Γράφει η Τασσώ Γαΐλα για τη συλλογή Ελλάδα-Περιβάλλον
ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ,ΕΝΑ ΒΟΤΑΝΟ,ΕΝΑ ΣΥΜΒΟΛΟ
Μία γυναίκα – Ελένη. Η Βασίλισσα και Ισαπόστολος (Βιθυνία περ. 248 μ.Χ. – Ρώμη περ. 330 μ.Χ.), Αγία της Ορθοδοξίας αλλά και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, η μητέρα του Μ. Κωνσταντίνου.
Ταπεινής καταγωγής η Ελένη, κόρη Έλληνα πανδοχέα από τη σχέση της με το Ιλλυρό αξιωματικό Κωνστάντιο Χλωρό απέκτησε τον γιό της Κωνσταντίνο που όταν ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο την κάλεσε κοντά του στην Αυλή, της έδωσε τον τίτλο της Αυγούστας, ενώ προς τιμήν της μετονόμασε την ιδιαίτερη πατρίδας της Δρέπανο της Βιθυνίας του Πόντου σε Ελενόπολη.
Η Ελένη, λίγο πριν και αμέσως μετά την άνοδο του γιού της Κωνσταντίνου στον Ρωμαϊκό θρόνο, είχε βαπτισθεί Χριστιανή στην Ρώμη από τον πάπα Σίλβεστρο. Αυγούστα από το 324 μ.Χ. η Ελένη επισκέπτεται το 326 μ.Χ. την Ιερουσαλήμ για να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους και να ευχαριστήσει τον Θεό για τους θριάμβους του γιού της Μ. Κωνσταντίνου. Αρχίζει έρευνες για την ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού. Έργο δύσκολο γιατί στο χώρο ταφής του Ιησού, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός -φυσικά σκόπιμα- είχε κτίσει ναό της θεάς Αφροδίτης.
Ένας χρόνος παραμονής και έρευνας από την Ελένη και … θα βρει και τον Τάφο του Ιησού και τον Σταυρό του Μαρτυρίου. Στο χώρο του Τάφου, η Ελένη χρηματοδότησε την θεμελίωση του ναού της Ανάστασης, θεμελίωσε κι άλλους ναούς και κατόπιν μετέφερε στη Ρώμη Λείψανα του Τιμίου Σταυρού και τα απέθεσε σ’ ένα παρεκκλήσι που διαμόρφωσε σ’ ένα τμήμα του ανακτόρου Της (Palazzo Sessoriano), όπου αργότερα ανεγέρθηκε η βασιλική του Τιμίου Σταυρού (Santa Croce). Η μνήμη της Αγίας Ελένης τιμάται μαζί με αυτήν του γιού της Μ. Κωνσταντίνου, στις 21 Μαΐου.
Ένα βότανο. Ένα φυτό. Βασιλικός. Το ώκιμον των αρχαίων Ελλήνων (Okimum basilicum L. οικ. Labiatae). Αρωματικό ετήσιο ποώδες φυτό με ευχάριστο άρωμα, καλλιεργείται ευρέως σχεδόν σ’ όλο τον κόσμο για τα αρωματικά του φύλλα, φύλλα χρήσιμα στη φαρμακευτική αρωματοποιία, ποτοποιία κ.λπ.
Το αιθέριο έλαιο που περιέχουν τα φύλλα του βασιλικού ανέρχεται σε 0,1% και ως κύρια συστατικά περιλαμβάνουν μεθυλοχαβικόλη (55%) και λιναλοόλη (39%). Το αφέψημα των αποξηραμένων φύλλων είναι τονωτικό του πεπτικού συστήματος, καταπολεμά γαστρεντερίτιδες κι έχει διουρητική και ηρεμιστική δράση. Επίσης ο βασιλικός έχει ευρεία χρήση ως καρύκευμα.
Αυτοφυής και πολυετής ο βασιλικός στις άκρες των χωραφιών σ’ όλη την Ελλάδα, με προτίμηση σε υγρά εδάφη, μονοετής σε γλάστρες, καλλιεργείται και αγαπιέται αιώνες και αιώνες «παίζοντας» πρωταγωνιστικό ρόλο ακόμη και στην λογοτεχνία μας (Α. Μάτεση – «Βασιλικός», Γ. Βιζυηνός – «Ο Βασιλικός»), στα δημοτικά τραγούδια, στις λαϊκές παραδόσεις – έθιμα κ.λπ.
Σε γλάστρες λοιπόν ή σε κήπους, μυριστικό και καλλωπιστικό φυτό στα ελλ. σπίτια, το πανέμορφο «θαμνάκι» του βασιλικού της οικογ. Χειλανθών. Ιερό φυτό του Ινδουισμού.
Ένα σύμβολο. Ο Τίμιος Σταυρός. Ο Σταυρός, συνδεδεμένος με την Χριστιανική θρησκεία, είναι σύμβολο, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της Ορθοδοξίας τόσο στη λατρεία όσο και στην τέχνη.
Μία γυναίκα, ένα λουλούδι, ένα σύμβολο.
Αγία Ελένη, Βασιλικός, Σταυρός.
– Όταν επήγε η Αγία Ελένη να βρει τον Τίμιο Σταυρό δεν ήξερε που ‘τανε και οδηγήθηκε από ‘να βασιλικό. Πάνω από το μέρος που ήτανε ο Τίμιος Σταυρός φύτρωνε ένας βασιλικός. Τον κόβανε το πρωί και το βράδυ ήτανε ο ίδιος. Έκανε ανασκαφές η Αγία Ελένη και βρήκε το Σταυρό. Τον Ύψωσαν σε μέρος υψηλό για να τον δουν και να τον προσκυνήσουν όλοι (Λαϊκή Παράδοση).
Κι ο βασιλικός που το άρωμα του οδήγησε την Αγ. Ελένη στο μέρος που ήταν θαμμένος ο Τίμιος Σταυρός, από τότε μέχρι σήμερα είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την εορτή της Υψώσεως του Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου) όπου γίνεται και η διανομή του στην Εκκλησία.
(14 Σεπτεμβρίου, Ανατ. Ορθ. Εκκλησία. Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού).
Επίσης ο βασιλικός χρησιμοποιείται για τον ραντισμό του Αγιασμού.
Σύμφωνα με τις οδηγίες της Γεωπόνου κ. Μ. Νιζάμη σε όσους καλλιεργούν βασιλικούς σε γλάστρες, το φυτό χρειάζεται πολύ ήλιο, προφύλαξη από τον αέρα και την παγωνιά και τακτικό πότισμα. Φουντώνει αν κόβουμε συχνά τις κορυφές του και ανθίζει από Ιούλιο μέχρι Σεπτέμβριο.
Βοταν. Πληροφ.: Μαρία Νιζάμη, Γεωπόνος – Περιβαλλοντολόγος Κ.Ε.Π.Π.Υ.Ε.Λ. Χίου.
