Γράφει η Τασσώ Γαΐλα για την συλλογή Ελλάδα-Περιβάλλον
Κάθε χρόνο, κάθε καλοκαίρι ένα δέντρο κλαίει! Για να το διαπιστώσετε δεν έχετε παρά να επισκεφθείτε την ακριτική Χίο και πιο συγκεκριμένα το νότιο τμήμα του νησιού, τα Μαστιχοχώρια όπως λέγονται τα 25 περίπου χωριά του νησιού εδώ που φύεται -αποκλειστικά- η μαστίχα (σχίνος-μαστιχόδενδρο) ή αλλιώς το δέντρο που κλαίει…..
Αμφιβάλετε; Κοιτάξτε την παραπάνω φωτογραφία !
Μα γιατί κλαίει ο σχίνος κι από πότε;
Σαν πολύτιμος κρύσταλλος στάζει
απ’ τον κορμό του σχίνου η μαστίχα.
250 μ.Χ. Το νησί της Χίου βρίσκεται υπό Ρωμαϊκή κατοχή και στο λιμάνι του νησιού είναι αγκυροβολημένο ένα τμήμα του Ρωμαϊκού στόλου. Ανάμεσα στους αξιωματικούς των πληρωμάτων είναι κι ένα νεαρό αγόρι μόλις 22 ετών, ο Ισίδωρος, γιος πλούσιου εμπόρου της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου με καταγωγή όμως από τη Χίο. Ο Ισίδωρος έχει ασπασθεί κρυφά τον Χριστιανισμό. Προδίδεται στον Ρωμαίο Ναύαρχο, συλλαμβάνεται, τον βασανίζουν και ομολογεί την πίστη του στη νέα θρησκεία. Έρχεται ο πατέρας του από την Αλεξάνδρεια και προσπαθεί να μεταπείσει τον νεαρό Ισίδωρο να επιστρέψει στη θρησκεία τους το δόγμα των Εθνικών. Ο Ισίδωρος μ’ όλο το νεανικό του ενθουσιασμό ναι μεν χαίρεται που βλέπει τον πατέρα του αλλά αρνείται να επιστρέψει στην ειδωλολατρία επιβεβαιώνοντας τα λόγια του Κυρίου: «Παραδώσει εις θάνατον πατήρ τέκνον» (Ευαγγ. Ματθαίος και….
Ο Ισίδωρος θα δεχτεί άγρια επίθεση από τον φανατικό ειδωλολάτρη πατέρα του, είναι τόσο βάρβαρα τα χτυπήματα στον νεαρό Ισίδωρο που ο σκληρός θάμνος κάτω απ’ τον οποίο τον χτυπάει ο πατέρας του θα ….. λυγίσει από τη βία που αντικρίζει και θα πονέσει και θα δακρύσει για τα μαρτύρια που βλέπει να υποφέρει ο νεαρός Ισίδωρος……
Όχι! Δεν θα λάβεις μάχαιρα,
είπε ο σχίνος.
Κι έσταξε το μυρωδάτο δάκρυ του,
αντίδωρο στη μαχαιριά που
λάβωσε το κορμί του.
Ποιήτρια Τζένη Συρρή-Χαννάκη
Και «Ταις προς τον Κτίστην ευχαίς σου συ εχαρίτωσας, το αποστάζον δάκρυ, εκ των σχίνων της Χίου, και τούτω σε δυνάμεις ενέθου πολλάς, διό χαίρουσα σύμπασα, ως ευεργέτην η Νήσος ανευφημεί, και προστάτην επιγράφεται».
Ήχος α΄. Των ουρανίων Ταγμάτων
«Ο πολιούχος του νησιού της Χίου Άγιος Ισίδωρος μαρτύρησε το 250 περίπου μ.Χ., η μνήμη του τιμάται στις 14 Μαΐου στην Αν. Ορθ. Εκκλησία και στη Δυτική όπου είναι εξίσου αγαπητός και δημοφιλής Άγιος (Sant’ Isidoro) μία μέρα μετά, στις 15 Μαΐου.
Μαστιχοφόρος Σχίνος.
Δενδρύλλιο του γένους Πιστάκη, ιθαγενείς της μεσογείου και Κανάριων Νήσων μόνο που η ποικιλία Pistacia lentiscus varchia, κοινώς μαστιχοφόρος σχίνος της Χίου ευδοκιμεί -αποκλειστικά- στο νότιο τμήμα της Χίου και εδώ γίνεται και η συστηματική καλλιέργειά της όταν μετά από εντομές στα δενδρύλλια μία ουσία, ελαιορητίνη ουσία, παρουσιάζεται με μορφή ημιδιαφανών, υποκίτρινων και κιτρινωπών κόμβων γνωστών κοινώς με το όνομα δάκρυα της μαστίχας.
Σ’ αυτή τη μαστίχα με το εξαιρετικό άρωμα αποδίδονται αντισηπτικές, χωνευτικές, επουλωτικές και άλλες φαρμακευτικές ιδιότητες, χρησιμοποιείται δε σήμερα η μαστίχα εκτός απ’ την Παρασκευή φαρμάκων και καλλυντικών, στον αρωματισμό ποτών, σε γλυκίσματα, σε φαγητά…. Σήμερα; Όχι μόνο στις ημέρες μας αλλά και στην αρχαιότητα γνώριζαν τη μαστίχα Χίου την οποία αναφέρουν για τις θεραπευτικές της ιδιότητες αρχαίοι συγγραφείς όπως ο Γαληνός και ο Διοσκουρίδης. Επίπονη και χρονοβόρα η διαδικασία που ακολουθούν οι μαστιχοκαλλιεργητές μέχρι να δουν την μαστίχα -σε μικρές σταγόνες που στερεοποιούνται στον αέρα- να εκρέει απ’ τα μαστιχόδενδρα.
Φάση 1:
Αρχές καλοκαιριού καθαρίζεται ο χώρος κάτω απ’ το σχίνο και ισοπεδώνεται σε σχήμα κυκλικό που μετά το καθάρισμα το στρώνουν με ειδικό άσπρο χώμα. Καθαρίζονται επίσης ο κορμός και τα βασικά κλαδιά του σχίνου, μετά….
Φάση 2:
Αρχίζει αυτό που οι ντόπιοι λένε «κέντημα» του σχίνου δηλαδή αρχίζουν τις εντομές -τσιμπήματα- στο σχίνο Pistacia lentiscus, χρονοβόρα διαδικασία που διαρκεί 5-6 εβδομάδες, γίνεται με ειδικό εργαλείο και κάθε σχίνος «κεντιέται» 10-12 φορές. Μετά…..
Φάση 3:
Μετά στάζει η Μαστίχα σαν δάκρυ, πήζει σε περίπου 2 εβδομάδες και τότε γίνεται και το πρώτο μάζεμα.
Κάθε χρόνο, κάθε καλοκαίρι στη νότια Χίο και αποκλειστικά εκεί, ένα δένδρο κλαίει!
Κλαίει απ’ την αρχαιότητα, απ’ την εποχή της Ρωμαϊκής κατάκτησης της νήσου, από την εποχή του Αγίου Ισιδώρου. Ρωμαίοι, Άραβες, Σαρακηνοί, Γενουάτες, Τούρκοι κατακτητές πέρασαν απ’ τη Χίο, πέρασαν κι έφυγαν…. Έφυγαν όλοι μα ο Αγ. Ισίδωρος και η Μαστίχα «έμειναν» στο νησί ίσως μέσα στην απεραντοσύνη του …. σύμπαντος σύμβολα αιώνιας αθανασίας.
Πηγές
1. Πάπυρος Britanica.
2. Νέος Συναξαριστής της Ορθ. Εκκλησίας (Ίνδικτος).
4. Μαρία Νιζάμη, Γεωπόνος Κ.Ε.Π.Π.Υ.Ε.Λ. Χίου, Msc Περιβάλλοντος.
5. ανθολογία ποίησης – διηγήματος Γ΄ τόμος / Εκδ. Π. Συν.
