Γράφει ο Θελόγος Πούλος, Φυσιογνώστης-παιδαγωγός
Οι φωτογραφίες των ηρώων της Καισαριανής, συγκλόνισαν το Πανελλήνιο, και όχι μόνο, διότι έγιναν ο καθρέπτης, της δικής μας ζωής, και μας καλούν σε απολογία. Μας καλούν ν’ απαντήσουμε στο ερώτημα, πώς άραγε αξιοποιήσαμε εμείς τη θυσία τους, καθώς έχουμε σήμερα τη δυνατότητα χάρις στη δική τους θυσία, να διαχειριζόμαστε ελεύθερα τη ζωή μας, και να διεκδικούμε τα αυτονόητα.
Πώς δηλαδή αξιοποιούμε εμείς τη ζωή μας, για να έχουμε την αξιοπρέπεια που αντιστοιχεί στο ανθρώπινο είδος; Το είδος του «σοφού» ανθρώπου, το οποίο μπορεί ν’ αποκτάει συνείδηση ότι η ζωή του είναι ένα ευαίσθητο θαύμα, που ευημερεί σε συγκεκριμένες συνθήκες, μοναδικό κι’ ανεπανάληπτο, και άρα οφείλει να τη σέβεται όσο τίποτα άλλο;
Πολύ περισσότερο, αφού πέρα από τη ζωή, δεν υπάρχει κανένα συμφέρον;
Πόσο επωφεληθήκαμε της ευκαιρίας που μας έδωσαν με τη θυσία τους αυτοί και άλλοι πολλοί, για να μην ξαναβρεθούμε στην ίδια μοίρα;
Πόσο κατανοήσαμε, και πόσο διδάξαμε και αναδείξαμε την αξία του σεβασμού στην καθημερινότητά μας, για να εμποδίζουμε τον ανθρώπινο εγωισμό να σηκώνει κεφάλι, και ν’ απειλεί την ανθρώπινη υπόσταση ατόμων και ολόκληρων λαών, ενώ ζούμε πάνω σ’ ένα πλανήτη, που έχει τις προδιαγραφές παραδείσου;
Πόσο αναδείξαμε τις προδιαγραφές παραδείσου του πλανήτη μας, που μπορούν να εξασφαλίσουν ευημερία για όλους και όλες, με την προϋπόθεση του σεβασμού στη ζωή;
Δηλαδή του σεβασμού στον εαυτό μας, αλλά και στο κοινωνικό και φυσικό μας περιβάλλον;
Το γεγονός ότι παρατηρούμε σε καθημερινή βάση, και σε κάθε μας βήμα, τόσο τους καθημερινούς ανθρώπους με τους οποίους συναλλασσόμαστε, όσο και τους ηγέτες των λαών, να προσπαθούν να επιβληθούν με τη βία της προπαγάνδας και τη βία των όπλων, ο ένας στον άλλο, τι άλλο άραγε σημαίνει, παρά το ότι και πάλι αφήσαμε τον εγωισμό μας να μας βάλει σε λάθος μονοπάτι;
Το χειρόφρενο στο νέο κατήφορο της ανθρωπότητας, μόνο μια ισχυρή αντίληψη της έννοιας του σεβασμού εγκατεστημένη σε κάθε ανθρώπινη συνείδηση, μπορεί να το τραβήξει και να σώσει την ανθρωπότητα από το χειρότερο όλεθρο από όσους έχουν προηγηθεί.
Διότι η συνείδηση του σεβασμού, είναι αυτή που μετατρέπει το ανθρωποειδές σε άνθρωπο.
Και επειδή οι καιροί δεν περιμένουν, ας κοιτάξουμε όλοι και όλες βαθιά στα μάτια αυτούς τους ήρωες, να διαβάσουμε το βάθος και το πλάτος της συνείδησής τους, μήπως και βρούμε το κουράγιο, ν’ αναλάβουμε και τις δικές μας ευθύνες, όσο έχουμε ακόμη καιρό ειρήνης στη χώρα μας. Γιατί όταν θα ηχήσουν τα τύμπανα του πολέμου, θα είναι αργά να μιλάμε για σεβασμό. Κανείς -καμιά δεν θα μας ακούει. Επειδή ο σεβασμός, είναι η λογική της ζωής. Δεν είναι η λογική της νίκης του θανάτου πάνω στους άλλους, που τους θεωρούμε αντιπάλους αντί να τους έχουμε συνεργάτες.
Έχω τη γνώμη, ότι αν θέλουμε να προστατέψουμε την ειρήνη από τον ασυγκράτητο εγωισμό των γενεών που ακολουθούν, θα πρέπει να στηθούν ανδριάντες σε κάθε τόπο καταγωγής των ηρώων. Δηλαδή σε κάθε χωριό, και σε κάθε γειτονιά που τους γέννησε και τους έθρεψε. Για να μαθαίνουν τα παιδιά από τη μικρή τους ηλικία, ότι η γειτονιά τους και το χωριό τους γέννησε έναν άντρα ή μια γυναίκα, που η συνείδησή τους ξεπερνούσε τα όρια της γειτονιάς τους και του χωριού τους.
Αλλά να δημιουργηθεί και ένας χώρος ηρώων, στην Καισαριανή ή αλλού, όπου κάθε ένας και κάθε μια που υποστήριξε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια με τη θυσία της ζωής του-της, να έχει μια θέση η προτομή του-της. Και το χώρο αυτό, να τον επισκέπτονται υποχρεωτικά όλα τα σχολεία της χώρας, και οι Μαθητές -Μαθήτριες, να παρελαύνουν μπροστά στις χιλιάδες προτομές, των συγκεκριμένων ηρώων.
Έτσι θα βάλουμε τις βάσεις, για να κάνουμε καθημερινή πράξη το σεβασμό όλων, προς όλους και όλες στην περίοδο της ειρήνης. Και αν επιμείνουμε αυτά να κάνουμε πράξη στην περίοδο της ειρήνης, τότε μπορούμε όλοι και όλες μαζί, με καθημερινές πράξεις, ν’ αποτρέπουμε τους πολέμους.
Κάθε χωριό δικαιούται και οφείλει να συστήσει στις νέες γενιές τους ήρωές του. Το δικό μου χωριό, το Καρκινάγρι της Ικαρίας, το γνωστό στραγγαλισμένο χωριό της Ικαρίας, που ακόμη αναπνέει όσο αναπνέουν οι μετρημένοι γέροντές του, έχει τους δικούς του ήρωες. Τα νέα παιδιά δεν τους γνωρίζουν, αλλά δεν τους γνωρίζουν και πολλοί από τους ενήλικες. Ένας όμως από αυτούς ξεχωρίζει. Είναι ο Σταμάτης Τρατράς. Κατά τον έγκυρο Γιάννη Τσαρνά, που υπηρέτησε ως Γυμνασιάρχης του Γυμνασίου Αγίου Κηρύκου, και αναγνωρίζεται ως ο μεγάλος Δάσκαλος των Ικαριωτών, αν κάποτε ανεγερθεί μνημείο για να τιμηθεί ο αφανής ναύτης, είναι δίκαιο, ο ανδριάντας που θ’ ανεγερθεί, ν’ απεικονίζει τον Σταμάτη Τρατρά. Ήταν ο πρώτος που με το καΐκι του, φυγάδευε από τις ακτές της Αττικής, προς τις ακτές της Μικράς Ασίας, πολιτικούς και στρατιωτικούς, για να φτάσουν στην Αίγυπτο. Επειδή ο Γιάννης Τσαρνάς γνώριζε τον Σ.Τ. πριν από τον πόλεμο, κι’ επειδή κατοικούσε απέναντι από τις φυλακές Αβέρωφ και τον επισκεπτόταν όσο ήταν στη φυλακή, ήταν αυτός που παρέλαβε και τα προσωπικά αντικείμενα του Σταμάτη, όταν αυτός εκτελέστηκε, στις 29-05-1943 στην Καισαριανή, μαζί με άλλους πέντε. Ήταν τότε, τριάντα δυο χρόνων, και μόλις είχε παντρευτεί. Το τελευταίο γράμμα του προς τη Μητέρα του, ήταν γραμμένο στο πίσω μέρος ενός πακέτου τσιγάρων. Το περιεχόμενο ήταν πολύ σύντομο: «Μάνα μην κλαις. Πεθαίνω για την Πατρίδα». Το ταπεινό σπίτι που γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Σ.Τ., βρίσκεται στα ριζά του όρους «ενκυνοφάς».
Η Μητέρα του δεν είχε πάει στο σχολείο, όμως ήταν αεικίνητη, ενστικτωδώς συντονισμένη με το φυσικό της περιβάλλον. Η επίσκεψη στο περιβόλι και το σπίτι της, ήταν μια επίσκεψη στον παράδεισο, απ’ όπου έπαιρνες βαθιές ανάσες αισιοδοξίας. Παντρεύτηκε δεκαέξι χρόνων, κι’ έμεινε χήρα στα είκοσι έξι της, με έξι παιδιά. Πέντε αγόρια, και ένα κορίτσι. Ο Σταμάτης ήταν ο πρώτος. Ένα δεύτερο παλικάρι έχασε επίσης, με τρόπο παράλογο, στη διάρκεια του πολέμου. Με το παράδειγμά της, τους έδωσε ψυχή για αγώνα, και αξιοπρέπεια. Ήταν η προσωποποίηση της «Μάνας-Κουράγιο». Η ψυχή που τους έδωσε, εκφράστηκε από τα έργα τους.
Όταν ο Σταμάτης διαπίστωσε ότι είχε προδοθεί, παράγγειλε στους συντρόφους ότι θα τα πάρει όλα επάνω του, και οι ίδιοι να υποστηρίξουν μέχρι τέλους, ότι δεν τον γνωρίζουν. Αυτό μου το διηγήθηκε ο γαμπρός του Γιάννης Μάγγουρας, που ήταν μέλος της ομάδας του. Την υπόσχεσή του την τήρησε μέχρι τέλους, παρά τα φρικτά βασανιστήρια στα οποία τον υπέβαλαν οι Γερμανοί ανακριτές. Έτσι προστάτεψε όλους τους συντρόφους του. Ανάλογη ιστορία δεν έχει τύχει να ξανακούσω.
Μήπως έχει έρθει η ώρα να ξυπνήσει και το Καρκινάγρι, και η πολιτεία, για να στήσουμε τον ανδριάντα του Σταμάτη Τρατρά, τουλάχιστον στο Καρκινάγρι, έστω και μετά από ογδόντα χρόνια;
Πληροφορήθηκα ότι ο Ικαριώτης Σκηνοθέτης και ηθοποιός Λεωνίδας Βαρδαρός που με τα έργα του προσπαθεί να συντηρήσει τις μνήμες των ηρωικών πράξεων των συμπατριωτών μας για τις επόμενες γενιές, ετοιμάζει ένα ντοκιμαντέρ για τον Σταμάτη Τρατρά, κι’ έχει ανάγκη τόσο από πληροφοριακό υλικό, όσο και από οικονομική στήριξη. Όσοι-όσες έχουν κάτι να του προσφέρουν, ας επικοινωνήσουν μαζί του. Το τηλέφωνό του, που δημοσιεύω με την άδειά του, είναι το: 6972850393.
Αν ξυπνήσουμε, μπορούμε να σώσουμε και την αξιοπρέπειά μας, και τη ζωή μας. Αν δεν ξυπνήσουμε, τις ζωές όλων μας, θα τις πάρει το ποτάμι της χυδαιότητας και της λήθης, και καμιά απολίθωση, δεν θα προλάβει να συντηρήσει τα ίχνη τους.
