Γράφει ο Στέφανος Καραπέτης
Η οικογένεια Μητσοτάκη ξεκίνησε από τον λεγόμενο Γεροκωστή, όπου έζησε μεταξύ 1845-1898. Ο Γεροκωστής γεννήθηκε το 1845 στην Λακωνία από Κρητικούς γονείς που είχαν αναγκαστεί εγκαταλείψουν την Κρήτη, λόγω της εξέγερσης του 1841. Εκείνη η εξέγερση ήταν μια από τις πολλές απόπειρες των Κρητών να αποτινάξουν τον Οθωμανικό ζυγό, ειδικά μετά την ανεξαρτησία του Ελληνικού κράτους το 1830. Ηγέτες εκείνης της επανάστασης ήταν διάφοροι οπλαρχηγοί μεταξύ και των οποίων η οικογένεια του Γερό-Κωστή Μητσοτάκη, όπου στα έγγραφα ο πατέρας του αναφέρεται ως Δημήτρης Μητσοτάκης για τον οποίο λίγα είναι γνωστά.
Ο Γερόκωστής καταγόταν από την οικογένεια των Ανδρεαδάκηδων, από το Χορδάκι του Ακρωτηρίου, οι οποίοι κυνηγημένοι από τους Τούρκους αναγκάστηκαν να αλλάξουν το επώνυμό τους. Μεγάλωσε στην Αθήνα, σπούδασε νομική και το 1872 εγκαταστάθηκε στα Χανιά τιθέμενος ως επικεφαλής του κομιτάτου, όπου ήταν μια μυστική επαναστατική οργάνωση που σκοπό είχε την εξέγερση στην Κρήτη και την ένωση με την Ελλάδα. Για την επαναστατική του δράση συνελήφθη και φυλακίστηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1876 όπου απελευθερώθηκε ύστερα από διπλωματικές πιέσεις και διαδηλώσεις.
Το 1878 επέστρεψε στην Κρήτη όπου συνυπέγραψε την σύμβαση της Χαλέπας και ίδρυσε το κόμμα των ξυπόλυτων, έναν προπομπό του Κόμματος των Φιλελευθέρων του Ελευθέριου Βενιζέλου, όπου κυριάρχησε τα επόμενα χρόνια στην Ελλάδα. Αντιπολιτευόταν το λεγόμενο ως κόμμα των Καραβανάδων όπου ήταν το συντηρητικό κόμμα της Κρήτης. Εκλέχθηκε βουλευτής στην τοπική βουλή της Κρήτης θέση που είχε μέχρι το 1888 όπου παραιτήθηκε και ορίστηκε ως εφέτης. Έπειτα από την Επανάσταση του 1895, στην οποία είχε ανάμειξη, φυγάδευσε την οικογένειά του αρχικά στη Σύρο και μετά στην Αθήνα. Ο ίδιος παρέμεινε στην Κρήτη, παρά τους κινδύνους, μέχρι τον Φεβρουάριο του 1898, οπότε μετέβη στην ελληνική πρωτεύουσα για υποθέσεις του κρητικού αγώνα. Τότε ασθένησε και πέθανε μέσα σε πέντε μέρες από καρδιακή προσβολή.
Ο Μητσοτάκης ήταν παντρεμένος με την Κατίγκω Βενιζέλου, αδελφή του Ελευθερίου Βενιζέλου, από το 1879 όπου απέκτησαν 7 παιδία τη Μαρία, σύζυγο Στεφανάκη, τον Κυριάκο, τον Αριστομένη, τον Λύσανδρο, τον Λευτέρη, τη Στέλλα, σύζυγο Στεργίου και τον Κωνσταντίνο. Ο Κυριάκος ήταν ο πατέρας του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, δηλαδή του πατέρα του σημερινού πρωθυπουργού. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έζησε τα έτη 1883-1944 και απέκτησε πέντε παιδιά με την Σταυρούλα την κόρη του Χαράλαμπου Πλουμιδάκη, με την οποία παντρέυτηκε το 1916. Μεταξύ των παιδιών που απέκτησε ήταν και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, καθώς και την Αικατερίνη, σύζυγο Επαμεινώνδα Βιρβιδάκη και την Αρτεμισία, σύζυγο Γεωργίου Λυμπεράκη. Τα επίθετα γνωστά με αρκετούς απογόνους που έχουν δημόσιες θέσεις και έχουν γίνει και βουλευτές. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατέλεσε αρκετές φορές βουλευτής Χανίων με το κόμμα των Φιλελευθέρων και ήταν και ανιψιός του Ελευθέριου Βενιζέλου. Στη διάρκεια της Κατοχής ο Κυριάκος Μητσοτάκης λαμβάνει μέρος στην αντίσταση ως πολιτικό στέλεχος της Εθνικής Οργάνωσης Κρήτης όπου ιδρύθηκε το 1942 ύστερα από την εμφάνιση του ΕΑΜ Κρήτης ως μη κομμουνιστικός πόλος. Η συνέχεια είναι λίγο πολύ γνωστή, αυτό όμως που δεν είναι γνωστό είναι το ποιοι ακριβώς είναι οι Μητσοτάκηδες.
Είναι απόγονοι μιας οικογένειας που ονομάζονταν Μάτσου ή Μοάτσου όπου ήταν από τις πιο γνωστές οικογένειες της Κρήτης την περίοδο της Ενετοκρατίας (1211–1669). Στις βενετσιάνικες καταγραφές (Catastici, Ducali, αρχεία της Candia), οι Μάτσου εμφανίζονται ως feudatari, δηλαδή κάτοχοι φέουδων (φεουδαρχών γαιών). Αυτό σήμαινε ότι ήταν μέλη της τοπικής άρχουσας τάξης – είτε βενετικής είτε εξελληνισμένης – που είχαν λάβει προνόμια γης και εξουσίας, με υποχρέωση να παρέχουν στρατιωτική υπηρεσία στους Βενετούς.
Τέτοιες οικογένειες με τέτοια θέση είχαν ρίζες είτε σε παλαιότερους βυζαντινούς άρχοντες (αρχειοφύλακες, στρατιωτικές οικογένειες που δέχτηκαν τον ενετικό ζυγό) είτε σε Βενετούς εποίκους που εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη και με τον καιρό εξελληνίστηκαν.
Οι Μάτσου επί Ενετοκρατίας ήταν φεουδάρχες – μέλη της τοπικής αριστοκρατίας που υπηρετούσαν το ενετικό καθεστώς, με προνόμια και ευθύνες, ανάμεσα στους δεκάδες άλλους «nobili cretesi» (ευγενείς Κρητικούς).
Οι Μάτσου σύμφωνα με τα ενετικά αρχεία της Κρήτης (Catastici, Ducali, Archivio di Stato di Venezia) καταγράφονται ως οικογένεια με φέουδα κυρίως στη δυτική και κεντρική Κρήτη και συγκεκριμένα είχαν στην επαρχία Χανίων γαίες στην περιοχή του Ακρωτηρίου και σε χωριά γύρω από την πόλη των Χανίων, εκεί δηλαδή που βρίσκεται το σπίτι της οικογένειας στην Κρήτη. Είχαν γαίες σε εύφορες περιοχές κοντά στον κόλπο της Σούδας ενώ αναφέρονται κτήματα των Μάτσου στην ενδοχώρα του Ρεθύμνου, πιθανόν ως παραχώρηση για στρατιωτική υπηρεσία και στην Πεδιάδα του Ηρακλείου όπου η οικογένεια είχε υποχρέωση να συντηρεί ιππείς για λογαριασμό της Βενετίας.
Στους Catastici feudorum (τα κτηματολόγια των Βενετών) φαίνεται ότι οι Μάτσου ήταν ενταγμένοι στους λεγόμενους “nobili cretesi” (ευγενείς Κρητικούς), δηλαδή γηγενείς που έλαβαν ή κράτησαν φέουδα υπό βενετική κυριαρχία. Η οικογένεια λοιπόν φαίνεται πως είναι παρακλάδι της παραπάνω οικογένειας που έχει πλέον εξαφανιστεί αφού μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Οθωμανούς το 1669 πολλές οικογένειες των Μάτσου έχασαν τα φέουδά τους και έγιναν πρόκριτοι στις κοινότητες ενώ μερικοί φαίνεται πως ασπάστηκαν το Ισλάμ οπότε τα ίχνη τους χάνονται μέσα στις μουσουλμανικές οικογένειες της Κρήτης, δηλαδή τους λεγόμενους Τουρκοκρητικούς, όπου οι τελευταίοι αποχώρησαν μετά την συνθήκη της Λωζάνης με την ανταλλγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Πολλοί τουρκοκρητικοί εγκαταστάθηκαν στη Μικρά Ασία, στην Αττάλεια, στη Σμύρνη, στη Συρία, στην Ιορδανία και στην Αίγυπτο. Υπήρχε και μια ομάδα Μάτσου όπου μετανάστευσε και εγκαταστάθηκε στα Επτάνησα ή στη Βενετία. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ειδικά τα επτάνησα έμειναν υπό ενετική κυριαρχία εως το 1797.
Οι Μητσοτάκηδες όπως γράφεται στην Κρητική παράδοση είναι απόγονοι μιας οικογένειας όπου δεν περιοριζόταν μόνο στην Κρήτη, αφού ήταν έμποροι εκ Βενετίας όπου μνημονεύονται ως άνθρωποι που υποστήριζαν τα βενετικά συμφέροντα κατά την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης το 1453 και παρέδωσαν τμήματα των τειχών της πόλης στους Οθωμανούς. Προέρχονται από μια οικογένεια φεουδαρχών της Ενετοκρατίας όπου έπαιξαν σημαντικό ρόλο ως πρόκριτοι κατά τα ύστερα χρόνια της ενετοκρατίας, δηλαδή μετά το 1669 όπου κατέκτησαν την Κρήτη οι Οθωμανοί και βέβαια έπαιξαν σημαντικό ρόλο και στην αντίσταση κατά των Οθωμανών ως Μητσοτάκηδες πλέον και βέβαια στην Κρητική αντίσταση έναντι των Ναζί.Και επειδή θέλουμε βέβαια να είμαστε δίκαιοι, υπάρχει μεν η φωτογραφία που καταγράφει τον Μητσοτάκη να χαιρετάει ναζιστικά τα χρόνια της Γερμανικής κατοχής και οι σχετικές κατηγορίες ότι ήταν δωσίλογος, αλλά μαζί με τον πατέρα του συμμετείχε στην εθνική οργάνωση Κρήτης, όπου ήταν αντικομμουνιστική και μια από τις μεγαλύτερες αντιστασιακές οργανώσεις του νησιού. Οι Γερμανοί όμως τον είχαν συλλάβει και τον καταδίκασαν εις θάνατον, κατάφερε όμως να διαφύγει και σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής κρύφτηκε σε ορεινά χωριά με τη βοήθεια αντιστασιακών της Κρήτης. Για τις σχέσεις του με του Ναζί δεν υπάρχει κανένα άλλο ιστορικό τεκμήριο πέρα από μια φωτογραφία.
Αυτό όμως που μας ενδιαφέρει, αν και εφόσον οι Μητσοτάκηδες προέρχονται από τους Μάτσου, όπως γράφεται στην Κρητική παράδοση, είναι ότι πρόκειται για μια οικογένεια που με διάφορους τρόπους είχε ηγετική παρουσία για αρκετούς αιώνες στο νησί και όχι μόνο από το 1841 που καταγράφεται στα επίσημα έγγραφα. Εκεί καταγράφεται ότι ο γερο-Κωστής Μητσοτάκης γεννήθηκε από μια οικογένεια που συμμετείχε στην εξέγερση του 1841 και ανέπτυξε πολιτική δράση μετά το 1872 και ακολούθησαν όλοι οι απόγονοι μέχρι τον σημερινό πρωθυπουργό. Ωστόσο φαίνεται ότι δεν εμφανίστηκε αυτή η οικογένεια από το πουθενά. Είμαστε ένα κράτος όπου απωλέσαμε την Βασιλεία το 1974 όπου ο κάθε διάδοχος έπαιξε τον ρόλο του στην σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας και όμως βρεθήκαμε σε μια άλλη διάδοχη κατάσταση πρωθυπουργών. Ο Θείος Ελευθέριος Βενιζέλος έγινε πρωθυπουργός τα έτη 1910-1915, 1917-1920,1928-1932, ο Σοφοκλής Βενιζέλος έγινε πρωθυπουργός για μικρά χρονικά διαστήματα 1944,1950-1951, ο πατέρας τα έτη 1990-1993 και ο ίδιος τα έτη 2019 μέχρι σήμερα και για όσο αποφασίσει ο Ελληνικός λαός να τον κρατήσει εκεί. Εντωμεταξύ πολλά μέλη της οικογένειας έχουν γίνει βουλευτές, δήμαρχοι, νομάρχες και περιφερειάρχες.
Διαβάστε και σκεφτείτε, και προφανώς και πάλι για να είμαστε δίκαιοι δεν είναι οι μόνοι. Μην ξεχνάμε τους Παπανδρέου, όπου ο Γεώργιος Παπανδρέου έγινε πρωθυπουργός τα έτη 1944-1945,1963,1964-1965 και ο γιός του Ανδρέας τα έτη 1981-1989, 1993-1996 και ο άνθρωπος που έφερε το πρώτο μνημόνιο Γεώργιος Παπανδρέου τα έτη 2009-2011. Η Ελλάδα λοιπόν χρειάζεται κάτι νέο, κάτι διαφορετικό και κάτι πέρα από τα φέουδα των ανθρώπων που κυβερνούν την χώρα και διαδέχονται ο ένας τον άλλο, και αν δεν μπορούν ή δεν υπάρχουν παιδιά αναλαμβάνουν οι ανιψιοί όπως στην περίπτωση του Καραμανλή που ο θείος έγινε πρωθυπουργός τα έτη 1955-1963,1974-1980 και ο ανιψιός του τα έτη 2004-2009 και βέβαια μην ξεχνάμε ότι ο θείος έγινε και πρόεδρος της δημοκρατίας τα έτη 1980-1985,1990-1995.
Μιλάμε για οικογενειοκρατία τα χρόνια της προεδρευομένης δημοκρατίας, μιλάμε για διαδόχους στον θρόνο και πολλά μέλη μιας οικογένειας σε υπουργικές θέσεις και στο κοινοβούλιο. Αυτό πέρα από τις χώρες που συνεχίζουν να έχουν βασιλιά και την Βόρεια Κορέα που έχει μια ιδιάζουσα μορφή κομμουνιστικού καθεστώτος δεν το έχω διαβάσει πουθενά αλλού. Στην Γερμανία για παράδειγμα θυμάμαι τον Σρέντερ ή τον Κολ ή την Μέρκελ, δεν γνωρίζω κάποιο από τα παιδιά τους να γίνονται καγκελάριοι. Το ίδιο και στις άλλες χώρες της ΕΕ και ακόμα και σε αυτές που έχουν βασιλιά, πέρα από την βασιλική οικογένεια δεν υπάρχει άλλη διάδοχη κατάσταση. Την μόνη διάδοχη κατάσταση που γνωρίζω είναι στις ΗΠΑ και την οικογένεια Μπους, όπου ο πατέρας έγινε πρόεδρος το 1989-1993 και ο γιος το 2001-2009, καμία άλλη περίπτωση δεν μου έρχεται στο μυαλό. Το άρθρο πέρα από τα ιστορικά στοιχεία που παραθέτει και το γεγονός ότι βασίζεται σε πληροφορίες που προέρχονται από την παράδοση ενός νησιού, είναι για να αφυπνίσει τους Έλληνες, δεν έχουμε σκοπό να θίξουμε κανέναν εκ των πρωθυπουργών που έτσι και αλλιώς είναι αποτελέσματα των επιλογών ενός λαού, αλλά η συζήτηση κυμαίνεται στο αν εντέλει θα πρέπει να αποδεχόμαστε τι διάδοχες καταστάσεις ή να απωλέσουμε από την πολιτική ζωή αυτές και να βάλουμε νέα πρόσωπα. Ποια θα είναι αυτά; Ας αποφασίσουμε εμείς ο κυρίαρχος λαός…..
Υ.Γ: Αν αναρρωτιέστε για την φωτογραφία του Banner είναι ο Μητσοτάκης με το οικόσημο της οικογένειας Μάτσου ή Μοάτσου της ενετοκρατίας
