Το πολυτεχνείο του 1973 και λίγους μήνες αργότερα τα γεγονότα στην Κύπρο οδήγησαν τις δικτατορίες στην έξοδο και την έλευση της αστικής δημοκρατίας στην Ελλάδα. Μιας δημοκρατίας με νόμιμο κόμμα το ΚΚΕ και γενικότερα τα αριστερά κόμμα και χωρίς βασιλιά, αλλά με πληγωμένη την συνείδηση του Έθνους, αφού το 37% της Κύπρου έκτοτε βρίσκεται υπό κατοχή.
Ας πάμε όμως στα γεγονότα. Η Ελλάδα από το 1967 βρισκόταν υπό δικτατορικό καθεστώς. Η δικτατορία του Παπαδόπουλου το 1973 ωστόσο προαναγγέλει την διεξαγωγή εκλογών όπου ήταν μέσα στο σχέδιο της λεγόμενης φιλελευθεροποίησης του καθεστώτος με συμμετοχή όλων των κομμάτων, ακόμα και του ΚΚΕ αλλά και του ΚΚΕ-Εσωτερικού. Ο Παπαδόπουλος υποσχέθηκε ότι θα κλείσει τα ξερονήσια όπου μεταφέρονταν οι Κομμουνιστές και θα κάνει σχετικές ενέργειες για την αποφυλάκιση των πολιτικών κρατουμένων. Όλα αυτά γιατί είχε προηγηθεί το λεγόμενο κίνημα του Ναυτικού και τα γεγονότα στην Νομική καθώς και η δυσαρέσκεια των ΗΠΑ για την στάση του καθεστώτος στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ. Οι συνταγματάρχες υπό το βάρος των εξελίξεων επισπεύδουν τις διαδικασίες για την αποκατάσταση της δημοκρατίας, όπως οι ίδιοι έλεγαν. Μιας δημοκρατίας όμως όπου θα ήταν προεδρική, θα είχε αυξημένες αρμοδιότητες ο πρόεδρος, δηλαδή ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, και ουσιαστικά η βουλή θα έπαιζε διακοσμητικό ρόλο. Πάνω σε αυτό το πλαίσιο στις 8 Οκτωβρίου 1973 ο Παπαδόπουλος διορίζει μεταβατική κυβέρνηση με επικεφαλής τον Σπύρο Μαρκεζίνη. Το σχέδιο του ήταν ο Μαρκεζίνης να βγει σε συνέντευξη τύπου στις 26 Νοεμβρίου και να προκηρύξει τις εκλογές για την την Κυριακή 10 Φεβρουαρίου του 1974. Εντέλει τα γεγονότα στο πολυτεχνείο οδήγησαν την ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη και μια νέα σκληρή δικτατορία όπου θα έπεφτε υπό το βάρος του Κυπριακού τον Ιούλιο του 1974 και την έλευση του Καραμανλή.
Το κοινοβούλιο της δημοκρατίας του Παπαδόπουλου θα είχε 150 βουλευτές και οι υπουργοί θα ήταν όλοι εξωκοινοβουλευτικοί. Οι πολιτικοί ωστόσο είχαν τις διαφοροποιήσεις τους και τους δισταγμούς τους απέναντι στο σχέδιο αυτό. Τα μόνα κόμματα που δεχόντουσαν αυτή την κατάσταση ήταν η ΕΔΑ και το ΚΚΕ Εσωτερικού. Η ένωση κέντρου και η ΕΡΕ, καθώς και το ίδιο το ΚΚΕ είχαν δηλώσει ότι δεν θα συμμετάσχουν σε αυτές τις εκλογές.
Η εξέγερση ξεκίνησε στις 14 Νοεμβρίου του 1973 με κατάληψη του ΕΜΠ από φοιτητές και σπουδαστές. Η κατάληψη κλιμακώθηκε σε αντιδικτατορική εξέγερση στην οποία ενσωματώθηκαν μετέπειτα πολίτες, και διαμαρτυρόμενοι αγρότες. Στις 16 Νοεμβρίου είχαν ξεκινήσει οι διαπραγματεύσεις για ασφαλή αποχώρηση των φοιτητών από τον χώρο του Πολυτεχνείου, εντέλει αποφασίστηκε από το καθεστώς η επέμβαση του στρατού και ένα από τα τρία άρματα που είχαν παραταχθεί έξω από τη σχολή, γκρέμισε την κεντρική πύλη. Οι φοιτητές που είχαν φτιάξει σταθμό έκαναν εκκλήσεις στον στρατό να αψηφήσουν τις εντολές των ανωτέρων τους και στην συνέχεια εκφωνητής του πολυτεχνείου, Δημήτρης Παπαχρήστος, έψαλε τον Εθνικό ύμνο. Οι στρατιώτες ωστόσο υπάκουσαν τις εντολές της κυβέρνησης αλλά όπως καταγράφεται οι στρατιώτες οδήγησαν τους φοιτητές εκτός του χώρου χωρίς βία. Βία και πυροβολισμοί, αλλά και θάνατοι σημειώθηκαν από τους ελεύθερους σκοπευτές της αστυνομίας όπου σύμφωνα με τα όσα έγιναν γνωστά αργότερα δολοφόνησαν 23 ανθρώπους. Το νούμερο αυτό βέβαια αμφισβητείται γιατί πολύ έκαναν λόγω για 59 νεκρούς και ακόμα για 79 νεκρούς.
Έχουν γραφτεί πολλά και βέβαια κάθε χρόνο τέτοια μέρα λένε οι αρνητές των γεγονότων ότι οι νεκροί δεν ήταν μέσα στο πολυτεχνείο, αλλά απέξω. Για εμάς αυτό βέβαια δεν έχει καμία σημασία. Σημασία έχει πως νεκροί υπήρξαν, πως το τότε φοιτητικό κίνημα μαζί με τον λαό έδειξε την αντίθεσή του στα σχέδια της δικτατορίας και πως το καθεστώς έδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο θα λέγαμε το προσωπείο του. Επίσης το καθεστώς Ιωαννίδη που ακολούθησε έκανε ακόμα πιο σκληρές διώξεις και ευθύνεται για ακόμα περισσότερους θανάτους. Και βέβαια δε θα μπορούσαμε να ξεχάσουμε τα γεγονότα στην Κύπρο, τότε που οι ανόητοι έκαναν πραξικόπημα και ανατροπή του Μακάριου, δίνοντας το έναυσμα στην Τουρκία να επέμβει στρατιωτικά στο νησί. Τα γεγονότα είναι γνωστά.
Στις 30 Δεκεμβρίου του 1975 και μετά από ακροαματική διαδικασία 2,5 μηνών και διάσκεψη 6 ημερών ενώπιον του πενταμελούς εφετείου Αθηνών, εκδόθηκε η απόφαση του δικαστηρίου το οποίο κήρυξε ένοχους τους 20 από τους 32 κατηγορούμενους για τα γεγονότα αυτά. Ήταν το αποτέλεσμα της δίκης του Πολυτεχνείου, όπου πολλοί από τους κατηγορούμενους καταδικάστηκαν εις θάνατον, αλλά η κυβέρνηση Καραμανλή με νόμο κατέργησε την θανατική ποινή και μετέτρεψε την ποινή τους σε ισόβια δεσμά. Οι πρωτεργάτες της δικτατορίας έμειναν σχεδόν για όλη την υπόλοιπη ζωή τους στην φυλακή. Ο Παπαδόπουλος πέθανε το 1999 όντας ακόμα στην φυλακή. Ο Ντερτιλής πέθανε το 2013 όντας ακόμα στην φυλακή, ενώ ο Πατακός αποφυλακίστηκε το 1990 και πέθανε το 2016 σε ηλικία 103 ετών. Ο Ιωαννίδης πέθανε στην φυλακή το 2010. Κανένας τους δεν μετάνοιωσε για τις πράξεις τους και όλοι τους υπήρξαν ένθερμοι υποστηρικτές του καθεστώτος τους όλα τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής τους. Όλοι τους κατέθεσαν βέβαια στην εξεταστική επιτροπή της βουλής τα έτη 1986-1988 που είχε συστήσει η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου για τα γεγονότα στην Κύπρο. Αυτός ο φάκελος της Κύπρου που έχει σημαντική ιστορική αξία έμενε για χρόνια αδημοσίευτος και κρατικό μυστικό. Εντέλει δημοσιεύτηκε από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ το 2018 σε 15 τόμους. Το υλικό υπάρχει στην βιβλιοθήκη της Βουλής και είναι δημόσιο (Μπορείτε να το δείτε εδώ).
Το 1974 στις 17 Νοεμβρίου έγιναν και οι πρώτες εκλογές της μεταπολίτευσης. Εκλογές που κέρδισε η Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Καραμανλή με 54,37% και πήρε 220 έδρες. Δεύτερο κόμμα βγήκε η Ένωση κέντρου του Γεώργιου Μαύρου με 20,42% και 60 έδρες. Τρίτο κόμμα βγήκε το ΠΑΣΟΚ με 13,58% και με 12 έδρες και 4ο κόμμα η ενωμένη αριστερά όπου πήρε 9,47% και 8 έδρες. Στο τελευταίο σχήμα συμμετείχε το ΚΚΕ, το ΚΚΕ Εσωτερικού και η ΕΔΑ. Λίγους μήνες αργότερα διαλύθηκε. Η ΕΔΑ είχε τότε αρχηγό τον Ηλία Ηλιού, το ΚΚΕ τον Χαρίλαο Φλωράκη και το ΚΚΕ Εσωτερικού τον Μπάμπη Δρακόπουλο.
