Γράφει η Χαρούλα Κοτσάνη
(αφιερωμένη στις Καριωτίνες όλων των εποχών…)
Τρείς Ικαριώτισσες γυναίκες τόσο ξεχωριστές! που έζησαν σε διαφορετικούς αιώνες, τρείς γυναίκες που κατάφεραν μέσα σε ανομοιόμορφες συνθήκες να αφήσουν στους νεώτερους αξίες και στάσεις ζωής για την συνέχεια της πορείας μας!
Τρεις γυναίκες που μόνο σεβασμό και μνήμη αιώνια οφείλουμε.
Ασπασία Πουλιανού – Φουτρίδη έζησε τον 19ο αιώνα στον Εύδηλο υπήρξε Μητέρα οχτώ (8) παιδιών όπου μέσα σε μεγάλη φτώχεια και σχεδόν μόνη της μιας κι άντρας της Ευάγγελος Φουτρίδης τον περισσότερο καιρό ταξίδευε με το καΐκι του, η Ασπασία κατάφερε σε πείσμα των κοινωνικών/οικονομικών ανυπέρβλητων, για την εποχή, εμποδίων να εμφυσήσει στα παιδιά της την αφοσίωση στα γράμματα, την επιμονή στην αναζήτηση της γνώσης, την προσήλωση σε υψηλούς στόχους για πρόοδο και μόρφωση, αξίες αναλλοίωτες! γενναία πάντοτε, αγέρωχη μα κι αυστηρή. Στο πρόσωπο αυτής της Μητέρας αντικρίζουμε την αιώνια Ικαριώτισσα – Μάνα που σε όλους τους καιρούς είναι έτοιμη σε κάθε θυσία προκειμένου να σπουδάσουν τα παιδιά της, παιδεύεται αψηφώντας κινδύνους, ξενιτεύεται, ξενοδουλεύει ακόμα ως τροφός για άλλα πλουσιόπαιδα την εποχή εκείνη στην πλούσια Σμύρνη, ή ως υπηρέτρια στις μεγάλες πολιτείες για να μάθουν τα παιδιά της γράμματα κορίτσια κι αγόρια χωρίς διάκριση.
Η Ασπασία ευτύχησε να δει έστω και λίγο την δόξα του μικρότερου γιού της Αριστείδη Φουτρίδη ως Καθηγητή στο Χάρβαρντ μόλις στα 28 του χρόνια κάνοντας υπερήφανους τον απανταχού Ελληνισμό μα και τους Ικαριώτες συμπατριώτες του…
Λαμπρινή Ραντά – Καπλάνη η «Ηρωίδα», έζησε τον 20ο αιώνα, τον αιώνα των τραγικών αναταραχών και μεγάλων ανατροπών! Σεπτέμβριος του 1949. Στο σκοπευτήριο της Καισαριανής αντηχούν οι τελευταίοι πυροβολισμοί του μετεμφυλιακού κράτους. Μπροστά από τον αιματοβαμμένο τοίχο σωριάζεται νεκρή η αγωνίστρια Λαμπρινή Ραντά – Καπλάνη. Είναι η τελευταία εκτέλεση στην Καισαριανή… ήταν μόλις 36 χρόνων!
Γεννημένη στο Φραντάτο της Νικαριάς 1913 στα 16 της ξενιτεύεται στην Αθήνα δουλεύοντας ως υπηρέτρια γρήγορα αντιστέκεται στην απάνθρωπη εκμετάλλευση των πλούσιων αφεντικών, στέκεται με αξιοπρέπεια στο πλευρό των αγωνιζόμενων συνανθρώπων της, εξορίζεται ως τιμωρία στην Σίφνο εκεί συναντιέται με τον συνεξόριστο Κώστα Καπλάνη όπου και παντρεύονται. Μετά έρχονται τα πέτρινα χρόνια: 1942 κατορθώνει να μπει στο γερμανικό στρατόπεδο Λάρισας με πλαστή ταυτότητα προκειμένου να επισκεφτεί τον θανατοποινίτη άντρα της. Ένας «έλληνας» χαφιές την αναγνωρίζει.. Καταδικάζεται σε θάνατο, περνάει φρικτά βασανιστήρια, καταφέρνει και επιζεί, δραπετεύει και ξανατραυματίζεται κατά την απόδραση. Δεν χάνει χρόνο, ξανασυνδέεται με το ΕΑΜ στην συνέχεια μπαίνει στη δίνη του εμφυλίου, εξορίζεται και φυλακίζεται στη Χίο και πάλι βασανιστήρια πάντα για τις ιδέες της!
Νέα καταδίκη σε θάνατο και εκτέλεση στο μαρτυρικό σκοπευτήριο της Καισαριανής…
Ο διδάκτωρ «Σύγχρονης Ιστορίας» κ. Χρήστος Γώγος δημοσιοποιεί μετά από έρευνα αυτούσιο το τελευταίο γράμμα της Λαμπρινής στην Μητέρα της από τις φυλακές «Αβέρωφ»:
«Απομόνωση, Φυλακές Αβέρωφ 14/09/1949
Γλυκιά μου μανούλα τι κάνεις; Πόσο λαχταρώ να σε δω πάντα, μα αυτές τις ώρες πολύ, πάρα πολύ. Να σε σφίξω στην αγκαλιά μου, να σου ζητήσω συγνώμη για τον ασήκωτο πόνο που θα σου δώσω πάλι στην ψυχή.
Μανούλα μου, πολύ λίγες ώρες μου μένουν ακόμα, τρέχω νοερά κοντά σου, να σε σφίξω στην αγκαλιά μου, να σε φιλήσω γλυκιά μου γιατί δεν θα ξαναϊδωθούμε ποτέ πια.
Αυτό που θα ακούσεις είναι φοβερό, όμως, σε λίγο θα γίνει.
Η καρδιά μου, που γεμάτη αγάπη και ζέστη, όπως πάντα, για σένα, για όλους, και το χέρι που γράφει, σε λίγο δεν θα κινείται πια.
Το κορμί μου θα πέσει στη γη, πλημμυρισμένο στο αίμα του, από τις σφαίρες των δημίων ξενόδουλων φασιστών του κεφαλαίου.
Με σκοτώνουν μανούλα σε λίγο, μα εσύ με ξέρεις πιο πολύ από όλους.
Δεν φοβάμαι, προχωρώ και ξέρω πως πρέπει να ζήσω μα ξέρω και να πεθάνω όταν πρέπει.
Με βήμα σταθερό και … κλειστό, γεμάτη υπερηφάνεια, και το στήθος φουσκωμένο από ικανοποίηση γιατί πεθαίνω καθαρή ελληνίδα. Για τα ιδανικά και την πραγματική ελευθερία του ελληνικού λαού.
Και εσύ μανούλα, πρέπει να είσαι υπερήφανη για ένα χαμό σαν τον δικό μου.
Αν ποτέ μάθεις, αυτό, που πιστεύω πως δεν θα μάθεις ποτέ. Δεν θέλω να κλάψεις μανούλα. Χρειάζεται ψυχραιμία, λογική.
Ο σκοπός του θανάτου μου είναι ιερός για όλους τους λαούς της γης.
Μανούλα, είναι χιλιάδες οι μανούλες που πόνεσαν ή θα πονέσουν όπως εσύ μανούλα μου.
Μανούλα μου, δεν πρέπει να κλάψεις για μένα αν μάθεις ποτέ τον χαμό μου.
Αυτό θα είναι ντροπή και καταφρόνια για την χαμένη κόρη σου.
Θέλω να το έχεις καύχημα. Γιατί πεθαίνω σωστή ελληνίδα, με το κεφάλι ψηλά.
Ξαναλέω, σωστή ελληνίδα.
Μανούλα μου, αυτές τις λίγες ώρες που μου μένουν, το περισσότερο μέρος το διαθέτω νοερά μαζί σας, θέλω να σας δω όλους, όλον τον κόσμο. Μα πιο πολύ εσένα μανούλα.
Να σε γεμίσω φιλιά, να σου πω το στερνό έχε γεια.
Τα φιλιά μου σε όλους, δικούς μας, ξένους, όλον τον κόσμο.
Μανούλα σε αφήνω για πάντα.
Λαμπρινή Ηλ. Ραντά»
Δέσποινα Κούβαρη – Μπριόλα Η Καριωτίνα Γιατρός που έζησε στο μεταίχμιο δύο αιώνων 20ου και 21ου.
Γεννημένη στο Καραβόσταμο Ικαρίας το 1939 παιδί χαρισματικό, γαλουχημένη με το ικαριώτικο πνεύμα της προσφοράς σπούδασε την Ιατρική κατακτώντας την ειδικότητα της Παιδιάτρου δίπλα στον σπουδαίο Νικόλαο Ματσανιώτη, Καθηγητή και Ακαδημαϊκό.
Τα περισσότερα χρόνια ως Παιδίατρος τα αφιέρωσε στην Αμφιλοχία.
Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αιτωλοακαρνανίας βράβευσε την παιδίατρο, Δέσποινα Κουβάρη – Μπριόλα, την Κυριακή 13 Δεκεμβρίου 2009.
Η τιμητική εκδήλωση έγινε από τον τότε Νομάρχη Αιτωλοακαρνανίας, Θύμιο Σώκο, ως αναγνώριση της πολυετούς και ανιδιοτελούς προσφοράς της στους κατοίκους και τα παιδιά της περιοχής.
Επιστήμονας με σπάνια καλοσύνη που ποτέ από φτωχό δεν πήρε αμοιβή, πρώτη να βοηθήσει ορφανά κι δύστυχα παιδιά στηρίζοντας με πλήρη ανιδιοτέλεια άπορες οικογένειες για τούτο η είδηση του θανάτου της το 2017 σκόρπισε πόνο και θλίψη όχι μόνο την τοπική κοινωνία αλλά και τον ιατρικό κόσμο.
O Δήμαρχος Αμφιλοχίας Απόστολος Κοιμήσης έγραψε για εκείνη: « ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΚΟΥΒΑΡΗ
ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ
Την γνώρισα στον ερχομό της. Διέδραμε τη ζωή με σπάνιο ήθος, με ευγένεια, ανθρωπιά, δοτικότητα.
Αυτή η πόλη της χρωστάει πολλά. Και για την επιστημονική της προσφορά, αλλά και για την ανιδιοτελή, απλόχερη και προσεκτικά αθόρυβη θαλπωρή και βοήθεια στον συνάνθρωπο.
Ένα μεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ σε μια μεγάλη ΚΥΡΙΑ ».
Το δε Δημοτικό Συμβούλιο Αμφιλοχίας το 2020 τίμησε τη μνήμη της Δέσποινας Κούβαρη μετονομάζοντας την οδό «Βασιλέως Κωνσταντίνου» σε οδό «ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ ΚΟΥΒΑΡΗ – ΜΠΡΙΟΛΑ»
Η Καριωτίνα Γιατρός που νίκησε έστω και συμβολικά κοτζάμ Βασιλιά ”σβήνοντας” το όνομά του!
