Το έργο «Μαζί ενάντια στη βία κατά των παιδιών στο Βορειοανατολικό Αιγαίο – STEP» έρχεται στην Ικαρία για μια εκδήλωση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης με στόχο την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των παιδιών, όπως ήδη έχουμε αναφέρει σε προηγούμενο post.
To περιοδικό μας αναζήτησε τους ανθρώπους της εκδήλωσης και έκανε κάποιες ερωτήσεις προκειμένου να απαντηθούν ερωτήματα που αφορούν την συγκεκριμένη εκδήλωση.
Η πρώτη ερώτηση απευθύνθηκε προς τον Χρήστο Σιφναίο, κοινωνιολόγο του κέντρου παιδιού και εφήβου και Project Manager του STEP.
Ερώτηση: Τι σας οδήγησε στη δημιουργία του έργου STEP και ποιες ανάγκες ήρθε να καλύψει;
Απάντηση
Η βία κατά των παιδιών —σωματική, ψυχική, κακοποίηση, εκμετάλλευση, παραμέληση, ακόμα και σεξουαλική— εμφανίζεται σε όλα τα περιβάλλοντα όπου ζουν τα παιδιά. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για ένα ευρύ φάσμα που απαιτεί συνολική προσέγγιση.
Το έργο εστιάζει στα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου Χίο, Σάμο, Ικαρία, Λέσβο και Λήμνο, καθώς εμφανίζονται ιδιαίτερες ανάγκες και προκλήσεις. Πιο συγκεκριμένα έχουν καταγραφεί δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες, συγκεκριμένες κοινωνικές και θεσμικές συνθήκες, καθώς και αυξημένες ανάγκες για παροχή υποστήριξης και πρόληψης.
Για το σχεδιασμό των κατάλληλων μέτρων πρόληψης και παρέμβασης, χρειάζεται να γνωρίζουμε πώς παρουσιάζονται, ποια είναι η διαχείριση και πώς εξελίσσονται τα περιστατικά βίας κατά των παιδιών στα συγκεκριμένα νησιά και σε συγκεκριμένες συνθήκες. Το έργο περιλαμβάνει μελέτη του προφίλ και της διαχείρισης των περιστατικών με αναφορά στο έτος 2024.
Τέλος, πέρα από την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση της κοινότητας, το έργο STEP δίνει μεγάλη έμφαση στην ενδυνάμωση, μέσω της εκπαίδευσης των επαγγελματικών ομάδων που πλαισιώνουν τα παιδιά στην καθημερινότητα τους πέρα του στενού οικογενειακού πλαισίου, κυρίως οι εκπαιδευτικοί και οι επαγγελματίες υγείας/ψυχικής υγείας, ώστε να αποκτήσουν τα κατάλληλα εφόδια για να αναγνωρίζουν, να διαχειρίζονται και να παρεμβαίνουν σε περιστατικά βίας.
Στον δεύτερο που απευθυνθήκαμε είναι ο Σπύρος Λογοθέτης, Ψυχολόγος του κέντρου παιδιού και εφήβου, όπου είναι και ο επιστημονικά υπεύθυνοςτου STEP. Ακολουθούν οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις
Ερώτηση 1: Γιατί επιλέχθηκαν τα συγκεκριμένα πέντε νησιά (Χίος, Σάμος, Ικαρία, Λέσβος, Λήμνος);
Απάντηση
Η επιλογή των συγκεκριμένων νησιών εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου για την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην ελληνική επικράτεια όπου παρατηρούμε πρόσθετες προκλήσεις στην πρόσβαση σε δομές και πόρους αλλά και λόγω της έδρας μας στο νησί της Χίου.
Όπως εντοπίσαμε μέσω της προκαταρκτικής έρευνας που πραγματοποιήσαμε, η ελληνική επικράτεια και ειδικά τα νησιά του ΒΑ Αιγαίου, παρουσιάζουν πρόσθετα εμπόδια στην καταγραφή και αντιμετώπιση του φαινομένου της κακοποίησης λόγω της γεωγραφικής απόστασης, της έλλειψης πόρων και συστημάτων με αποτέλεσμα την ελλιπή χαρτογράφηση του φαινομένου της παιδικής κακοποίησης. Έχοντας αυτό ως δεδομένο, το έργο στοχεύει στο να αναδείξει το φαινόμενο σε περιοχές που ενδεχομένως δεν έχουν πρόσβαση στα πιο οργανωμένα συστήματα που μπορεί να υπάρχουν στα αστικά κέντρα αλλά και να εμπλέξει ενεργά την τοπική κοινωνία, δημιουργώντας ένα ενισχυτικό πλέγμα προστασίας για τα παιδιά.
Ερώτηση 2: Ποιες ομάδες στοχεύετε κυρίως να ευαισθητοποιήσετε και με ποιον τρόπο;
Απάντηση
Το έργο στοχεύει σε διαφορετικούς πληθυσμούς στόχους. Αυτοί είναι:
Φορείς διαχείρισης και αντιμετώπισης περιστατικών κακοποίησης όπως διευθύνσεις κοινωνικής μέριμνας, κοινωνικές υπηρεσίες, εισαγγελία ανηλίκων, αστυνομία, σχολεία καθώς και επαγγελματίες όπως κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, αστυνομικοί, δικαστικοί λειτουργοί, εκπαιδευτικοί και επαγγελματίες υγείας.
Μέσα από την εμπλοκή και αλληλεπίδραση των διαφορετικών πληθυσμών στόχων, το έργο στοχεύει στην ενδυνάμωση μέσω της συμμετοχής τους σε ενημερωτικές και εκπαιδευτικές δράσεις αναπτύσσοντας παράλληλα δεξιότητες που έχουν ως επίκεντρο την χρήση κούκλας για ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Ερώτηση 3: Πώς θα υλοποιηθούν οι δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης γονέων/φροντιστών και επαγγελματιών;
Απάντηση
Οι δράσεις έχουν διττό χαρακτήρα καθώς έχουν προβλεφθεί να γίνουν τόσο δια ζώσης όσο και εξ ’αποστάσεως. Πιο αναλυτικά, ξεκινάμε με τις εκδηλώσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας κατά των παιδιών, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν δια ζώσης στα 5 νησιά του ΒΑ Αιγαίου στις ακόλουθες ημερομηνίες: Ικαρία (23/09), Σάμος (24/09), Λήμνος (30/09), Λέσβος (06/10) και Χίος (07/10). Οι συγκεκριμένες εκδηλώσεις θα αποτελέσουν τη βάση για τη διασύνδεση με τις επόμενες εκπαιδευτικές δράσεις, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν μέσα στους επόμενους μήνες εξ ‘αποστάσεως σε ημερομηνίες και ώρες που θα ανακοινωθούν εντός Οκτωβρίου.
Η τελευταία ερώτηση ανήκει στην Εμμανουέλα Καποκάκη, Εικαστικό του Θέατρου Κούκλας Πράσσειν Άλογα, όπου στην εκδήλωση στην Ικαρία θα παρουσιάσει διαδικτυακά εργαστήρια του STEP για γονείς, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες και την χρήση της θεατρικής κούκλας ως εργαλείο ευαισθητοποίησης και πρόληψης. Η Εμμανουέλα Καποκάκη είναι εταίρος του έργου STEP και είναι σκηνοθέτης, κουκλοπαίχτης, εκπαιδεύτρια και διευθύντρια Εικαστικού Θεάτρου Κούκλας ‘Πράσσειν Άλογα’)
Ερώτηση 1: Τι ρόλο παίζει το κουκλοθέατρο στην ενδυνάμωση και στην ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών;
Απάντηση
Το κουκλοθέατρο είναι ένα μαγικό θέαμα που ζωντανεύει το άψυχο. Από την αρχαιότητα εντάχτηκε σε θρησκευτικές τελετές , είναι αρχετυπικό, συνδέεται με τον θρησκευτικό συμβολισμό (θεός-πηλός-πνοή-άνθρωπος). Ξυπνάει τη φαντασία, υπερβαίνει την πραγματικότητα (π.χ. η κούκλα μπορεί να πετάει), μας επιτρέπει να ονειρευτούμε, να πλησιάσουμε τα παραμύθια.
Ως κουκλοπαίκτης καλλιεργείς:
• Δημιουργικότητα & φαντασία
• Συγκέντρωση & εμβάθυνση
• Έκφραση & αυτογνωσία
• Συνεργατικότητα
• Καλλιτεχνική παιδεία
Η κούκλα ως είδωλο του ανθρώπου βοηθάει στην αυτοπαρατήρηση και αυτογνωσία. Για να την εμψυχώσεις απαιτείται πλήρης συγκέντρωση, παρατήρηση κίνησης και συναισθηματική ταύτιση. Είσαι ταυτόχρονα ηθοποιός και θεατής. Αυτοσχεδιάζοντας με την κούκλα εκφράζεις υποσυνείδητα συναισθήματα, φόβους και εμπειρίες, ανοίγεσαι συναισθηματικά, μετακινείς συμπεριφορές και εκμυστηρεύεσαι τα ανομολόγητα.
Ερώτηση 2: Ποιο αποτέλεσμα αναμένεται να έχει το έργο STEP τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο;
Απάντηση
Θα δώσουμε ένα εργαλείο στους εκπαιδευτικούς, κοινωνικούς λειτουργούς, εργαζόμενους ψυχικής υγείας, γονείς του Βορείου Αιγαίου να δουλέψουν με τα παιδιά να τα ενδυναμώσουν, να τα καταλάβουν, να τα ευαισθητοποιήσουν, να δουλέψουν τις ανθρώπινες σχέσης τους, να λύσουν κρίσης, να αντιληφθούν πιθανά περιστατικά. Άρα θα επιμορφώσουμε και ενδυναμώσουμε τους επαγγελματίες και γονείς σε τοπικό επίπεδο.
Επίσης τα παιδιά σε τοπικό επίπεδο θα ενδυναμωθούν με τις δεξιότητες που αναφέραμε παραπάνω από την διαδικασία της χρήσης της κούκλας. Με την δημιουργία αυτοσχεδιασμών με θέμα ενάντια στη βία κατά των παιδιών, θα προβληματιστούν και θα συνειδητοποιήσουν αυτό το φλέγον πρόβλημα της εποχής μας. Κάποιοι θα αλλάζουν ή θα αποδοκιμάσουν βίες συμπεριφορές , θα αντιδρούν σε βία που τους ασκούνται.
Με την ανάρτηση των αυτοσχεδιασμών στο διαδίκτυο σε ειδικά διαμορφωμένη σελίδα οι μαθητών θα μεταφέρουν σε εθνικό επίπεδο στην κοινωνία μηνύματα ενάντια στη βία κατά των παιδιών με τους αυτοσχεδιασμούς τους. Θα είναι πιο ηχηρά μια που θα έρχονται από τα ίδια τα παιδιά και με την δύναμη που έχει η κούκλα να συγκλονίζει!
Ελπίζουμε να είναι ένα μοντέλο που θα εφαρμοστεί πανελλαδικά αργότερα και μια καλή πρακτική.
Ερώτηση 3: Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να στείλετε στους γονείς, στους επαγγελματίες αλλά και στα ίδια τα παιδιά;
Απάντηση
Το μήνυμα με αποδέκτες τα παιδιά και τους γονείς είναι της επικοινωνίας και της κατανόησης. Καθώς έχουμε να κάνουμε με ένα φαινόμενο με κοινωνικές διαστάσεις, θα θέλαμε να προωθήσουμε τον υγιή διάλογο μεταξύ παιδιών και γονέων για να καταφέρουν να αντιμετωπίζουν όποιες δυσκολίες σαν σύμμαχοι.
Από την πλευρά των παιδιών, προσδοκούμε να μιλούν πιο ανοιχτά στους γονείς αλλά και οι γονείς να δείχνουν γρήγορα αντανακλαστικά σε όποια προβλήματα αναφέρει το παιδί. Στους επαγγελματίες στέλνουμε το μήνυμα της συνεργασίας μεταξύ διαφόρων φορέων αλλά και των ίδιων των επαγγελματιών για την δημιουργία μιας γραμμής προστασίας πέρα από το οικογενειακό πλαίσιο, τονίζοντας ταυτόχρονα την δύναμη των κοινοτικών παρεμβάσεων για την πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου.
Συνολικά το να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά και να είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε και να υποστηρίξουμε το κάθε παιδί που βιώνει ένα καθεστώς απειλής πρέπει να συνιστά πυρήνα όχι μόνο της οικογένειας αλλά και του ευρύτερου κοινωνικού γίγνεσθαι.
Η εκδήλωση στην Ικαρία θα γίνει στις 23 Σεπτεμβρίου του 2025 στην Αίθουσα εκδηλώσεων του παλιού Δημαρχείου του Αγίου Κηρύκου (10:00-13:00) με το πρόγραμμα ήδη να το έχουμε γράψει σε προηγόυμενο post. Ακολοθούν οι εκδηλώσεις στην Σάμο στις 24 Σεπτεμβρίου του 2025 και στην Λήμνο στης 30 Σεπτεμβρίου. Έπειτα στις 6 Οκτωβρίου στην Λέσβο και στις 7 Οκτωβριου στην Χίο. Θεωρούμε ότι η εκδήλωση είναι εξαιρετικά σημαντική τόσο για τους γονείς όσο και για τους εκπαιδευτικούς που μπορούν να δουν έναν άλλο τρόπο προσέγγισης της μάθησης.
