουν διαταραχθεί με την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, ενώ οι παραδοσιακοί σύμμαχοι της χώρας, όπως το Ιράν, που διατηρεί φιλικές σχέσεις με την Ρωσία χάνουν την επιρροή τους σταδιακά. Η ρωσία με τις κινήσεις της προσπαθεί συνεχώς να αποφύγει την πλήρη αποχώρηση από την περιοχή της μέσης ανατολής, ενώ οι βάσεις αυτές παίζουν σημαντικό ρόλο στις επιδιώξεις της.
Η ενίσχυση του Καμισλί θεωρείται μέσο προστασίας των ρωσικών συμφερόντων σε μια χώρα που βρίσκεται σε μεταβατικό καθεστώς, όπου οι πολιτικές και στρατιωτικές συμμαχίες αναδιαμορφώνονται. Το Καμισλί πλέον λειτουργεί ως ένα δέυτερο στρατηγικό κέντρο δίπλα στο Χμεϊμίμ. Το Καμισλί πάντως έχει δεχτεί αρκετές φορές πυρά από Ισραηλινά αεροσκάφη στο παρελθόν. Μετά την ενίσχυση από πλευράς της Ρωσίας δεν φαίνεται πλέον να αποτελεί στόχος του Ισραήλ η συγκεκριμένη βάση και αυτό για τους εμφανείς γεωστρατηγικούς λόγους που συνάδουν με την παρουσία της Ρωσίας στην χώρα.
