Συνέντευξη στη Τασσώ Γαΐλα
Η βία πάντα με περισσότερη βία απαντά. Ο βίαιος άνθρωπος είναι τόσο αδύνατος και ανασφαλής που ούτε τον εαυτό του μπορεί να συμορφώσει. Αν έχετε την ατυχία να ζείτε στο περιβάλλον του να φύγετε το γρηγορότερο γιατί εκείνος δεν θα διορθωθεί ποτέ, ενώ εσείς ματαιοπονείτε προσπαθώντας να τον αλλάξετε
Αγγελική Συρρή – Στεφανίδου
Βία κατά των Γυναικών
Η γνωστή και αγαπητή Χιώτισσα συγγραφέας και ποιήτρια Αγγελική Συρρή-Στεφανίδου το 2019 κυκλοφόρησε το βιβλίο της: «Ομολογίες Αθώων –Ενόχων»/εκδόσεις Υδροπλάνο , βιβλίο ‘σκανδαλωδώς’ επίκαιρο λόγω του απίστευτου μεγάλου αριθμού γυναικοκτονιών τον τελευταίο χρόνο στη χώρα μας.
Η θεματολογία του βιβλίου περιστρέφεται γύρω από αληθινές ιστορίες γυναικών που κακοποιήθηκαν, εξευτελίστηκαν , υπέφεραν στην ζωή τους πολλά και διάφορα αρνητικά βιώματα. Τις ιστορίες η συγγραφέας συγκέντρωσε μετά από μακροχρόνια έρευνα έτσι όπως τις εξιστορούσαν στο μαγνητόφωνο της οι γυναίκες , έκανε μία επιλογή από αυτές -και φυσικά με την άδεια τους-, τις δημοσίευσε στο ‘Ομολογίες Αθώων – Ενόχων’.
Κυρία Αγγελική το βιβλίο σας είναι πολύ επίκαιρο λόγω της δραματικής αύξησης των γυναικοκτονιών αλλά θα σημείωνα ταυτόχρονα και …πολύ παλιό εφόσον η θέση της γυναίκας παραμένει ίδια μέσα στους αιώνες έναντι της αντρικής βίας και καταπίεσης. Συμφωνείτε;
-Οπωσδήποτε συμφωνώ και ανέκαθεν είμαι εναντίον κάθε μορφής βίας απ’ όποιον προέρχεται και σε όποιον απευθύνεται.
Είστε μία συγγραφέας πανελλήνιας αναγνωρισιμότητας, εργαστήκατε στον ιδιωτικό τομέα , έχετε δυο κορίτσια την Ευτυχία Στεφανίδη και την Ξανθή Στεφανίδου αλλά είστε και διαζευγμένη. Πόσο δύσκολο ήταν για εσάς στην δεκαετία του ’80 να προχωρήσετε στο διαζύγιο;
-Ήταν πολύ δύσκολο, μετά από 25 χρόνια γάμου και άλλα δέκα πέντε αντιδικίας. Πολύ ψυχοφθόρο, δαπανηρό, απογοητευτικό αλλά και λυτρωτικό.
Όμως κ. Γαΐλα, ήταν το αποτέλεσμα ενός ανώριμου γάμου από προξενιό, όταν εγώ ήμουν δεκαεπτά μισό χρόνων παιδί, αν και καθ’ ολη την διάρκειά αυτού του γάμου έκανα συνεχώς προσπάθειες να ισοσκελίσω την απόσταση που με χώριζε από τον τέως σύζυγό ηλικιακά, υποδυόμενη σε συμπεριφορές την μεγάλη γυναίκα, κυρίως όμως αποδεχόμενη τις αναχρονιστικές αντιλήψεις του για την θέση των δύο φύλων και τον τρόπο που πρέπει να την αποδεχόμαστε.
Από την δική σας εμπειρία πιστεύετε ότι έχει αλλάξει κάτι στην νοοτροπία των γυναικών ή ακόμη και τώρα στην υποτιθέμενη φεμινιστική εποχή οι γυναίκες δεν προχωρούν στο διαζύγιο παρά την βία που αντιμετωπίζουν;
-Θέλω να πιστεύω πως οι μορφωμένες κι επαγγελματικά αποκατεστημένες γυναίκες του σήμερα, καθόλου δεν διστάζουν να προχωρήσουν σε διαζύγιο-έστω κι αν υπάρχουν παιδιά- όταν καταλάβουν πως όσα περίμεναν από κάποιον που πίστεψαν και αγάπησαν και θέλησαν να μοιραστούν το μέλλον τους μαζί του τις απογοήτευσε.
Παλιά, μόνο οι άντρες έπαιρναν το καπελάκι τους κι αποδρούσαν από τις υποχρεώσεις, τις ευθύνες και τις ανάγκες μιας συζυγίας που δεν τους άρεσε, γιατί δεν φοβόταν να πεινάσουν τα παιδιά τους, μήτε να βρεθούν στο δρόμο χωρίς κεραμίδι πάνω από το κεφάλι τους.
Τις γυναίκες που στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου, έβγαιναν στους δρόμους των Αμερικανικών και των Αγγλικών πόλεων διεκδικώντας το δικαίωμα ψήφου, τις έλεγαν τότε σουφραζέτες, τις κατεδίωκε η αστυνομία και ήταν δαχτυλοδειχτούμενες και το μίασμα των συντηρητικών οικογενειών τους.
Όμως άρχισαν να ταράζουν τα λιμνιασμένα νερά με πείσμα κι έτσι, ταράζοντας και ξαναταράζοντας τα, οι επάλληλοι κύκλοι τους έφτασαν σ΄όλη τη γη κι άρχισαν οι μεγάλες αντιδράσεις κι οι μικρές κατακτήσεις.
Όταν μάλιστα άδραξαν οι γυναίκες την ευκαιρία που τους δόθηκε την περίοδο του Β΄Παγκόσμιου να μπουν στα εργοστάσια, στις επιχειρήσεις ακόμη και στα εργοτάξια και τον στρατό, για να αντικαταστήσουν τους άνδρες που πήγαν στον πόλεμο ή σκοτώθηκαν, άντε μετά να τους βγάλεις απ΄το μυαλό το πως η ελευθερία ή πραγματική ήταν η οικονομική τους ανεξαρτησία. Κι ύστερα το έγραψε κι η Simone de Beauvoir στο «Δεύτερο φύλο» της, που κυκλοφόρησε το 1949 κι έγινε, στο άψε σβήσε, η βίβλος και το ευαγγέλιο μαζί των μεταπολεμικών φεμινιστριών κι από τότε μορφώνει γενιές και γενιές στην διεκδίκηση που είναι δικαίωμα ύπαρξης, αυτοδιάθεσης κι αυτοσεβασμού.
Θέλω να πιστεύω λοιπόν πως σήμερα πια οι κόρες κι οι εγγονές μας θα τολμούν, μόνο αν είναι οικονομικά ανεξάρτητες και πιστεύουν στις δυνάμεις τους και τον εαυτό τους.
Οι ψυχολόγοι αναλύουν σε άρθρα τους το γιατί οι άνδρες φτάνουν στην πράξη της γυναικοκτονίας. Εμείς ας ασχοληθούμε με την απλή σωματική και ψυχολογική βία έναντι των γυναικών. Τι μπορεί να κάνει μία γυναίκα κυρία Αγγελική όταν αντιμετωπίζει από τον σύντροφο της λεκτική ή σωματική βία;
-Αν μιλάμε κυρία Γαΐλα,για λεκτική και ψυχολογική βία- η οποία πιστεύω πως είναι το ίδιο σκληρή, οδυνηρή κι εξευτελιστική με την σωματική-για να μην κατηγορηθεί κάποια ή κάποιος πως έπραξε εν βρασμώ και δεν έδωσε δεύτερη ευκαιρία, να δηλώσει ευθαρσώς κι άμεσα πως δεν θα ανεχθεί τέτοια συμπεριφορά δεύτερη φορά και να προειδοποιήσει πως σε άλλη περίπτωση θα πάρει μέτρα. Αν η σωστή κι εξηγημένη δήλωση δεν εισακουστεί κι επαναληφθεί να είναι σίγουρη-ος πως τα λόγια δεν πιάνουν και να προχωρήσει στα δικαιώματα που δίνει ο νόμος χωρίς καθυστέρηση, γιατί καλύτερα να προλαμβάνεις παρά να κλαις πάνω από το χυμένο γάλα.
Εννοείται πως, σε περίπτωση χειροδικίας και βίας ολοκληρωτικά σωματικής-γιατί μέσα σ’ αυτήν εμπεριέχεται και η λεκτική κι η ψυχολογική- φεύγεις άμεσα και δεν ξαναγυρνάς όσα συγνώμη κι αν ακούσεις κι όσα κροκοδείλια δάκρυα κι αν δεις.
Και πάντα χωρίς αναφορά σε φόνο, ακούσατε από τις κυρίες που πήρατε συνέντευξη κάποια ιστορία που να ευθύνεται και η ίδια η γυναίκα για την παθητική αντιμετώπιση της εναντίον της βίας;
– Μα σε ολόκληρο το «Ομολογίες αθώων ενόχων», το οποίο είναι ένα βιβλίο σκληρό γιατί ασχολείται με τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης ψυχής, οι ιστορίες των γυναικών πρωταγωνιστριών του, έχουν σαν κοινό παρανομαστή το γεγονός ότι όλες υπήρξαν θύματα των ανθρώπων του περιβάλλοντός τους, της μάνας, της αδελφής, του συζύγου, του συντρόφου, που είτε καλόπιστα είτε κακόπιστα τις καταπίεσαν, τις αδίκησαν, τις εξευτέλισαν.
Κάποιες από τις ιστορίες είναι αληθινές, κάποιες θα μπορούσαν να είναι. Στόχος των ιστοριών; Να προβληματίσει με το μήνυμα «Εμείς φταίμε! Εμείς που επιτρέψαμε σε κάποιους να μας φερθούν σκληρά, άδικα, απάνθρωπα,. Εμείς που δεν βάλαμε όρια, που δεν φύγαμε όταν έπρεπε».
Σοκάρει κυρία Αγγελική το ότι παρά την αποκαλούμενη ‘πρόοδο’, την καλυτέρευση της θέσης της γυναίκας στον εργασιακό χώρο κλπ η κουλτούρα και τα ταμπού του λαού μας τις εξαναγκάζει να μην μιλούν, να σιωπούν. Ισχύει; Και τι τους προτείνετε;
-Ευτυχώς δεν βρέθηκα ποτέ στη θέση μιας παρενοχλημένης γυναίκας κ. Γαΐλα, αλλά ούτε και στη θέση μιας γυναίκας που η ανάγκη του μεροκάματου την έκανε να δέχεται εκφοβισμούς, ύβρεις, παρενοχλήσεις σεξουαλικές και βιασμό σωματικό ή της αξιοπρέπειάς της. Πιστεύω πως όλα έχουν ένα όριο ανοχής και αντοχής και η κάθε μια πρέπει να απαιτεί και να υπερασπίζεται τη σωματική της ακεραιότητα και τον αυτοσεβασμό της, έστω και μετά την όποια κακοποίησή της, για να μην καταστραφή η ζωή κι η ψυχική της υγεία αν φοβηθεί να τα ομολογήσει και όλα τα αποσιωπήσει και τα κρύψει.
Θα μας περιγράψετε με λίγα λόγια μία από τις ιστορίες των γυναικών της έρευνας σας που σας προκάλεσε εντύπωση; Ακόμη κι αν δεν την βάλατε στο βιβλίο σας.
-Μάλλον μου ζητάτε δείγμα από το βιβλίο.
Ιδού λοιπόν ένα μικρό δείγμα, απόσπασμα από το «Αδιέξοδο», που δείχνει πόσο αδύνατη κι αμετανόητη μπορεί να είναι μια γυναίκα που παραδίνεται .
Στο γυρισμό κλαίγαμε κι οι δυο.
Τα δάκρυά μας κυλούσαν σιωπηλά όσο τα χέρια μας παίδευαν το ένα τ’ άλλο απάνω στο λεβιέ, σαν πάντα.
Η Μαρινέλλα τραγουδούσε « αχ και να γινόμουν η αγάπη σου» κι όλες οι φωτεινές επιγραφές των δρόμων φώναζαν «σ’ αγαπώ…πώς σ’ αγαπώ…».
Ένοιωθα πάλι να πνίγομαι. Ήταν από το σφιχτό παρατεταμένο αγκάλιασμα; Ήταν από το ατέλειωτο φιλί, ή από τις πικρές αλήθειες που βρόχος θαρρείς τύλιγαν το μυαλό μου;
Τράβηξα απότομα το χειρόφρενο που στρίγγλισε διαμαρτυρόμενο.
Έβγαλα την κασέτα και του την έδωσα.
Φιληθήκαμε απαλά κι έκαμε να βγει. Ξαναγύρισε όμως μ’ άρπαξε κι ήτανε το φιλί το άγριο που πήρα πιο κακό κι οδυνηρό από μια μαχαιριά. Ύστερα, πετάχτηκε και βγήκε χτυπώντας τη πόρτα κι έτρεξε , μπήκε στ’ αυτοκίνητό κι έφυγε σπινάροντας χωρίς να κοιτάξει.
«Καλά το σχεδίαζα μέρες τώρα». Σκέφτηκα για να παρηγορηθώ.
«Πιο εύκολο να το πω εγώ παρά να μου το πει εκείνος να χωρίσουμε».
Σήκωσα το τηλέφωνο σαν κάθε πρωί.
«Στις επτάμισι;», με ρώτησε.
«Ναι…όπως πάντα…» απάντησα.
Με περίμενε κάτω από τη γέφυρα με τη μηχανή αναμμένη.
«Άργησες», είπε σαν κάθε φορά.
«Στην Ποσειδώνος δεν πέφτει καρφίτσα…», δικαιολογήθηκα και πήρα το τσιγάρο που ήδη μου είχε ανάψει.
«Στις δέκα πρέπει να είμαι σπίτι…», συνέχισε διστακτικά.
«Το ξέρω και δεν με νοιάζει…». Τον κοίταξα πονηρά και φύσηξα τον καπνό στα μούτρα του χαχανίζοντας.
Πάτησε το γκάζι, μου ‘στειλε ένα φιλί και συνεχίσαμε το αδιέξοδο ταξίδι μας, όπως πάντα.
Ομολογίες Αθώων-Ενόχων , ο τίτλος του βιβλίου της Αγγελικής Συρρή-Στεφανίδου.. Γυναίκες- Άνδρες. Αλλά μόνο ΄άνδρα’ δεν θα χαρακτηρίζαμε έναν συστηματικά κακοποιητή γυναίκας, έναν γυναικοκτόνο. Περνάμε στο αντρικό φίλο;
Κυρία Αγγελική μεγαλώσατε δυο κορίτσια επιστήμονες κι η μία είναι η μητέρα του μονάκριβου εγγονού σας του Νικόλα . Εσείς που παίζετε σημαντικό ρόλο στην ανατροφή του αξιαγάπητου εγγονού σας τι συμβουλεύετε τις μητέρες να πράτουν στην ανατροφή των αγοριών τους;
-Σ’ αυτό το σημείο κ.Γαΐλα,πολλά λόγια δεν θα πω, αλλά το ποίημά μου με τον τίτλο «Για τ’αγοριού τη μάνα» από την ποιητική μου συλλογή Κορμοράνοι ΙΙ του 1992, θα τα πεί όλα.
ΓΙΑ Τ’ ΑΓΟΡΙΟΥ ΤΗ ΜΑΝΑ…
Μάνες,
μην ανεβάζετε τους γιους σας με ψευτιές
σε βάθρα που οι λάμψεις του εγωισμού στηρίζουν.
Κι εσείς γεννήσατε ανθρώπους
κι όχι υπερανθρώπους με…τα λόγια.
……………..
Μάνες,
που τον αρσενικό καρπό καλλιεργείτε,
για το καλύτερο αύριο όλου του κόσμου
ποτίστε τονε μ’ ανθρωπιά κι αγάπη.
Πέστε του την αλήθεια για…να ζήσει.
……………….
Δεν χρειάζεται αφέντες δικτατόρους η ανθρωπότης
μητε κι ευνουχισμένα αρσενικά στολίδια.
Απλούς ανθρώπους να παλεύουν θέλει
που να πιστεύουν στα ίσα δικαιώματα των άλλων.
7/5/1986
Ο ρόλος μιας γυναίκας στην σύγχρονη εποχή κυρία Αγγελική είναι τετραπλός: Γυναίκα, εργαζόμενη, μητέρα, νοικοκυρά. Δυσβάστακτο. Για να ισοροπήσει και να ανταπεξέλθει σε όλους τους ρόλους της επιτυχώς υπάρχει η κατάλληλη συνταγή;
-Συνταγή; Όχι συνταγές δεν έχω. Συμβουλές μόνο λόγω της εμπειρίας μου μπορώ. Στα κορίτσια μου,που είναι αγωνίστριες της ζωής και καλές εργάτριες του ήθους, της αξιοπρέπειας και της ανθρωπιάς, είπα και επαναλαμβάνω να εκτιμούν και να αγαπούν τον εαυτό τους όπως αγαπούν και τιμούν όλους τους αγαπημένους τους. Να του αποδίδουν τα εύσημα που του αναλογούν, να τον καμαρώνουν για τα κατορθώματά του, αλλά να μην τον κακομαθαίνουν με ξιπασιά κι εγωισμό παθολογικό. Γιατί πάντα θα υπάρχουν καλύτεροι για παράδειγμα . Να έχουν μετριοφροσύνη και ταπεινότητα και να αφήνουν να τις επαινούν οι άλλοι, αλλά να φεύγουν μακριά και ν’ αποφεύγουν φίλους και γνωστούς, άνδρες και γυναίκες, που ζηλεύουν και ανταγωνίζονται, υποβιβάζοντας τους συνανθρώπους τους για να νοιώσουν αυτοί ανώτεροι. Πάνω απ’ όλα δε να βάζουν την οικογένεια που είναι το θεμέλιο, το στήριγμα και το καταφύγιο τους κι όπου θα είναι πάντα οι απαραίτητες κι οι αναντικατάστατες.
Τελευταία και ‘τολμηρή’ ερώτηση εφόσον γνωρίζω ότι δεν ‘μασάτε’ τα λόγια σας. Κυρία Αγγελική εσείς σε ποιόν από τους τέσσερις προαναφερθέντες ρόλους της γυναίκας πιστεύετε ότι πετύχατε καλύτερα;
-Εννοείται της μάνας, που, φυσικά δεν είναι ρόλος. Είναι ένας τίτλος και μια εύνοια του Θεού που δεν θα την άλλαζα με κάθε άλλον, αν και εργάστικα πολύ με υπευθυνότητα και προσπάθειες μεγαλύτερες των δυνατοτήτων και των προσόντων μου.
Το ότι γεννήθηκα γυναίκα δε, πάντα το καμαρώνω, το τιμώ και το προβάλλω, γιατί πίστευα πως το ασύγκριτο δώρο της δημιουργίας που μου χαρίστηκε δεν συγκρίνεται με κανένα άλλο, αν και πάντα τιμούσα και τον άντρα για την συμμετοχή του σ’ αυτό. Όσο για τον ρόλο της νοικοκυράς ; Ε, αυτός συμβαδίζει με της μάνας, αφού η μάνα είναι η τροφός και μόνο όταν καμαρώνει τα παιδιά της καλοθρεμμένα και καλοπερασμένα τότε είναι ικανοποιημένη και νιώθει ολοκληρωμένη.
Ευχαριστώ θερμά. Καλοτάξιδο το δοκίμιο σας : ‘Ομολογίες Αθώων-Ενόχων’/εκδόσεις Υδροπλάνο.
Κι εγώ σε ευχαριστώ αγαπητή μου Τασσώ καθώς και το ikarianews.gr
