Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
Έζησε 104 χρόνια, όλοι τον θυμούνται ως πρωτεργάτη της δικτατορίας του 1967 και ο καθένας εκφράζεται είτε αρνητικά για αυτό που έκανε μαζί με τους υπόλοιπους πραξικοπηματίες, ως υποστηρικτής της δημοκρατίας, είτε θετικά ως υποστηρικτής του πραξικοπήματος.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής τους ζούσε στα Πατήσια στην οδό Σεβρών 14, όπου εκεί άφησε και την τελευταία του πνοή. Ήταν ο τελευταίος επιζών από τους πραξικοπηματίες της δικτατορίας του 1967 και ο βίος του ήταν συνυφασμένος με τον στρατό αλλά όπως και να το κάνουμε έπαιξε πολιτικό ρόλο όχι μόνο κατά τη διάρκεια της δικτατορίας ως ο νούμερο 2 της τριανδρίας αλλά και πριν και μετά από αυτήν. Με τον θάνατό του πλέον η δικτατορία και οι πρακτικές της περνάνε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Εκεί που θα κριθούν τα πάντα.
Ο βίος του
Ο Στυλιανός Πατακός γεννήθηκε στις 8 Νοεμβρίου 1912 στην Αγία Παρασκευή της επαρχίας Αμαρίου του νομού Ρεθύμνου στην Κρήτη. Φοίτησε αρχικά στις Σχολές Υπαξιωματικών και εισήλθε στην Σχολή Ευελπίδων το 1934, απ’ όπου αποφοίτησε το 1937 με το βαθμό του ανθυπιλάρχου (ανθυπολοχαγού Ιππικού). Συμμετείχε στον ελληνοϊταλικό πόλεμο ως διοικητής ίλης της 11ης Ομάδος Αναγνωρίσεως της 11ης Μεραρχίας Πεζικού, ενώ κατά τη διάρκεια της Κατοχής ήταν μέλος της αντιστασιακής οργάνωσης «Όμηρος».
Έλαβε μέρος στα Δεκεμβριανά και συμμετείχε στον εμφύλιο πόλεμο ως διοικητής της ίλης αρμάτων μάχης Κένταυρος σε αρκετά σημεία της Βόρειας Ελλάδας και παρασημοφορήθηκε με τρία αριστεία ανδρείας, επτά πολεμικούς σταυρούς, δύο μετάλλια εξαίρετων πράξεων καθώς και με όλα τα προβλεπόμενα σε καιρό ειρήνης μετάλλια και παράσημα.
Στη συνέχεια σπούδασε στη Σχολή Πολέμου και κατάφερε να φτάσει μέχρι τον βαθμό του ταξιάρχου, αναλαμβάνοντας τη διοίκηση τεθωρακισμένων με έδρα στου Γουδή. Αποτάχθηκε από τον στρατό όντας Υποστράτηγος.
Ο Παττακός υπήρξε μέλος της τριμελούς ηγετικής ομάδας, οι άλλοι δυο ήταν ο Γεώργιος Παπαδόπουλος (1919-1999) και ο Νικόλαος Μακαρέζος (1919-2009) που πρωτοστάτησαν στην εκδήλωση του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967. Ήταν το δεύτερο πιο σημαντικό στέλεχος της Χούντας μετά τον Παπαδόπουλο. Τον Απρίλιο του 1967, μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος ανέλαβε την θέση του υπουργού Εσωτερικών, θέση που κράτησε μέχρι το 1971, οπότε και ανέλαβε αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, θέση που κράτησε ως το 1973. Το 1971 με δική του διαταγή έγινε η μεταφορά της πρωτεύουσας της Κρήτης από τα Χανιά στο Ηράκλειο, αν και αργότερα κατηγόρησε τους κατοίκους του Ηρακλείου για αχαριστία επειδή υποστήριζαν το ΠΑΣΟΚ.
Στο επιχειρησιακό κομμάτι του πραξικοπήματος, ο ρόλος του Παττακού ήταν μακράν ο σπουδαιότερος, καθώς, ως διοικητής του Κέντρου Εκπαιδεύσεως Τεθωρακισμένων, ήλεγχε τις μονάδες των Τεθωρακισμένων που ήταν απαραίτητες για την κατάληψη της Αττικής. Είχε διοριστεί σ’ αυτή τη θέση το 1966 ως έμπιστος «εθνικόφρων» από την κυβέρνηση των Αποστατών που φοβόταν τη άνοδο της δημοτικότητας του Ανδρέα Παπανδρέου και ήθελε να ελέγχει τις στρατιωτικές δυνάμεις μέσα και γύρω από την Αθήνα «διά παν ενδεχόμενον»
Μετά την πτώση της χούντας του Ιωαννίδη, συνελήφθη από την πρώτη μεταπολιτευτική κυβέρνηση στις 23 Οκτωβρίου του 1974 και μεταφέρθηκε στην Κέα, ενώ στις 20 Ιανουαρίου του 1975 προφυλακίστηκε μέχρι να δικαστεί μαζί με τους υπόλοιπους πρωτοστάτες της Χούντας. Στη δίκη που ακολούθησε το Πενταμελές Εφετείο υπό την προεδρία του Γιάννη Ντεγιάννη κρίθηκε ως ένοχος στάσης και εσχάτης προδοσίας και καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά η ποινή μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη από την πολιτική εξουσία.
Στις 28 Σεπτεμβρίου του 1990 αποφυλακίστηκε «λόγω ανηκέστου βλάβης της υγείας του» με την υποχρέωση να δίνει το παρών ανά 15 ημέρες στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του και ανά 5 μήνες στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων.
Παρέμεινε αμετανόητος μέχρι το τέλος και ισχυρίστηκε ότι η Χούντα έσωσε την Ελλάδα από την σχεδιαζόμενη σοσιαλιστική δικτατορία του Ανδρέα Παπανδρέου που θα έβαζε την Ελλάδα στο Ανατολικό Μπλοκ. Επίσης ισχυρίστηκε ότι οι δικτάτορες έβαλαν ηλεκτρικό ρεύμα και νερό σε πολλά σπίτια, ότι έκαναν πολλά δημόσια έργα και άλλα πολλά. Επίσης αρνήθηκε κατ’ επανάληψη ότι έγιναν βασανισμοί πολιτικών κρατουμένων επί χούντας, με εξαίρεση τον Παναγούλη και τον Μουστακλή οι οποίοι κατά την γνώμη του Παττακού : «Τα ήθελαν και τα έπαθαν».
Μετά την αποφυλάκισή του, ο Παττακός σε συνεντεύξεις του εξέφρασε ακραίες και αντιδημοκρατικές απόψεις. Μεταξύ άλλων μάλιστα υποστήριξε ότι σωστά εκτελέστηκε ο Νίκος Μπελογιάννης (σημειωνουμε βέβαια ότι ο νο1 της Χούντας ως στρατοδίκης ήταν ενάντια στην εκτέλεσή του Μπελογιάννη), γιατί ήταν κατάσκοπος, ενώ κατηγόρησε και την μεταπολιτευτική δημοκρατία:
- «Ο Μπελογιάννης ήτο ένας σκληρός κομμουνιστής ο οποίος είχε ενεργό ρόλο στη σφαγή του Μελιγαλά το 1944. Του εδώθη το φωτοστέφανο του ήρωα και του λαϊκού αγωνιστή ενώ ήτο ένας κομμουνιστής που μαζί με την οργάνωσή του ενεργούσε κατασκοπευτικώς υπέρ του Ανατολικού Μπλοκ, υπέρ της Σοβιετικής Ενώσεως.[…] Ήτο προδότης, εφαρμόστηκε ο νόμος και ο στρατιωτικός κανονισμός και ορθώς εκτελέστηκε. Ο Μπελογιάννης δεν ήτο ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο, αλλά ο άνθρωπος με τον ασύρματο. Όταν τον έπιασαν, ασύρματο είχε μαζί του. Ο ίδιος ο Ζαχαριάδης τον εξόντωσε. Τα λένε εξάλλου και οι ίδιοι οι κομμουνιστές σήμερα.»
- « Το παρακράτος άρχισε να οργανούται το 1963-64 με αρχηγό τον Ανδρέα Παπανδρέου, ευφυέστατο άνθρωπο, ο οποίος όμως ήτο τόσο εγωιστής, τόσο φιλόδοξος που έκανε τεραστία ζημία. Ήτο ο πολιτικός αρχηγός της παραστρατιωτικής οργανώσεως ΑΣΠΙΔΑ.[…] Δώσαμε αμνηστία σε όλους και έδωσα το διαβατήριο στον Ανδρέα και στην οικογένεια του και έφυγαν, πήγαν στο καλό. Μας άδειασε τη γωνιά. Δυστυχώς επέστρεψε το 1981 ως πρωθυπουργός και κατέστρεψε την Ελλάδα. Το ΠΑΣΟΚ έκανε τους Έλληνες τεμπέληδες, διάλυσε την οικονομία μας, κατέστρεψε την νεολαία, την οδήγησε στο βούρκο των ναρκωτικών και άλλαξε τα ήθη της ελληνικής οικογένειας. Το σύνθημά του ήτο η Αλλαγή, ε, τα άλλαξε όλα».
Το 1991 εκδόθηκε το Απόρρητο ημερολόγιο του Στυλιανού Παττακού, όπως υποστηρίζει ο Παττακός χωρίς την έγκρισή του. Επίσης εκδόθηκαν και κυκλοφορούν τα εξής βιβλία του:
- 21η Απριλίου 1967. ΔΙΑΤΙ; ΠΟΙΟΙ; ΠΩΣ;
- Οδυσσεύς Μιλτ. Αγγελής Ο στρατηγός των στρατηγών
- 21 Απριλίου 1967 – 8 Οκτωβρίου 1973 Ημέραι και Έργα
- Οδοιπορικόν ενός στρατιώτου 90 ετών
- Δυστυχώς ενικήσαμεν. Αυτά διά την Ιστορίαν Α΄ Μέρος
- Δυστυχώς ενικήσαμεν. Όσα αληθή όσα δίκαια!… Β΄ Μέρος
- Κάιν διατί; Κομμουνιστοσυμμοριτοπόλεμος 1941-1949
- Διαξιφισμοί. Διά την Τιμήν & την Αλήθειαν
- Εις τας επάλξεις! Με τον Σταυρόν, την αρετήν και το σπαθί
- Γενναίοι ως Έλληνες. Το υπέρλαμπρον έπος του 1940
- “Το τελευταίο σάλπισμα”
Ο Ρόλος του μετά τη δικτατορία ήταν ουσιαστικά η αναδιοργάνωση του ακροδεξιού χώρου, κάτι που το έκανε μέσα από τις γραμμές της ΕΠΕΝ και μετέπειτα με άλλα ακροδεξιά κόμματα όπως ο ΛΑ.Ο.Σ και τα τελευταία χρόνια με την ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ. Η τελευταία άλλωστε με σχετική αρθρογραφία στον ιστοτοπό της υμνεί τον Στυλιανό Πατακό. Η τριανδρία της Χούντας υπήρξε η μαγιά για την αναδιοργάνωση κατά καιρούς του εθνικιστικού-ακροδεξιού χώρου αλλά βέβαια όλοι θυμούνται τι ακριβώς έγινε επί χούντας. Όλοι θυμούνται τον Μουστακλή, τον Παναγούλη, τον Διομήδη Κομνηνό, τον Μιχαήλ Μυρογιάννη, τον Νικηφόρο Μανδηλαρά και πολλούς άλλους.
Πολλές φορές σήμερα χρησιμοποιούμε τον όρο φασισμό ή Χούντα και άλλες συναφείς λέξεις, όμως ξεχνάμε το πολύ βασικό ότι εκείνο τον καιρό δεν μπορούσες να μιλήσεις ή να εκφράσεις αντίθετη άποψη από αυτή της δικτατορίας, σήμερα δεν γίνεται αυτό άρα ας προσέχουμε λίγο το τι λέμε κάποιες φορές. Δεν θα γράψω όμως τίποτα άλλο για τον θανόντα, ας τον κρίνει η ιστορία και τα γεγονότα.
