Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
Το αναπάντητο ερώτημα για το ατύχημα των Τεμπών δεν είναι ούτε οι κακοί χειρισμοί του σταθμάρχη ούτε ο λόγος που βρέθηκαν δυο τραίνα στην ίδια γραμμή, ούτε η σύμβαση 717 και γιατί δεν ολοκληρώθηκε όπως έπρεπε το 2016. Προφανώς τίποτε από τα παραπάνω δεν είναι δικαιολογημένα, και πρέπει η Ελληνική δικαιοσύνη να βρει απαντήσεις και να απονείμει τις ανάλογες τιμωρίες είτε πρόκειται για πολιτικά πρόσωπα, είτε για διοικητικά στελέχη των εταιρειών που διαχειρίζονται τον σιδηρόδρομο. Για τα παραπάνω ζητήματα όμως έχουμε απαντήσεις που είναι λογικές.
Δεν υπήρχε τηλεδιοίκηση, η γραμμή ήταν μονή, δεν υπήρχε φωτοσήμανση, δεν υπήρχε κανένα μέτρο προστασίας από αυτά που προβλέπονται από τους διεθνείς κανονισμούς. Το τραίνο πήγαινε και πηγαίνει με αποκλειστική ευθύνη του εκάστοτε σταθμάρχη. Αν ο σταθμάρχης έχει εμπειρία μπορεί να το βάλει στη σωστή τροχιά και να μην συμβεί ατύχημα ανάλογο με το ατύχημα της 28ης Φεβρουαρίου του 2023 ή ανάλογο με μεταγενέστερα και προγενέστερα ατυχήματα του μεγάλου συμβάντος που μας απασχολεί. Όλα λοιπόν στηρίζονται στην ικανότητα των ανθρώπων και όχι των τεχνολογιών.
Ωστόσο το θέμα που απασχολεί όλους και ακόμα δεν έχει δοθεί η επαρκής απάντηση είναι η πυρόσφαιρα. Το επιβατικό τραίνο κουβαλούσε ανθρώπους, το εμπορικό τραίνο ουδείς ακόμη έχει καταλάβει τι κουβαλούσε. Πριν λίγο καιρό βγήκε στην δημοσιότητα το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ ενός οργανισμού που συστάθηκε λίγους μήνες μετά το ατύχημα. Εκείνο το πόρισμα πάνω στο θέμα της πυρόσφαιρας άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο να συνέβη η φωτιά από καύσιμα (π.χ. ξυλόλιο, τολουόλιο), τα οποία προφανώς μεταφέρονταν παράνομα στο εμπορικό τραίνο. Μια ωραία πρωΐα λοιπόν μαθαίνουμε την ανάκληση του συγκεκριμένου κομματιού του πορίσματος. Παρεπιπτόντως τόσο τα κυβερνητικά στελέχη όσο και ο ίδιος ο πρωθυπουργός στις δημόσιες τοποθετήσεις τους μιλούσαν για ευαγγέλιο.
Μετά από λίγο μαθαίνουμε πως θα ξαναγραφτεί το συγκεκριμένο κομμάτι διότι έχει αμφισβητούμενα σημεία και κάπου εκεί εμφανίζεται και η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη που διατάσσει την διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτική έρευνας για να ερευνηθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες περιλήφθηκε στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και ειδικά η αναφορά του σε πτητικό υγρό που δημιούργησε την πυρόσφαιρα. Και μαθαίνουμε επίσης ότι ζητά να ερευνηθεί «ποιο ρόλο διαδραμάτισε στη διατύπωση του ως άνω συμπεράσματος η Επιτροπή Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων Οικογενειών (ΕΔΑΠΟ) και ο τεχνικός σύμβουλος οικογενειών θυμάτων των Τεμπών Κώστας Λακαφώσης».
Το αν είναι έγκυρος επιστήμονας-μηχανικός ο Κώστας Λακαφώσης δεν το γνωρίζω. Εμφανίζεται πάντως ως μηχανικός ο οποίος προτιμάει να γραφτεί στην ένωση των δημοσιογράφων και όχι στην επίσημη ένωση των μηχανικών, δηλαδή το τεχνικό επιμελητήριο. Η κυβέρνηση ακόμα και τώρα λοιπόν προσπαθεί να δώσει την απάντηση στα λεγόμενα έλαια σιλικόνης ή για να σας το πω λίγο πιο λαϊκά τις βαλβολίνες, δηλαδή τα λάδια που βάζουμε στα αυτοκίνητά μας. Εκεί λοιπόν οφείλεται κατά την κυβέρνηση η πυρόσφαιρα. Χρησιμοποιώ την ιδιότητα μου ως χημικός για να σας πω ότι είναι αδύνατον όση ποσότητα και να υπήρχε από τα έλαια σιλικόνης να δημιουργήσει τέτοιες θερμικές συνθήκες όπου ουσιαστικά να εξαϋλώσει ανθρώπινα σώματα ή να κάνει την ατμόσφαιρα αφόρητη και να δημιουργήσει στα θύματα των τεμπών κατάσταση τέτοια που να έχουν προβλήματα στην αναπνοή τους. Το υπογράφω και αν μου αποδείξουν το αντίθετο δεν θα την χρησιμοποιήσω ξανά αυτή την ιδιότητα τουλάχιστον στα γραπτά μου. Η επιστήμη της Χημείας έχει συγκεκριμένους κανόνες και δίνει λογική εξήγηση σε τέτοια ερωτήματα.
Τα σενάρια που μιλάνε για μεταφορά παράνομου φορτίου ξυλολίου που χρησιμοποιείται για την νόθευση των καυσίμων είναι λογικά και έχω αρθρογραφήσει σχετικά. Επίσης το άλλο σενάριο που έχει ακουστεί στην δημόσια σφαίρα, ότι το εμπορικό τραίνο κουβαλούσε καύσιμα του ΝΑΤΟ για τα drones, επίσης είναι μια λογική και ορθά επιστημονική απάντηση. Το τι ισχύει δεν μπορώ να το ξέρω, απλά αυτές οι δυο αιτιάσεις είναι λογικές εξηγήσεις για το φαινόμενο της πυρόσφαιρας. Δυστυχώς ή ευτυχώς η επιστήμη νικάει όλες τις πολιτικές θεωρίες, όλα τα φαινόμενα συγκάλυψης, όλα τα επικοινωνιακά κόλπα και τα πορίσματα που αναφέρονται στα έλαια σιλικόνης είναι απλά για τα μπάζα, για να χρησιμοποιήσω και μια έκφραση ενός υπουργού της κυβέρνησης. Θα δεχόμουν πολύ πιο σοβαρά το ενδεχόμενο ένα UFO να βομβάρδισε το τραίνο παρά το σενάριο αυτό.
Στην προσπάθεια της λοιπόν η κυβέρνηση να επιβάλλει τις δικές της αντιεπιστημονικές απόψεις, δυστυχώς μαθαίνουμε σήμερα ότι ο Χρήστος Παπαδημητρίου παραιτήθηκε από πρόεδρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Είναι ένας από τους ανθρώπους που συντάξαν το συγκεκριμένο πόρισμα. Ο συγκεκριμένος κύριος έχει κατηγορηθεί για φιλικές σχέσεις του με την οικογένεια Μητσοτάκη, ωστόσο δεν μπορούμε να παραλείψουμε το βιογραφικό του, είναι Διδάκτωρ Νομικής και δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, επιστημονικός συνεργάτης και εντεταλμένος διδασκαλίας Πανεπιστημίων Paris XIII-American University of Athens, εξειδικευμένος σε θέματα ευρωπαϊκού, δικαίου με ιδιαίτερα μεγάλη εμπειρία σε εργασιακό περιβάλλον Ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών (Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων) καθώς και μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών (Eurobank, OTE Α.Ε.). Παράλληλα, είναι συγγραφέας δύο νομικών συγγραμμάτων και 50 άρθρων ευρωπαϊκού δικαίου, όπως και 12 βιβλίων ευρύτερου ενδιαφέροντος.
Δίπλα του κατά την παρουσίαση του πορίσματος στις 28 Φεβουαρίου του 2025 είχε και τους υπόλοιπους ανθρώπους του συγκεκριμένου οργανισμού. Ο κύριος Παπαδημητρίου έχει νομικές σπουδές, άρα φαντάζομαι συνέβαλλε σε θέματα που αφορούν τόσο τους κανόνες της κυκλοφορίας των τραίνων όσο και σε άλλα νομικά θέματα που αφορούν το ζήτημα.
Ένας εκ των άλλων προσώπων ήταν ο Κώστας Καπετανίδης, Πολιτικός Μηχανικός με 32 χρόνια σιδηροδρομικής εμπειρίας στο ενεργητικό του. Ο κ. Καπετανίδης, Προϊστάμενος της Μονάδας Διερευνήσεων του Οργανισμού υπήρξε στον αρχικό πυρήνα των επιστημόνων που ερεύνησαν το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών. Προηγουμένως, ο κ. Καπετανίδης απασχολούνταν ως εσωτερικός ελεγκτής της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), ενώ επικέντρωσε, μεταξύ άλλων, τη χθεσινή του παρέμβαση στο ρόλο, τις αρμοδιότητες και τους χειρισμούς του Σταθμάρχη Λάρισας.
Δίπλα του ήταν επίσης ο Αστέριος Αλεξάνδρου, Πολιτικός Μηχανικός και προϊστάμενος Τμήματος Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Ο κ. Αλεξάνδρου έχει μακρά πορεία στον ελληνικό σιδηρόδρομο, αλλά και εμπλοκή σε μια μεγάλη γκάμα έργων υποδομής του, μεταξύ των οποίων: η Νέα Διπλή Σιδηροδρομική Γραμμή Κιάτο – Αίγιο (Ροδοδάφνη), η Κατασκευή Συγκροτήματος Θριάσιου Πεδίου, η Νέα Σιδηροδρομική Σύνδεση Λιμένος Ν. Ικονίου προς Συγκρότημα Θριάσιου Πεδίου, όπως και η Κατασκευή Ανωδομής, Σηματοδότησης, Τηλεδιαχείρισης και Τηλεπικοινωνιών για τη Γραμμή ΣΚΑ – Κιάτο, αλλά και Έργα Ασφάλειας Εργασίες Γραμμής Ελευσίνα – Κιάτο και Σήραγγες Η/Μ.
Και προφανώς το συγκεκριμένο πόρισμα είχε και άλλους ειδικούς στο θέμα. Βλέπουμε έναν νομικό και δυο πολιτικούς μηχανικούς που προφανώς έχουν τις γνώσεις για να στηρίξουν το πόρισμα που εξέδωσαν. Όσες ενστάσεις και να υπάρχουν οι άνθρωποι που συντάξαν το πόρισμα έχουν και εμπειρία και γνώσεις πάνω στο ζήτημα, τώρα εαν αποκρύψαν στοιχεία, αυτό ας μελετηθεί. Το πόρισμα έδωσε όμως λογικές αιτιάσεις για σχεδόν όλα τα ζητήματα, αναφέρεται και σε θέματα που αφορούν την σύμβαση 717, τις ταχύτητες που πρέπει να έχουν τα τραίνα και άλλα πολλά.
Στον τίτλο του άρθρου γράφω για την προστασία του αφηγήματος. Με λίγο διαφορετικά λόγια το αναφέρει ο άνθρωπος που παραιτήθηκε από την θέση του προέδρου του οργανισμού, όπου θεωρεί ότι «ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ έχει εκπονήσει ένα άρτιο πόρισμα, πολύτιμο για το μέλλον των σιδηροδρομικών μεταφορών στην Ελλάδα» ενώ προσθέτει «μόνη εξαίρεση αποτελεί το ζήτημα της πυρόσφαιρας, το οποίο κατά τη γνώμη σύσσωμου του Συμβουλίου, όπως εκφράστηκε στο Πρακτικό της 26/2/2025 χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Αυτό δήλωνα άλλωστε και από την ημέρα παρουσίασης του πορίσματος αναφέρει περαιτέρω. Με ενσυνείδηση και ευθύνη σας υποβάλλω την παραίτησή μου για προσωπικούς και οικογενειακούς λόγους».
Και πάμε στην μετάφραση των όσων γράφει στην επιστολή του που θα παραθέσω στην συνέχεια. Μου δώσατε ένα σημαντικό πόστο, έφτιαξα μια επιτροπή άξια για να μπορεί να αξιολογήσει τα ζητήματα που αφορούν τον σιδηρόδρομο στην Ελλάδα και να δώσει σοβαρές και λογικές εξηγήσεις για το ατύχημα των τεμπών. Έδωσα μια λογική απάντηση πάνω στο θέμα της πυρόσφαιρας, δεν θα μπορούσα να ξέρω αν είναι και η σωστή, γιατί δεν είχα στοιχεία από τον τόπο του εγκλήματος που εσείς μπαζώσατε και για αυτό τον λόγο και επειδή δεν εξυπηρετεί το αφήγημα σας αναγκάζομαι να αποχωρήσω. Αυτό είπε ο συγκεκριμένος, διότι αν τα σενάρια αποδειχθούν αληθινά, τότε θα συμβούν άλλα γεγονότα. Και υπουργοί να βρεθούν στην δικαιοσύνη, και ενδεχομένως να παραιτηθεί η κυβέρνηση και να γίνουν εκλογές που μπορεί όντως η ΝΔ να τις κερδίσει, γιατί δεν υπάρχει αντιπολίτευση, αλλά το ερώτημα είναι αν θα έχει πρόεδρο έναν πρωθυπουργό που εδώ και δυο χρόνια λέει ψέμματα στον Ελληνικό λαό πάνω σε αυτό το σοβαρό ζήτημα και προωθεί αντιεπιστημονικές θεωρίες. Το δυστύχημα βέβαια δεν είναι η κυβέρνηση, αλλά η αντιπολίτευση που σε κάθε δύσκολη στιγμή για την κυβέρνηση σπεύδει να βοηθήσει. Το έκανε άλλωστε και με την πρόταση δυσπιστίας, που ήταν σοβαρό φάουλ. Ένωσε την κυβέρνηση κάτω από το δικό της αφήγημα που τουλάχιστον στα συστημικά ΜΜΕ φαίνεται πως κερδίζει. Κατά την γνώμη μου όμως πρέπει να παρέμβει σοβαρά πλέον η επιστημονική κοινότητα, οι ενώσεις των Χημικών, μηχανικών και όλες οι σχετικές επιστημονικές ενώσεις πρέπει να παρέμβουν, να εξηγήσουν ότι δεν μπορεί να ισχύει η θεωρία των ελαίων σιλικόνης, ας κάνουν και πείραμα ζωντανά στην τηλεόραση που το αποδεικνύει. Ας πάρουν ένα μπουκάλι βαλβολίνη να το κάψουν ζωντανά και να δείξουν ότι αυτό που λένε τα δικά τους πορίσματα είναι απλά θεωρίες για τα μπάζα και ας ζητήσουν από την κυβέρνηση αυτής της χώρας να δοθεί μια σοβαρή επιστημονική απάντηση στο ζήτημα. Θα το κάνουν; Λίγο δύσκολο αφού και αυτοί είναι γρανάζια ενός σάπιου συστήματος, και είναι σάπιο όχι μόνο γιατί η κυβέρνηση προστατεύει τον εαυτό της, αλλά επειδή η αντιπολίτευση προσπαθεί να το εκμεταλλευθεί το συγκεκριμένο θέμα πολιτικά. Πολλά κόμματα της Ελληνικής βουλής μοιάζουν ως μονοθεματικά, δεν λέμε βέβαια ότι δεν έχουν θέσεις για άλλα ζητήματα, αλλά ότι προσπαθούν να εκμεταλλευθούν μια τραγωδία για να ανέλθουν οι ίδιοι στην εξουσία ή στην θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το έγκλημα των Τεμπών είναι πολιτικό ζήτημα, αλλά κατά κύριο λόγο είναι θέμα δικαιοσύνης, ένας σεβαστός θεσμός και ο πιο σημαντικός όλων στην χώρα μας, που όμως αργεί να βγάλει την απόφαση, που θα δεχτούμε όλοι. Αργεί γιατί έχει γίνει αυτό που δεν επιτρέπεται να είναι σε μια δυτική δημοκρατίας, μέρος ενός συστήματος που δημιουργεί αντιφάσεις και αμφιβολίες στον λαό μας.
Το σημαντικό για μια δημοκρατία είναι η δικαιοσύνη, είναι ο θεμέλιος λίθος αυτής. Υπάρχουν εντιμότατοι δικαστές και σημαντικοί νομικοί που εργάζονται για αυτήν, αλλά υπάρχουν ελλείψεις και σοβαρές αστοχίες ως προς την δομή της. Για αυτό το ζήτημα αυτό κατέληξε να είναι πολιτικό, όχι για αυτό που πιστεύει ο μέσος πολίτης. Η αργοπορία της δικαιοσύνης δημιουργεί σοβαρά πολιτικά ζητήματα, όπου πρέπει να λυθούν άμεσα. Δεν προδιαθέτουμε σε καμία περίπτωση καμία απόφαση, αναμένουμε για να βγάλουμε τα συμπεράσματά μας, και πρέπει να τονίσουμε και κάτι άλλο. Όσοι πολιτικοί και να βρεθούν σε αίθουσα του δικαστηρίου, δεν είναι αυτομάτως ένοχοι, έχουν το τεκμήριο της αθώοτητας. Ένοχοι είναι όσους υποδείξει ο ίδιος ο δικαστής στην απόφασή του. Αν λόγω του άρθρου 86 δεν μπορούν να βρεθούν οι πολιτικοί στο δικαστήριο χωρίς επαρκείς αποδείξεις, ας προτείνουμε κάτι άλλο, να πάνε ως μάρτυρες, να καταθέσουν όσα γνωρίζουν για το θέμα και από κει και πέρα ας κρίνει η δικαιοσύνη το κατά πόσο ευθύνονται.
Κλείνω με την επιστολή παραίτησης του κυρίου Παπαδημητρίου που δόθηκε στον νέο αναπληρωτή υπουργό μεταφορών, Κωνσταντίνο Κυρανάκη. Και όπως πάντα γράφω τα συμπεράσματα δικά σας.
Αναλυτικά η επιστολή παραίτησης του κ. Παπαδημητρίου:
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,
Aπό τις 18/9/2023 προσπάθησα να υπηρετήσω το κοινό συμφέρον με υπευθυνότητα και επιστημονικότητα, σε μια δύσκολη συγκυρία. Ανέλαβα να δημιουργήσω έναν ανύπαρκτο σιδηροδρομικό φορέα διερεύνησης ατυχημάτων και πιστεύω μέσα σε 18 μήνες κατόρθωσα να δημιουργήσω για πρώτη φορά στην Ελλάδα έναν ικανό φορέα διερεύνησης ατυχημάτων, απαρνούμενος κάθε άλλη επαγγελματική ενασχόληση και αφιερωμένος νυχθημερόν και 365 μέρες τον χρόνο στο τιτάνιο έργο της δημιουργίας του ΕΟΔΑΣΑΑΜ.
Πιστεύω ότι ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ έχει εκπονήσει ένα άρτιο όρισμα, πολύτιμο για το μέλλον των σιδηροδρομικών μεταφορών στην Ελλάδα.
Μόνη εξαίρεση αποτελεί το ζήτημα της πυρόσφαιρας, το οποίο κατά τη γνώμη σύσσωμου του Συμβουλίου, όπως εκφράστηκε στο Πρακτικό της 26/2/2025 χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Αυτό δήλωνα άλλωστε και από την ημέρα παρουσίασης του πορίσματος.
Με ενσυνείδηση και ευθύνη σας υποβάλλω την παραίτησή μου για προσωπικούς και οικογενειακούς λόγους.
Την επιστολή και την εικόνα την αλιεύσαμε από το σχετικό ρεπορτάζ της ΕΡΤ
