Με αφορμή την κατάκτηση του Eurobasket από την Γερμανία, που είναι το δεύτερό της (1993 το πρώτο) θυμόμαστε μερικές από τις στιγμές ενός θεσμού τον οποίο η χώρα μας έχει κατακτήσει δυο φορές (1987,2005) επίσης και έχει πολλές άλλες διακρίσεις.
Από την πρώτη διοργάνωση το 1935 που πραγματοποιήθηκε στην Ελβετία μέχρι το Ευρωμπάσκετ του 2017, η διοργάνωση αυτή διεξαγόταν ανά δύο χρόνια με εξαίρεση την περίοδο κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (η διοργάνωση του 1941 στη Λιθουανία αναβλήθηκε για αυτόν τον λόγο) και έκτοτε διεξάγεται ανά τετραετία.
Το μακρινό 1935 η ομάδα της Λετονίας κάτεκτησε την πρώτη διοργάνωση ενώ τους περισσότερους τίτλους σε αυτή την διοργάνωση κατέχει η Σοβιετική ένωση, μια χώρα που δεν υπάρχει πιά, αλλά ωστόσο μπορούμε τους τίτλους της να τους προσθέσουμε στην σημερινή Ρωσία, όπου στην εφετινή διοργάνωση δεν συμμετείχε.
Ο θεσμός εγκαινιάστηκε το 1935, με τις πρώτες διοργανώσεις να μονοπωλούνται από δύο χώρες της Βαλτικής, την Λετονία και την Λιθουανία, όπου αργότερα σαν χώρες προσαρτήθηκαν στην ΕΣΣΔ μέχρι την ανεξαρτησία τους το 1991.
Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ανέτειλαν τα άστρα των χωρών του ανατολικού μπλοκ. Έως τις αρχές της δεκαετίας του ’80 το χρυσό μετάλλιο κατέληγε συνήθως στη Σοβιετική Ένωση, ενώ άλλες μεγάλες δυνάμεις αυτής της περιόδου υπήρξαν οι Τσεχοσλοβακία, Ουγγαρία, Βουλγαρία και Γιουγκοσλαβία. Από αυτές, η τελευταία ήταν ουσιαστικά η μόνη ομάδα που κατάφερνε να συναγωνίζεται σε σταθερή βάση τους Σοβιετικούς, κερδίζοντας τρεις στη σειρά διοργανώσεις στη δεκαετία του ’70.
Το 1983 η Ιταλία γίνεται η πρώτη χώρα που εκθρονίζει τους «ανατολικούς» από την πρώτη θέση, κάτι που θα το επαναλάβει η Ελλάδα το 1987. Οι Σοβιετικοί και οι Γιουγκοσλάβοι πάντως θα συνεχίσουν να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο έως τη διάλυση των κρατών τους.
Οι κοσμογονικές πολιτικές αλλαγές του 1991, καθώς και η άρση της απαγόρευσης συμμετοχής που ίσχυε για τους παίκτες του NBA (1992), έχουν άμεση επίδραση στην διοργάνωση. Από τη μία τα μετάλλια γίνονται θεωρητικά πιο προσβάσιμα για τις καλές ομάδες, υπό την έννοια ότι δεν υπάρχουν πια τα ακλόνητα μεγαθήρια. Απ’ την άλλη όμως, ανεβαίνει κατακόρυφα το επίπεδο δυσκολίας ακόμη και για τις μεσαίες θέσεις, με πολλές από τις νεοσύστατες εθνικές ομάδες (Σερβία, Κροατία, Ρωσία, Λιθουανία κ.ά.) να αποδεικνύονται ικανοί συνεχιστές της παράδοσης που κουβαλούν. Στο Ευρωμπάσκετ του 1993, οι μισές θέσεις των προημιτελικών καταλαμβάνονται από πρώην Σοβιετικούς ή Γιουγκοσλάβους. Ομοίως το 1995, όταν μάλιστα και τα τρία μετάλλια καταλήγουν σε τέτοιες χώρες. Ιδίως οι Σέρβοι, υπό την ονομασία ακόμη της Γιουγκοσλαβίας, εξελίσσονται στους νέους αυτοκράτορες της Ευρώπης, κατακτώντας τις 3 από τις 4 διοργανώσεις της περιόδου 1995-2001. Παράλληλα, η συμμετοχή πολλών παικτών από το ΝΒΑ αλλάζει την διοργάνωση.
Οι επόμενες διοργανώσεις θα κυλήσουν με εναλλαγές διαφόρων χωρών στις πρώτες θέσεις μέχρι την εκτίναξη της Ισπανίας στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2000. Με τρεις συνεχόμενες συμμετοχές σε τελικούς (2007, 2009, 2011), από τις οποίες θα κερδίσει τους δύο τελευταίους, η Ισπανία θα γίνει η πρώτη χώρα μετά το 1997 που κατακτά δεύτερο συνεχόμενο τίτλο. Το 2015 η Ισπανία επιστρέφει στην κορυφή και φτάνοντας στον τρίτο της τίτλο μέσα σε έξι διοργανώσεις ενώ το 2022, με ένα ανανεωμένο σύνολο, κατακτά ξανά το τρόπαιο και ανεβάζει τον συνολικό της απολογισμό στους τέσσερις τίτλους σε επτά διοργανώσεις, επισφραγίζοντας την κυριαρχία της στον 21ο αιώνα.
Δείτε στον παρακάτω πίνακα τις διοργανώσεις και τις πρωταθλήτριες
| Έτος | Πρωταθλητής |
|---|---|
| 1935 | Λετονία |
| 1937 | Λιθουανία |
| 1939 | Λιθουανία |
| 1946 | Τσεχοσλοβακία |
| 1947 | Σοβιετική Ένωση |
| 1949 | Αίγυπτος |
| 1951 | Σοβιετική Ένωση |
| 1953 | Σοβιετική Ένωση |
| 1955 | Ουγγαρία |
| 1957 | Σοβιετική Ένωση |
| 1959 | Σοβιετική Ένωση |
| 1961 | Σοβιετική Ένωση |
| 1963 | Σοβιετική Ένωση |
| 1965 | Σοβιετική Ένωση |
| 1967 | Σοβιετική Ένωση |
| 1969 | Σοβιετική Ένωση |
| 1971 | Σοβιετική Ένωση |
| 1973 | Γιουγκοσλαβία |
| 1975 | Γιουγκοσλαβία |
| 1977 | Γιουγκοσλαβία |
| 1979 | Σοβιετική Ένωση |
| 1981 | Σοβιετική Ένωση |
| 1983 | Ιταλία |
| 1985 | Σοβιετική Ένωση |
| 1987 | Ελλάδα |
| 1989 | Γιουγκοσλαβία |
| 1991 | Γιουγκοσλαβία |
| 1993 | Γερμανία |
| 1995 | Γιουγκοσλαβία |
| 1997 | Γιουγκοσλαβία |
| 1999 | Ιταλία |
| 2001 | Γιουγκοσλαβία |
| 2003 | Λιθουανία |
| 2005 | Ελλάδα |
| 2007 | Ρωσία |
| 2009 | Ισπανία |
| 2011 | Ισπανία |
| 2013 | Γαλλία |
| 2015 | Ισπανία |
| 2017 | Σλοβενία |
| 2022 | Ισπανία |
| 2025 | Γερμανία |
Η Ελλάδα το 1987 πήρε την πρώτη θέση, αλλά το 1989 την δεύτερη, παίζοντας στον τελικό με την Γιουγκοσλαβία. Επίσης το 2005 πήρε ξανά την πρώτη θέση, ενώ το 2009 ήταν η νικήτρια του μικρού τελικού, κάτι που το έκανε και στην φετινή διοργάνωση, έχοντας συνολικά δυο χρυσά, ένα αργυρό και 3 χάλκινα, είχε κατακτήσει και ένα το μακρινό 1949.
Αυτός είναι ο αριθμός των τίτλων μαζί με τον φετινό, όπου η χώρα μας είναι στην 6η θέση, σημαντικό για μια εθνική ομάδα και με δεδομένο ότι κάποιες χώρες δεν υπάρχουν πια.
| Χώρα | Τίτλοι |
|---|---|
| Σοβιετική Ένωση | 14 |
| Γιουγκοσλαβία | 8 |
| Ισπανία | 4 |
| Λιθουανία | 3 |
| Γερμανία | 2 |
| Ελλάδα | 2 |
| Ιταλία | 2 |
| Αίγυπτος | 1 |
| Γαλλία | 1 |
| Λετονία | 1 |
| Ουγγαρία | 1 |
| Ρωσία | 1 |
| Σλοβενία | 1 |
| Τσεχοσλοβακία | 1 |
Σημ.: Οι τίτλοι της Σοβιετικής Ένωσης και της Γιουγκοσλαβίας αντιστοιχούν στα ιστορικά κράτη, δεν προσμετρώνται στον παραπάνω πίνακα στους σύγχρονους διαδόχους.
