Σήμερα συμπληρώνονται 36 χρόνια από την ημέρα που ο Παύλος Μπακογιάννης δολοφονήθηκε από τη 17 Νοέμβρη. Ήταν συγκεκριμένα το πρωϊ της 26ης Σεπτεμβρίου του 1989 όταν ο Παύλος Μπακογιάννης όντας βουλευτής της ΝΔ έφτασε στο γραφείο του στο κέντρο της Αθήνας, εκεί τον περίμεναν 3 ένοπλοι που τον πλησίασαν και τον πυροβόλησαν εξ’επαφής.
Μετά την σύλληψη των μελών της 17 Νοέμβρη, ακολούθησε το δικαστήριο, όπου για την συγκεκριμένη δολοφονία καταδικάστηκαν οι Δημήτρης Κουφοντίνας, Ηρακλής Κωστάρης και Αλέξανδρος Γιωτόπουλος σε ισόβια κάθειρξη, ενώ ο Σάββας Ξηρός και ο Βασίλης Τζωρτζάτος καταδικάστηκαν σε 15 χρόνια κάθειρξη. Όλοι οι άνωθεν έχουν και άλλες καταδίκες για τις πράξεις που είχε κάνει η οργάνωση, όπου έστειλε στις 9 Οκτωβρίου του 1989 στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία την 12 σέλιδη προκήρυξη με τίτλο «Άρχισε η κάθαρση», όπου εξηγούσαν τους λόγους που έκαναν την συγκεκριμένη πράξη.
Στο κείμενό της, μεταξύ άλλων, η οργάνωση κατονομάζει τον Μπακογιάννη ως «απατεώνα και ληστή του λαού», τον κατηγορεί για οικονομικές συναλλαγές με τον Κοσκωτά και για εμπλοκή στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της «Γραμμής», καθώς και για την αγορά της Τράπεζας Κρήτης μέσω της ίδιας εταιρείας.
Λίγες μέρες αργότερα εστάλη και δεύτερη προκήρυξη στην «Ελευθεροτυπία» όπου αναφέρουν ότι αποφάσισαν να εκτελέσουν «τον απατεώνα και ληστή του λαού Μπακογιάννη». Επικαλούνται οικονομικές κατηγορίες: ότι «έκλεψε τα πρώτα 60 εκατομμύρια του ιδρυτικού κεφαλαίου της Γραμμής», καθώς και ότι συνεργάστηκε με τον Κοσκωτά για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Γραμμής και για την αγορά της Τράπεζας Κρήτης μέσω της Γραμμής και στην ίδια προκήρυξη γράφουν πως οι ευθύνες δεν περιορίζονται στον Μπακογιάννη, αλλά ότι συνυπεύθυνοι ήταν και οι Παπανδρέου, Κουτσόγιωργας, Πέτσος, Ρουμελιώτης και Χαλκιάς. Λίγες ημέρες πριν είχαν κάνει απόπειρα δολοφονίας έναντι του Πέτσου όπου απέτυχε. Ο Πέτσος έγινε στόχος βομβιστικής επίθεσης κατά την οποία τραυματίστηκε ελαφρά. Ο Πέτσος μέχρι δυο μήνες πριν την βομβιστική επίθεση ήταν υπουργός Δημοσίας τάξης. Τον Σεπτέμβριο του 1989 παραπέμφθηκε στο Ειδικό Δικαστήριο για παράβαση του νόμου περί ευθύνης υπουργών, για το αδίκημα της παθητικής δωροδοκίας σε βαθμό κακουργήματος και της ηθικής αυτουργίας σε απιστία κατ’ εξακολούθηση μόνο για τις καταθέσεις των ΕΛΤΑ στην Τράπεζα Κρήτης. Τον Οκτώβριο προφυλακίστηκε για 25 ημέρες,ωστόσο το ειδικό δικαστήριο το 1992 τον αθώωσε για τα αδικήματα της παθητικής δωροδοκίας και της ηθικής αυτουργίας σε απιστία, αλλά τον έκρινε ένοχο για το αδίκημα της παραβάσεως του νόμου περί ευθύνης υπουργών (για την επέκταση των εγκαταστάσεων και τις πολεοδομικές παραβάσεις του Κοσκωτά στην Παλλήνη) και τον καταδίκασε σε φυλάκιση 10 μηνών με τριετή αναστολή και στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων για δύο χρόνια.
Η δολοφονία του Μπακογιάννη συγκλόνισε την πολιτική επικαιρότητα εκείνων των ημερών, η οποία μονοπωλούνταν από έναρξη της διαδικασίας για την παραπομπή των πολιτικών του σκανδάλου Κοσκωτά. Την ημέρα που δολοφονήθηκε εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση η χρηματοδότηση του προγράμματος για την Ευρυτανία, που ο ίδιος είχε καταρτίσει.
Ο Μπακογιάννης κηδεύτηκε στο Καρπενήσι στις 29 Σεπτεμβρίου παρουσία πολύ κόσμου, που φώναζαν συνθήματα κατά της τρομοκρατίας. Στο Καρπενήσι οι αρχές της πόλης τον τίμησαν δημιουργώντας το ομώνυμο πάρκο, όπου έχει στηθεί ο ανδριάντας του, και δίνοντας το όνομά του σε κεντρικό δρόμο της πόλης.
Οι εφημερίδες της εποχής ανάλογα με την γραμμή τους κατηγορούσαν είτε το ΠΑΣΟΚ ή την ΝΔ για ηθική αυτουργία στην δολοφονία. Η Ελευθεροτυπία έγραψε «Καρφιά στον Αντρέα». Η Αυριανή έγραφε «Εμπορεύονται τη δολοφονία». Ο Ελεύθερος τύπος έγραφε «Χτύπησε η πασοκική 17Ν».
Εκείνη την περίοδο είχαν συμβρί οι εκλογές του Ιουνίου του 1989 όπου προέκυψε η κυβέρνηση συνεργασίας της ΝΔ με τον Συνασπισμό και με μεταβατικό πρωθυπουργό τον Τζαννή Τζαννετάκη. Σκοπός όπως διακήρυττε η κυβέρνηση αυτή ήταν η «κάθαρση» της πολιτικής ζωής. Ουσιαστικά ήταν να στείλουν τον Ανδρέα και τους συνεργάτες του στο ειδικό δικαστήριο για το σκάνδαλο Κοσκωτά. Μόλις συνέβη αυτό ακολούθησαν δεύτερες εκλογές τον Νοέμβριο του 1989, όπου προέκυψε η οικουμενική κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον καθηγητή Ξενοφώντα Ζολώτα, με στήριξη από την Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και το Συνασπισμό. Τα μόνα κόμματα που δεν συμμετείχαν σε αυτή ήταν οι Οικολόγοι εναλλακτικοί που είχαν έναν βουλευτή και το κόμμα Εμπιστοσύνη από την Ανατολική Θράκη, που είχε και αυτό έναν βουλευτή.
Ο βίος του Παύλου Μπακογιάννη
Ο Παύλος Μπακογιάννης γεννήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου του 1935 στα Βελωτά της Ευρυτανίας. Ήταν ο μεγαλύτερος γιος του παπα-Κώστα και της Ειρήνης Μπακογιάννη. Γυμνάσιο πήγε στο Θέρμο Τριχωνίδας, για ένα χρόνο στο Καρπενήσι (1950) και το τελείωσε στην Πάτρα στο Β’ Γυμνάσιο Πατρών. Σπούδασε Πολιτικές και Κοινωνικές Επιστήμες στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Συνέχισε τις σπουδές του στη Γερμανία, παίρνοντας πτυχίο Πολιτικής Οικονομίας και Πολιτικών Επιστημών των Πανεπιστημίων Μονάχου, Τύμπιγκεν και Κωνσταντίας (Konstanz), στο Πανεπιστήμιο που ανακηρύχθηκε κατόπιν Διδάκτωρ των Κοινωνικών Επιστημών. Δίδαξε Πολιτικές Επιστήμες και Δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του ΄60 και για 10 περίπου χρόνια διηύθυνε το ελληνόφωνο πρόγραμμα της ραδιοφωνίας της Βαυαρίας.
Ήταν διευθυντής μάλιστα του ελληνικού προγράμματος της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας, όταν έγινε το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Από τη θέση αυτή αντιτάχθηκε στο δικτατορικό καθεστώς και έκανε εκπομπές με σχόλια και ειδήσεις που αναμεταδίδονταν και από την Deutsche Welle και πολύ γρήγορα έγιναν σημείο αναφοράς του αντιδικτατορικού αγώνα.
Στο Μόναχο γνώρισε τη Ντόρα Μητσοτάκη, κόρη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, η οποία σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο της ίδιας πόλης και την οποία και παντρεύτηκε το 1974. Μαζί της απέκτησε δύο παιδιά, την Αλεξία και τον Κώστα.
Με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, το 1974 επέστρεψε στην Ελλάδα. Εργάσθηκε στην εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» και το 1982 ανέλαβε την θέση του εκδότη-διευθυντή του εβδομαδιαίου περιοδικού «ΕΝΑ» ως το Φεβρουάριο του 1985. Από το Νοέμβριο του 1985 μέχρι το Σεπτέμβριο του 1989 διετέλεσε πολιτικός σύμβουλος του Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας Κωσταντίνου Μητσοτάκη. Τον Ιούνιο του 1989 εκλέχθηκε βουλευτής της μονοεδρικής περιφέρειας Ευρυτανίας. Ακολούθησε η Κυβέρνηση Τζαννετάκη, στο σχηματισμό της οποίας έλαβε ενεργό ρόλο, ως διαπραγματευτής μεταξύ του κόμματός του και του Συνασπισμού.
Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ανάπτυξη της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Ευρυτανίας. Το πρώτο του μάλιστα βιβλίο είχε τίτλο: “Η Ευρυτανία και οι οικονομικές της δυνατότητες” (Αθήνα, 1960). Εκεί κατήρτησε ολοκληρωμένο σχέδιο ανάπτυξης της περιοχής, το οποίο υπέβαλε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως πολιτικός θεωρούνταν ήπιος και συναινετικός. Θεωρούσε επιβεβλημένη την υπέρβαση των διαχωριστικών γραμμών, την επούλωση των πληγών του Εμφυλίου και του Διχασμού και την Εθνική Συμφιλίωση. Στα πλαίσια αυτής του της πεποίθησης εργάστηκε για την επιτυχία του πρωτοποριακού, για την εποχή, εγχειρήματος συγκυβέρνησης Αριστεράς και Δεξιάς. Για τους ίδιους λόγους μάλιστα ήταν εισηγητής, εκ μέρους της Ν.Δ., του νομοσχεδίου για την απάλειψη των συνεπειών του εμφυλίου πολέμου που υπερψηφίστηκε και έγινε Νόμος το καλοκαίρι του 1989. Για αυτές του τις πεποιθήσεις δολοφονήθηκε από την 17Ν, και όπως αποκάλυψε αργότερα η Ντόρα Μπακογιάννη σε διάλογο που είχε στο δικαστήριο με τους δολοφόνους του συζύγου της, της εξήγησαν ότι ουσιαστικά ο Παύλος Μπακογιάννης δολοφονήθηκε για την ιδέα της εθνικής συμφιλίωσης και την συγκυβέρνηση του 1989, όπου τότε ο Συνασπισμός ήταν ένας συνασπισμός δυο κομμάτων ( ΚΚΕ, ΕΑΡ). Το ΚΚΕ αποχώρησε από το σχήμα το 1992 και από κει και πέρα το κόμμα ακολούθησε την πορεία του μέχρι την δημιουργία του ΣΥΡΙΖΑ το 2004 και την διάλυσή του το 2013 ενόψει της μετατροπής του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. σε ενιαίο κόμμα.
