Γράφει η Τασσώ Γαΐλα
Το πλοίο “Αρμενία” που βυθίστηκε από τη γερμανική αεροπορία το 1941, βρέθηκε στα βάθη της Μαύρης Θάλασσας.
Κατά τη διάρκεια της εκκένωσης της Κριμαίας, γερμανικά Heinkel He-111 τορπιλίζουν το σοβιετικό πλοίο-νοσοκομείο MV “Αρμενία”.
Το “Αρμενία” ήταν επιβατηγό/μεταφορικό των 5 χιλιάδων τόνων που ναυπηγήθηκε στο Λένιγκραντ το 1928. Με την έναρξη της γερμανικής εισβολής επιτάχθηκε από το σοβιετικό κράτος και μετατράπηκε σε πλωτό νοσοκομείο. Τον Οκτώβριο του 1941, η 11η γερμανική Στρατιά του στρατηγού Έριχ φον Μάνσταϊν είχε αποκόψει εντελώς την χερσαία πρόσβαση της χερσονήσου της Κριμαίας. Με τη θάλασσα ως μόνη οδό διαφυγής για τα στρατεύματα και αμάχους, κάθε πλωτό μέσο χρησιμοποιήθηκε σε μια απελπισμένη εκκένωση από θαλάσσης.
Τη νύχτα της 6ης προς 7η Νοεμβρίου μέσα κλίμα γενικού πανικού το “Αρμενία” με εμφανή τα διεθνή εμβλήματα του ερυθρού σταυρού απέπλευσε έμφορτο χιλιάδων επιβατών. Ο πανικός είχε καταλάβει την πόλη παρά το γεγονός ότι τα σοβιετικά στρατεύματα θα κατόρθωναν να συγκρατήσουν τα γερμανικά για άλλους εννέα μήνες. Καθώς το πλοίο απέπλεε ο κυβερνήτης του έλαβε εντολές να δέσει στη Γιάλτα όπου θα παραλάμβανε κι άλλους πρόσφυγες. Καμία προσπάθεια δεν έγινε να καταγραφούν τα ονόματα ή η ταυτότητα των επιβατών.
Η νέα καθυστέρηση εξέθεσε το πλοίο στο πρωϊνό φως ενώ βρισκόταν στην ανοιχτή θάλασσα κι ενώ η Luftwaffe επικρατούσε πλήρως στους ουρανούς. Στις 11:00 το πρωί, 40 χλμ. από τη Γιάλτα τα γερμανικά βομβαρδιστικά εντόπισαν το “Αρμενία” και εξαπέλυσαν 2 τορπίλες εναντίον του με την μία να το πετυχαίνει στην πλώρη. Το πλοίο κόπηκε στα δύο και βυθίστηκε σε 4 λεπτά. 5-7,000 επιβαίνοντες (τραυματίες, ιατρικό προσωπικό, πλήρωμα και πολίτες) πνίγηκαν κάνοντάς το ένα από τα χειρότερα ναυάγια όλων των εποχών.
Μετά τον πόλεμο, έγιναν επανειλημμένες προσπάθειες εντοπισμού του πλοίου στον βυθό της Μαύρης Θάλασσας. Ήδη από τη δεκαετία του 2000, το αμερικανικό ′′ Κέντρο Έρευνας Ωκεανών και Αρχαιολογικής Ωκεανογραφίας ′′ εντάχθηκε στην αναζήτηση με επικεφαλής τον Ρόμπερτ Μπάλαρντ. Ήταν αυτός που ανακάλυψε τα συντρίμμια του Τιτανικού το 1985, και το 1989, το γερμανικό θωρηκτό Bismarck. Ωστόσο, η αναζήτηση της “Αρμενίας” από την αποστολή του Ballard δεν πέτυχε. Απομεινάρια αρχαίων πλοίων και βυθισμένα πλοία κατά τη διάρκεια δύο παγκόσμιων πολέμων ανακαλύφθηκαν, αλλά όχι το “Αρμενία”. Η ιστορία με το πλοίο παρέμεινε ένα από τα μυστήρια του Β ‘ Παγκοσμίου Πολέμου για πολύ καιρό.
Το 2017, κατά τη διάρκεια έρευνας που πραγματοποιήθηκε από το Υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας κοντά στον τόπο της συντριβής του πλοίου, το μαγνητόμετρο έπιασε μαγνητική ανωμαλία στον βυθό της θάλασσας. Τον Μάρτιο του 2020, η περιοχή διερευνήθηκε ενδελεχώς από υδρολόκτορα, που κατέληξε σε υπόθεση ναυαγίου που συμπίπτει με τις διαστάσεις και με τα χαρακτηριστικά της “Αρμενίας”.
Τον Απρίλιο και τον Μάϊο του 2021, με την συμμετοχή του Ρωσικού Υπουργείου Αμύνης, πραγματοποιήθηκαν νέες μελέτες για το κύτος του πλοίου. Διαπιστώθηκε πως δεν υπήρχαν σωσίβιες λέμβοι στα καταστρώματα του σκάφους και στην αριστερή πλευρά τα τόξα, οι πρύμνες και οι καταπακτές φόρτωσης ήταν ανοικτές. Από αυτό προκύπτει ότι πριν την βύθιση του πλοίου, οι άνθρωποι προσπάθησαν να διασωθούν από τα αμπάρια και το πλήρωμα μπόρεσε να χρησιμοποιήσει σωσίβιες λέμβους. Η φύση της ζημιάς επιβεβαίωσε την εκδοχή της βύθισης του πλοίου από αεροπορικά πυρά. Μετά από όλα αυτά το σκαρί του πλοίου ανελκύθηκε από τον πυθμένα.
80 χρόνια μετά την εγκληματική βύθιση του από τους Γερμανούς το ‘Αρμενία’ …βρέθηκε. 7.000 άμαχοι νεκροί του μεγαλύτερου ναυαγίου του 20ου κι όχι μόνο αιώνα ζητούν δικαίωση.
Αιωνία η μνήμη τους.
