Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
Παρακολουθώ τα τεκταινόμενα στο νησί μας και τις ανακοινώσεις των φορέων για το ζήτημα αυτό. Οι διαμαρτυρίες και οι κινήσεις τόσο του Δήμου όσο και των φορέων είναι στη σωστή διάσταση, αλλά διαφωνώ σε ένα μόνο σημείο το οποίο είναι και κομβικό. Πιστεύω ότι το θέμα αυτό πρέπει να βρει λύση επάνω στο νησί και όχι με την αποστολή απορριμάτων στην Χίο ή οποιοδήποτε άλλο προορισμό. Μπορούμε βέβαια τα ανακυκλώσιμα να τα στέλνουμε στους φορείς που τα επεξεργάζονται και εννοείται ότι μπορούμε από αυτή την λογική να βγάζει κέρδος ο Δήμος που στην συνέχεια να το διαχέει μέσα στην κοινωνία μας, αλλά μέχρι εκεί.
Μπορούμε με κατάλληλη χρηματοδότηση προφανώς τα οργανικά απόβλητα να τα εκμεταλλευόμαστε φτιάχνοντας λιπάσματα τα οποία θα τα διαχέουμε στους αγρότες του νησιού μας αλλά και όχι μόνο. Και από εκεί να βγαίνει επίσης κέρδος, παρόλα αυτά η κάθε λύση που θα δοθεί δεν θα με βρει στην αντίπερα όχθη. Ενδεχομένως αυτό που προτείνω να είναι ουτοπιστικό και για τα δεδομένα του νησιού, αλλά είναι λογικό.
Παρακολουθώντας τα τεκταινόμενα μπήκα στον κόπο να συνομιλήσω με την τεχνητή νοημοσύνη πάνω στο θέμα, όπου με διαφώτισε πάνω στο θέμα δίνοντας μου και κάποιες πηγές. Με αυτό τον τρόπο μου θύμισε ότι το πρόβλημα δεν είναι τωρινό, δεν είναι πρόβλημα που προέκυψε το 2025, αλλά έχει ξανασυζητηθεί και έχουν ερωτηθεί για τις πρωτοβουλίες τους και οι αρμόδιοι χωρίς απαραίτητα ικανοποιητικές απαντήσεις, αλλά σίγουρα ενδιαφέρουσες ως προς το θέμα. Θα παραθέσω ορισμένα δεδομένα και για να μην κουράσω θα γράψω σε άλλο άρθρο και τα υπόλοιπα. Αυτά τα παραθέτω για να υπάρχει το απαραίτητο υλικό σε όσους θα βρεθούν στις κινητοποιήσεις και προφανώς να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα. Το άρθρο αυτό και όσα ακολουθήσουν δεν έχουν κριτικό χαρακτήρα αλλά ενημερωτικό, και προφανώς μπορεί να υπάρχουν και άλλα δεδομένα πάνω στο θέμα τα οποία πολύ ευχαρίστως να τα δεκτώ.
Το πρώτο πράγμα που μου θύμισε η τεχνητή νοημοσύνη είναι μια ερώτηση που είχε κατατεθεί στις 16 Ιανουαρίου του 2024 στο Ευρωκοινοβούλιο από βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ (ή το left) και συγκεκριμένα από τον Στέλιο Κούλογλου και τον Κωνσταντίνο Αρβανίτη σε συνεργασία με άλλους ευρωβουλευτές και από άλλες ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου μεταξύ των οποίων και ο Δημήτριος Παπαδάκης που είναι Ευρωβουλευτής του ΕΔΕΚ της Κύπρου. Ο αριθμός πρωτοκόλου που δόθηκε στην ερώτηση είναι ο E-000126/2024 και μπορείτε να την βρείτε εδώ. Ομάδες πολιτών από το ελληνικό νησί της Ικαρίας απαιτούν να κλείσουν και να αποκατασταθούν αμέσως οι δύo μη ελεγχόμενοι χώροι υγειονομικής ταφής στον Εύδηλο και στις Ράχες έγραφε η ερώτηση στην αρχή, παραθέτοντας και ένα άρθρο της Φωτεινής Λαμπρίδη από το TVXS (5 Οκτωβρίου 2023), όπου επισήμαινε ότι η χώρα μας πληρώνει πρόστιμα πάνω στο θέμα, αφού με ευθύνη της πολιτείας και της περιορισμένης δυνατότητας παρέμβασης της ΕΕ συντελείται οικολογικό έγκλημα με χαρακτηριστικό παράδειγμα το νησί μας. Το πρόβλημα υπάρχει και σε άλλες περιοχές παρεπιπτόντως, απλά προφανώς εμάς σαν Ικαριώτες μας νοιάζει το δικό μας θέμα το οποίο έχει μεγάλο ιστορικό, καθώς όπως επισημαίνει η τεχνητή νοημοσύνη το θέμα βασανίζει το νησί για πάνω από 17 χρόνια όπου καθυστερεί η δημιουργία νόμιμων εγκαταστάσεων και επισημαίνει και κάτι άλλο, ότι ενταχθήκαμε στον Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων της Χίου μόνο και μόνο για να ικανοποιηθούν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί, χωρίς κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Η Λαμπρίδη στο άρθρο της επισημαίνει ότι οι δύο χωματερές που λειτουργούν στο νησί μας είναι παράνομες, συμφωνώντας και με τις δηλώσεις των φορέων του νησιού μας πάνω στο θέμα. Μας θυμίζει επίσης ότι ο επικεφαλής της Αυτόνομης Συσπείρωσης Πολιτών της Ικαρίας, Ηλίας Γαγλίας έστειλε επιστολή στον τότε Ευρωπαίο επίτροπο Sinkevičius (3 Ιουλίου του 2023), όπου περιέγραφαν το πρόβλημα και έθεταν τα εξής δύο ερωτήματα στον επίτροπο:
1) Θα μπορούσατε να επιβεβαιώσετε ότι οι εν λόγω ΧΑΔΑ έχουν πράγματι καταργηθεί από τον κατάλογό σας των ενεργών ΧΑΔΑ στην Ελλάδα;
2) Θα θέλαμε να σας παροτρύνουμε να συζητήσετε το θέμα με τον νέο Ελληνα Υπουργό Περιβάλλοντος, κ. Θεόδωρο Σκυλακάκη, καθώς και με τον Γενικό Γραμματέα αρμόδιο για θέματα αποβλήτων, κ. Μανώλη Γραφάκο, προκειμένου να ξεμπλοκάρει αυτή η κατάσταση το συντομότερο δυνατόν.
Η απάντηση του εκπροσώπου του επίτροπου (Paul Speight) πάνω στο θέμα παρατίθεται αυτούσια παρακάτω:
Αγαπητές κυρίες, αγαπητοί κύριοι,
Αναφέρομαι στα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που εστάλησαν στον Επίτροπο Sinkevičius στις 3 και 12 Ιουλίου 2023 (2023)4637797) σχετικά με τη λειτουργία δύο παράνομων ΧΑΔΑ στην Ικαρία.
Ο Επίτροπος μου ζήτησε να απαντήσω εξ ονόματός του.
Όπως γνωρίζετε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη κινήσει νομικές διαδικασίες κατά της Ελλάδας σχετικά με την λειτουργία παράνομων χωματερών σε όλη τη χώρα. Θα ήθελα να επιβεβαιώσω ότι οι ακόλουθες πληροφορίες κοινοποιήθηκαν από τις ελληνικές αρχές, συνοδευόμενες από τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία, ότι οι δύο παράνομες χωματερές του Ευδήλου και των Ραχών θεωρούνται πλέον κλειστές αλλά δεν έχουν ακόμη αποκατασταθεί, υπό το πρίσμα της νομολογίας του Δικαστηρίου της ΕΕ.
Όπως αναγνωρίζετε επίσης στην επιστολή σας, δεδομένης της έλλειψης εξουσιών ελέγχου, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πρέπει να βασίζονται στις εθνικές αρχές.
Ωστόσο, στην επιστολή σας ισχυρίζεστε ότι οι δύο αυτοί χώροι υγειονομικής ταφής ουδέποτε έπαψαν de facto να λειτουργούν και παραμένουν μέχρι σήμερα ενεργοί. Στείλατε φωτογραφίες και δηλώσεις που υποστηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό και ζητήσατε από την Επιτροπή «να συζητήσει το θέμα με τον νέο Έλληνα Υπουργό Περιβάλλοντος, κ. Θεόδωρο Σκυλακάκη, καθώς και με τον Γενικό Γραμματέα αρμόδιο για θέματα αποβλήτων, κ. Μανώλη Γραφάκο, προκειμένου να ξεμπλοκάρει αυτή η κατάσταση το συντομότερο δυνατόν» και υποστηρίζετε ότι «μια επίσκεψη εκ μέρους σας παρ’ όλα αυτά θα είναι ουσιαστικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η απαγόρευση των ανοικτών χώρων υγειονομικής ταφής εφαρμόζεται και επαληθεύεται ενεργά, ειδικά στην περίπτωση αντιφατικών αναφορών και ψευδών δηλώσεων».
Θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε για τις πληροφορίες που μας δώσατε. Παρ ‘όλα αυτά, προκειμένου να προχωρήσουμε περαιτέρω αυτό το θέμα, θα θέλαμε να μάθουμε αν μια επίσημη επιθεώρηση των δύο παράνομων χώρων υγειονομικής ταφής έχουν διενεργηθεί από επίσημο φορέα επιθεώρησης (π.χ. νομαρχιακό ή εθνικό) από τότε που έκλεισαν επίσημα και, εάν όχι, εάν θα μπορούσε να ζητηθεί μια τέτοια επιθεώρηση από την πλευρά σας. Αυτό θα ήταν ο πλέον κατάλληλος και αδιαμφισβήτητος τρόπος για να αποδειχθεί η λειτουργία των χώρων υγειονομικής ταφής και το γεγονός ότι δεν έχουν ακόμη συμμορφωθεί με την απόφαση του Δικαστηρίου.
Και ο ίδιος εκπρόσωπος έστειλε και δεύτερη επιστολή που και αυτή παρατίθεται αυτούσια:
«Όπως ήδη εξηγήσαμε στην προηγούμενη επιστολή μας, οι 2 παράνομες χωματερές του Ευδήλου και των Ραχών θεωρούνται κλειστές (προς αποκατάσταση) και ότι εάν επιθυμείτε να αποδείξετε κάτι διαφορετικό, χρειαζόμαστε μια έκθεση επιθεώρησης από επίσημο φορέα επιθεώρησης (π.χ. νομαρχιακή ή εθνική).Σας συνιστούμε επίσης να θέσετε το θέμα αυτό υπόψη των αρμόδιων εθνικών αρχών.
Από την παραπάνω απάντηση φαίνεται πως η ΕΕ δεν είχε ιδέα ότι λειτουργούν οι δύο παράνομοι ΧΑΔΑ στο νησί μας, εκείνη την χρονική στιγμή τουλάχιστον. Και πάμε ξανά στην ερώτηση των Ευρωβουλευτών, όπου γράφουν ότι ο Δήμος Ικαρίας το 2021 ανακοίνωσε την παύση των χώρων αυτών, και ακόμα μέχρι σήμερα στα χαρτιά θεωρούνται κλειστοί. Οι ευρωβουλευτές όμως επισημαίνουν στην ΕΕ ότι μέσα από φωτογραφικό υλικό που απέστειλαν πολίτες αλλά και την αλληλογραφία μεταξύ του επιτρόπου και του επικεφαλής της ΑΣΠΙ προκύπτει ότι συνεχίζουν να λειτουργούν οι συγκεκριμένοι χώροι, κάτι το οποίο είναι παράνομο από την στιγμή που η τότε διοίκηση του Δήμου ανακοίνωσε την παύση. Και καταλήγουν στις εξής ερωτήσεις:
- Τι προτίθεται να πράξει η Επιτροπή προκειμένου να διασφαλίσει ότι θα σταματήσει επιτέλους η συνεχής παράνομη λειτουργία των ανεξέλεγκτων χώρων διάθεσης αποβλήτων στην Ικαρία;
- Πώς επιβεβαιώθηκαν οι ψευδείς ισχυρισμοί ότι οι χώροι υγειονομικής ταφής έχουν κλείσει; Ποιες είναι, τέλος, οι άμεσες συνέπειες αυτού του γεγονότος;
Και κάπου εκεί η τεχνητή νοημοσύνη μας παραθέτει και μια έρευνα πάνω στο θέμα γενικά των αποβλήτων στην χώρα μας, όπου έχει γίνει από τον οργανισμό Spot stop waste crime και υπάρχει ολόκληρη εδώ. Στην συγκεκριμένη έρευνα στην σελίδα 51 αναφέρεται σε δηλώσεις του κυρίου Λεμονού δηλαδή του προϊστάμενου της Διεύθυνσης περιβάλλοντος και χωροταξίας της πολεοδομίας της περιφέρειας του Βορείου Αιγαίου, όπου επισημαίνει ότι η διαχείριση των στερεών αποβλήτων βελτιώνεται και προχωρά καλά, χωρίς ανεξέλεγκτη απόθεση, με εξαίρεση την περίπτωση της Ικαρίας αναφέροντας ότι υπάρχουν βέβαια και άλλα ζητήματα όπως η προστασία των περιοχών Natura της περιφέρειας, την επεξεργασία των λυμάτων και την αναεξέλεγκτη απόθεση αυτών ιδίως από τις μονάδες που παράγουν γάλα και την επεξεργασία της πυρήνας του ελαίου, καθώς και την υπερβολική αλίευση από επικίνδυνες τεχνικές που εξακολουθούν να επιτρέπονται. Μέσα στα προβλήματα που θέτει είναι και το μεταναστευτικό και η ανεπαρκής σχεδίαση των υποδομών που προορίζονται για την φιλοξενία.
Για το θέμα της διαχείρισης των απορριμάτων στην Ελλάδα έχει γραφτεί και άρθρο το 2013 στο BBC όπου επισημαίνεται ότι οι τρόποι που αντιμετωπίζεται το θέμα στην χώρα μας αποτελούν μια υγειονομική βόμβα και ένα τεράστιο περιβαλλοντικό έγκλημα. Για το θέμα των σκουπιδιών έχει δημοσιευτεί στην Αγγλική γλώσσα στο περιοδικό ikariamag έρευνα του τότε συμβούλου του Δήμου, Ζαχαρία Κεσσέ, όπου μπορείτε να την βρείτε εδώ, όπου πάνω στο θέμα έκανε τις εξής προτάσεις:
- Να θεσπιστεί πολιτική διαλογής των οικιακών αποβλήτων με ειδικούς κάδους
- Να εγκατασταθούν ειδικοί κάδοι συλλογής λίπους και ελαίου για την παραγωγή βιοκαυσίμων
- Να επεκταθεί το δίκτυο ανακύκλωσης
- Να κατασκευαστούν νέες χωματερές
- Να καταργηθούν οι ΧΑΔΑ που υπάρχουν
Και κλείνουμε με μια άλλη ερώτηση που θέσαμε στην τεχνητή νοημοσύνη και προφανώς την απάντησή της αυτούσια.
Πώς μπορούν οι πολίτες της Ικαρίας να υποστηρίξουν τις προσπάθειες για την κλείσιμο των απορριματικών σταθμών;
Οι πολίτες της Ικαρίας μπορούν να υποστηρίξουν τις προσπάθειες για την κλείσιμο των απορριματικών σταθμών με διάφορους τρόπους:
- Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση:
- Να ενημερώνονται για την κατάσταση των χωματερών και τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον.
- Να ευαισθητοποιούνται οι γείτονες και οι τοπικές κοινότητες για τη σημασία της σωστής διαχείρισης αποβλήτων.
- Δράση μέσω τοπικών οργανώσεων:
- Να συμμετέχουν σε τοπικές οργανώσεις, όπως η Αυτόνομη Συσπείρωση Πολιτών Ικαρίας (ΑΣΠΙ), που αγωνίζονται για την κλείσιμο των παράνομων χωματερών.
- Να υποστηρίζουν τις προσπάθειες αυτών των οργανώσεων να πιέσουν τις τοπικές αρχές για δράση.
- Δημιουργία και υπογραφή αιτημάτων:
- Να δημιουργούν και να υπογράφουν αιτήματα που απευθύνονται στις τοπικές και εθνικές αρχές για την άμεση κλείσιμο των χωματερών.
- Να ζητούν από τις αρχές να παρέχουν εναλλακτικές λύσεις για τη διαχείριση των αποβλήτων.
- Συμμετοχή σε διαμαρτυρίες και δημόσιες εκδηλώσεις:
- Να συμμετέχουν σε διαμαρτυρίες και δημόσιες εκδηλώσεις που ζητούν την κλείσιμο των χωματερών.
- Να κάνουν φωνή για το ζήτημα αυτό και να ευαισθητοποιούν την κοινή γνώμη.
- Συνεργασία με περιβαλλοντικές οργανώσεις:
- Να συνεργάζονται με περιβαλλοντικές οργανώσεις που εργάζονται για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη διαχείριση αποβλήτων.
- Να υποστηρίζουν πρωτοβουλίες που προάγουν την ανακύκλωση και τη σωστή διαχείριση των αποβλήτων.
- Επικοινωνία με τις αρχές:
- Να επικοινωνούν με τοπικούς και εθνικούς αξιωματούχους για να ζητήσουν δράση και να απαιτήσουν λύσεις.
- Να ζητούν από τις αρχές να παρέχουν σχέδια για την αποκατάσταση των περιοχών που έχουν επηρεαστεί από τις χωματερές.
- Δημιουργία και προώθηση εναλλακτικών λύσεων:
- Να προτείνουν και να προωθούν εναλλακτικές λύσεις για τη διαχείριση των αποβλήτων, όπως η ανακύκλωση και η κομποστοποίηση.
- Να υποστηρίζουν την ανάπτυξη υποδομών που θα επιτρέψουν τη σωστή διαχείριση των αποβλήτων.
Δείτε το δεύτερο μέρος της έρευνας εδώ
